బలమైన ప్రధాని అత్యంత బలహీనంగా స్పందించారా?

దేశానికి ఆపద సమయం వచ్చినప్పుడల్లా పూర్వ ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్ పిరికివాడిలా వ్యవహరించారని మోదీ అభిమానులు నిరంతరం విమర్శిస్తుంటారు. కానీ ఇప్పటివరకు అమెరికా భారతీయ నావికులపై వరుసగా మూడు దాడులు చేసిన తర్వాత ప్రధానమంత్రి గానీ, ఆయన కేబినెట్ సహచరులు గానీ ఒక్క మాట కూడా మాట్లాడలేదు. విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ఒక ప్రకటన జారీ చేసి చేతులు దులుపుకుంది.

నావికుల మరణంపై భారత్ స్పందన న్యూఢిల్లీ వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తి పరిమితులపై ఇబ్బందికరమైన ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది. అమెరికా ప్రపంచంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన దేశంగా ఉందని, లేదా అమెరికా సాంకేతికత, పెట్టుబడులు, రక్షణ సహకారం ద్వారా దేశం అపారంగా ప్రయోజనం పొందుతోందని ఎవరూ కాదనలేరు. అయినప్పటికీ, స్నేహం అనేది ఏకపక్షంగా ఉండకూడదు. భారతీయ సిబ్బంది ఉన్న నౌకలపై హెల్‌ఫైర్ క్షిపణులను ప్రయోగించడం మరింత బలమైన ప్రతిచర్యకు ఉండాల్సింది.

న్యూఢిల్లీ సాధారణంగా పాకిస్థాన్, బంగ్లాదేశ్ వంటి పక్క దేశాలతో గట్టి వైఖరిని అవలంబిస్తుంది. కానీ వాషింగ్టన్‌తో వ్యవహరించేటప్పుడు చాలా సంకోచిస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది. అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్‌ను బహిరంగంగా సవాలు చేయడానికి ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ విముఖత చూపడం, గత సంవత్సరం గందరగోళంతో ప్రారంభమైన తర్వాత కోలుకుంటున్న సంబంధాన్ని కాపాడుకోవాలనే కోరికను ప్రతిబింబిస్తుంది.

ముఖ్యంగా G7 శిఖరాగ్ర సమావేశంలో వారి మధ్య జరగబోయే సమావేశానికి ముందు. కానీ భారతదేశానికి కూడా దాని స్వంత పరపతి లేకపోలేదు. ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద మార్కెట్లలో ఒకటిగా, నైపుణ్యం కలిగిన ప్రతిభకు ప్రధాన వనరుగా, ఇది భాగస్వామ్యం కోసం చురుకుగా ప్రయత్నించే దేశం. యునైటెడ్ స్టేట్స్‌తో వ్యూహాత్మక సంబంధాలు ముఖ్యమైనవి, కానీ భారతీయ ప్రాణాలను, ప్రయోజనాలను అనుషంగిక నష్టంగా పరిగణించకూడదనే సూత్రం కూడా అంతే ముఖ్యం.

చాలా మంది భారతీయ నావికులు ఇరాన్ చమురును రవాణా చేసే రహస్య లేదా డార్క్ ఫ్లీట్‌లను నడుపుతున్నారనే వాదన వంటి సాకులు అప్రస్తుతం. ముగ్గురు భారతీయుల ప్రాణాలు కోల్పోయారన్నదే ముఖ్యం.

"ముగ్గురు భారతీయ నావికులు'అనుకోకుండా జరిగిన నష్టం' కాదని, జవాబుదారీతనం అవసరమయ్యే ఒక అన్యాయమైన దాడికి బాధితులని ప్రధాన మంత్రి మోదీ అధ్యక్షుడు ట్రంప్‌కు తెలియజేయాలి. అలాగే హార్ముజ్‌లో వాణిజ్య నౌకలపై దాడులను నివారించాలని డిమాండ్ చేయాలి. మూడవ పక్షాలకు హాని కలిగించే ఏకపక్ష సముద్ర చర్యలకు బదులుగా, దౌత్యపరంగా సంఘర్షణను తగ్గించాలని కోరాలి" అని ఒమన్‌కు మాజీ భారత రాయబారి అనిల్ వాధ్వా అన్నారు.

"భారతీయ నావికులను రక్షించడానికి స్పష్టమైన హామీల కోసం మా డిమాండ్లను తీవ్రతరం చేయాలి. అలాగే పూర్తి పారదర్శకతను నిర్ధారించడానికి భారత్-అమెరికా, ఒమన్ సంయుక్తంగా దర్యాప్తు నిర్వహించాలని కూడా కోరాలి," అని వాధ్వా పేర్కొన్నారు.

''భారత్ వైఖరి దృఢంగా ఉండాలి, కానీ వ్యూహాత్మకంగా మితంగా ఉండాలి. అంతర్జాతీయ సముద్ర చట్టాన్ని విపరీతంగా ఉల్లంఘించిన ఈ దాడిని మనం తీవ్రంగా ఖండించాలి. వాణిజ్య నౌకలపై అమెరికా జరిపే అన్ని దాడులను తక్షణమే, శాశ్వతంగా నిలిపివేయాలని డిమాండ్ చేయాలి'' అని ఆయన అన్నారు.

ఒమన్ గల్ఫ్‌లో భారతీయ నావికులను తీసుకువెళ్తున్న వాణిజ్య నౌకలపై అమెరికా నౌకాదళం కొనసాగిస్తున్న దాడుల గురించి అమెరికా చార్జ్ డీ అఫైర్స్ అయిన జాసన్ మీక్స్ ముందు తీవ్ర నిరసన తెలియజేసింది. ఇలా ఆయనకు నిరసన తెలియజేయడం ఈ వారంలో రెండోసారి. ఈ దాడుల ఫలితంగా ఇప్పటికే ముగ్గురు భారతీయుల ప్రాణాలు విషాదకరంగా ముగిసిపోయాయి.

''నౌకల ఇంజిన్ గదిపైకి ప్రయోగించిన హెల్‌ఫైర్ క్షిపణులను స్పష్టంగా సూచిస్తూ, 'ప్రాణాంతక శక్తి' వాడకంపై కూడా భారత్ ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. పౌరుల ప్రాణనష్టాన్ని నివారించడానికి అన్ని చర్యలు తీసుకోవాలని అమెరికా బలగాలను కోరింది.

ప్రాణనష్టంపై దేశపు ఆగ్రహాన్ని తెలియజేయడానికి మంత్రిత్వ శాఖలోని ఉన్నతాధికారులు ఇంతకంటే బలమైన ప్రకటన చేయలేకపోయారా? విచిత్రం ఏమిటంటే, ఉమ్మడి ప్రజాస్వామ్య విలువలు, స్వేచ్ఛాయుత, బహిరంగ నౌకాయానంలో పరస్పర ప్రయోజనాలపై ఆధారపడిన ఒక సమగ్ర ప్రపంచ వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యంగా భారత్, అమెరికా తమ సంబంధాలను గొప్పగా చెప్పుకుంటాయి. అమెరికా కనీసం క్షమాపణ అయినా చెప్పి ఉండాల్సింది. అలాంటి సంజ్ఞ ఏదీ చేయలేదు.

పలావు జెండా కలిగిన MT సెట్టెబెల్లో అనే ట్యాంకర్ ఇంజిన్ గదిపై తాము హెల్‌ఫైర్ క్షిపణులను ప్రయోగించినట్లు యూఎస్ సెంట్రల్ కమాండ్ (సెంట్‌కామ్) అంగీకరించింది. ఆ నౌకలలో ఏదీ భారత జెండా కలిగినది కాదన్నది ఇక్కడ అప్రస్తుతం. వాస్తవం ఏమిటంటే, ముగ్గురు భారత పౌరులు మరణించారు. అమెరికా దీనికి వివరణ ఇవ్వాలి.

"సెంట్రల్ కమాండ్ సరైన రీతిలో వ్యవహరించలేదని స్పష్టమవుతోంది. ఒకవేళ నౌక తన మార్గాన్ని మార్చుకునేలా చేయడానికి కాల్పులు అవసరమైనప్పటికీ, గాలిలోకి, నౌక సమీపంలో, అవసరమైతే నౌక పక్కకు కాల్పులు జరపడం ఆనవాయితీ. నావికులను చంపాలనే ఉద్దేశం ఉంటే తప్ప, ఇంజిన్ గదిపై గురిపెట్టి అక్కడ మంటలు రేపకూడదు," అని ఇరాన్, ఖతార్‌లలో పనిచేసిన రిటైర్డ్ భారతీయ దౌత్యవేత్త, రాయబారి కేపీ ఫాబియన్ అన్నారు.

"భారత్ గతంలో నిరసన తెలిపిన తర్వాత మరో దాడి జరిగినప్పుడు, వాషింగ్టన్ దానిని తీవ్రంగా పరిగణించలేదని చూపించింది." బ్రిక్స్ కు అధ్యక్షత వహిస్తున్న భారత్, గత నెలలో ఢిల్లీలో జరిగిన విదేశాంగ మంత్రుల సమావేశంలో, చిక్కుకుపోయిన ఓడలకు ఆహారం, మందులు మొదలైన వాటి కొరత ఏర్పడి ఉండవచ్చని, అందువల్ల వారికి మానవతా సహాయక బృందాన్ని పంపాలని ఒక తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెట్టి ఉండాల్సిందని ఆయన అన్నారు.

ఆ బృందంలో వైద్యులు, నర్సులు కూడా ఉండాలి. "నావికులలో అధిక శాతం మంది భారతీయులే అయినప్పుడు, విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ దీని గురించి ఎందుకు ఆలోచించలేదు?" అని ఆయన ప్రశ్నించారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న భారతీయుల తరఫున మాట్లాడతామని గొప్పలు చెప్పుకునే ప్రభుత్వం, ఎవరి చర్యలను ప్రశ్నించాలనే విషయంలో పక్షపాతంగా వ్యవహరించకూడదు.