జిన్ పింగ్ - ట్రంప్ సమావేశం భారత్ ను ఇబ్బందిల్లోకి నెట్టిందా?
వాణిజ్య యుద్ధం ముగింపుకు తాత్కాలిక విరామం ప్రకటించిన ఇరు దేశాలు
చైనా అధ్యక్షుడు షీ జిన్ పింగ్ ఈ నెలలో మూడు రోజుల పాటు అమెరికాలో పర్యటించారు. ఆయనకు యూఎస్ అధ్యక్షుడు స్వయంగా వచ్చి స్వాగతం పలికారు. దాదాపు ఆరు దశాబ్దాల తరువాత యూఎస్ అధ్యక్షుడు మరో దేశ అధినేతకు స్వయంగా స్వాగతం పలికారు.
ఒకప్పుడు ఇరు దేశాల మధ్య తీవ్ర ఉద్రిక్త పరిస్థితులు ఏర్పడ్డాయి. టారిఫ్ యుద్ధాలు పక్కన పెట్టి ఇరు దేశాలు కూడా సుహృద్భావం కోసం ప్రయత్నిస్తున్నాయి. కానీ, మెరిసేదంతా బంగారం కాదు అన్న సామెత ఉంది కదా. ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో ఏ వివాదాస్పద అంశంపైనా పురోగతి సాధించలేదు, అయినప్పటికీ ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, తమ పోటీని పెంచడం కంటే దాన్ని పరిష్కరించుకోవడమే ఇరు దేశాల ప్రయోజనాలకు మేలు చేస్తుందని వాషింగ్టన్, బీజింగ్‌లు గ్రహించినట్లు కనిపిస్తోంది. కనీసం ప్రస్తుతానికి అయినా.
అయితే, భారతదేశానికి ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశం ఒక ప్రత్యేకమైన క్లిష్టమైన సందిగ్ధతను సృష్టిస్తోంది. అమెరికా-చైనా ఘర్షణలు మళ్లీ తలెత్తితే న్యూఢిల్లీ చాలా నష్టపోతుంది. కానీ ఈ రెండు దేశాల మధ్య కుదిరే రాజీ వల్ల మిగతా ప్రపంచం పక్కన పెట్టబడితే పెద్దగా ఒరిగేదేమీ లేదు.
'వాణిజ్య యుద్ధంలో సంధి'...
శిఖరాగ్ర సమావేశం ముగింపులో, 30 బిలియన్ డాలర్ల వరకు సుంకాలను తగ్గించడానికి ఇరు పక్షాలు అంగీకరించాయి. "వాణిజ్య యుద్ధంలో టారిఫ్ ల విరమణను మరో రెండు నెలల పాటు పొడిగించడం చైనీయులు ఆశించినది కాదు. విభేదాలు కొనసాగుతున్నాయి, కానీ అధికారులు సంభాషణను కొనసాగిస్తారు," అని ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ చైనీస్ స్టడీస్ డైరెక్టర్ అల్కా ఆచార్య అన్నారు.
రెండు దేశాలు ఆధిపత్యం కోసం పోటీ పడుతున్న నేపథ్యంలో, ఒక అవగాహనకు రావడానికి నవంబర్‌లో ఏఐపై ఉన్నత స్థాయి కమిటీ సమావేశం కానుంది. చర్చల సందర్భంగా తైవాన్ విషయంలో షీ, ట్రంప్‌పై ఒత్తిడి తెచ్చినట్లు వార్తలు వెలువడ్డాయి. అయితే, తైవాన్ కోసం కాంగ్రెస్ ఆమోదించిన 14 బిలియన్ డాలర్ల ఆయుధాల ఒప్పందాన్ని ట్రంప్ నిలిపివేశారు. భవిష్యత్తులో తైవాన్, అరుదైన ఖనిజాలు రెండూ ఒత్తిడికి గురిచేసే అంశాలుగా మిగిలి ఉన్నాయి.
ఒకరిపై ఒకరికి అపనమ్మకం..
వాషింగ్టన్, బీజింగ్ నుంచి వస్తున్న సందేశం వ్యూహాత్మక పోటీ ముగిసిపోయిందన్నది కాదు. ఒక వర్ధమాన శక్తి స్థిరపడిన పాలక శక్తిని పడగొట్టడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, వ్యవస్థాగత ఒత్తిడి, పరస్పర భయం తరచుగా యుద్ధానికే అత్యంత ఆవశ్యకమైన ఫలితంగా మారుతాయని చెప్పే రాజకీయ సిద్ధాంతమైన 'థుసిడైడ్స్ ట్రాప్' అంటారు. అయితే అమెరికాకు ఎలాంటి భయం అవసరం లేదని జిన్ పింగ్ భరోసా ఇచ్చారు. అయితే ఇద్దరూ పోటీ ప్రపంచంలో ఉన్నారు.
విశ్వాస లోటు కొనసాగుతూనే ఉంది, కానీ ఉక్రెయిన్ పశ్చిమ ఆసియాలో కొనసాగుతున్న రెండు యుద్ధాలు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను అతలాకుతలం చేసిన తరుణంలో, ఈ సంబంధం అదుపు తప్పడం వల్ల ఏ దేశమూ లాభపడదు.
హార్ముజ్ జలసంధి దాదాపుగా మూసుకుపోవడం, బాబ్ ఎల్-మండేబ్ జలసంధిలో హౌతీల చర్యల వల్ల సౌదీ చమురు సరఫరాలు ప్రభావితమై, ఇంధన సంక్షోభం తలెత్తడంతో ప్రతి దేశం ఇబ్బందుల్లో ఉంది.
రెండు అవాంఛనీయ అవకాశాలు..
భారత్ రెండు అవాంఛనీయ అవకాశాల మధ్య చిక్కుకుంది. అమెరికా-చైనా వాణిజ్య ఘర్షణ మళ్లీ మొదలైతే, అది చమురు, ఎరువుల సరఫరా గొలుసులకు అంతరాయం కలిగిస్తుంది. భారత ఆర్థిక వ్యవస్థను, అలాగే సాధారణంగా ప్రపంచ వాణిజ్యాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది. ఇప్పటికే బలహీనంగా ఉన్న న్యూఢిల్లీ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఈ ఒత్తిడిని తట్టుకోలేదు.
అమెరికా, చైనాలు కలిసి ప్రపంచాన్ని తీర్చిదిద్దుతాయని సూచించే 'డీ ఫ్యాక్టో జీ2'గా మారే అమెరికా-చైనా సయోధ్య భారతదేశానికి చెడ్డ వార్త. ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశం అధికారిక జీ2ను ఏర్పాటు చేయలేదు, అలాగే ట్రంప్, జిన్ పింగ్ ఆ ఏర్పాటును ఆమోదించలేదు. కానీ ఈ అవకాశం ఉండటమే ముఖ్యం, ఎందుకంటే అంతర్జాతీయ ఎజెండాను రూపొందించగల ఆర్థిక, సైనిక బలం ఉన్న రెండు శక్తులు అమెరికా, చైనాలే.
జీ2 భావన కాలానుగుణంగా మళ్లీ తెరపైకి వస్తోంది, దీని పట్ల భారత్ అప్రమత్తంగా ఉంది. అమెరికా, చైనాల మధ్య పొత్తు ఏర్పడితే, భారత్ వంటి మధ్యస్థ శక్తులు తమ ప్రయోజనాలను నిలబెట్టుకోవడానికి పెద్దగా ఆస్కారం ఉండదు.
అందుకే, శనివారం (సెప్టెంబర్ 26) జిన్ పింగ్ విమానం బీజింగ్‌లో తిరిగి దిగిన సమయంలోనే, చైనా ఉపాధ్యక్షుడు హాన్ జెంగ్ ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీలో ప్రసంగిస్తూ, అమెరికా పేరు ప్రస్తావించకుండానే దానికి వ్యతిరేకంగా గళం విప్పడాన్ని న్యూఢిల్లీ ఊపిరి పీల్చుకుని ఉంటుంది.
గల్ఫ్ దేశాల జాతీయ సార్వభౌమాధికారాన్ని గౌరవించాలని ఆయన పిలుపునిచ్చారు. క్యూబాను బెదిరించడం మానుకోవాలని "సంబంధిత దేశాన్ని" కోరారు. డొనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రభుత్వం తన దిగ్బంధనంతో క్యూబాను ఇబ్బంది పెడుతోందన్న విషయం అందరికీ తెలుసు.
అయోమయంలో భారత్..
ప్రస్తుతం భారత్ పరిస్థితి, కనీసం చెప్పాలంటే, ఇబ్బందికరంగా ఉంది. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ పదవీకాలం ప్రారంభంలో అమెరికా వైపు మొగ్గు చూపారు. మొదటి ట్రంప్ పదవీకాలం, ఆ తర్వాత బైడెన్ సంవత్సరాలలో, ఆసియాలో చైనా దూకుడు ఎదుగుదల, దాని పెరుగుతున్న సైనిక శక్తి, దాని ఆర్థిక వ్యవస్థ బలం గురించి ఇరు దేశాలు ఆందోళన చెందుతున్నప్పటికీ, భారత్-అమెరికా సంబంధాలు పటిష్టమైన పునాదులపై ఉన్నాయనే నమ్మకంతో న్యూఢిల్లీ వాషింగ్టన్‌లో సుఖంగా ఉంది.
చైనాపై ఉన్న అనుమానం అమెరికాతో వ్యూహాత్మక సంబంధాలను బలోపేతం చేయడానికి సహాయపడింది. ఫలితంగా భారత్, అమెరికా, జపాన్, ఆస్ట్రేలియాల కూటమి అయిన క్వాడ్ పునరుద్ధరణ జరిగింది. భారత్, చైనా-రష్యా నేతృత్వంలోని షాంఘై సహకార సంస్థ, బ్రిక్స్ లో భాగంగా ఉన్నప్పటికీ, అది ఎక్కువగా అమెరికా, పశ్చిమ దేశాల వైపు చూసింది.
రెండో ట్రంప్ అధ్యక్ష పదవీకాలం మోదీ ప్రభుత్వానికి ఒక వాస్తవ షాక్‌గా వచ్చింది. వాషింగ్టన్, ఢిల్లీలలోని వివిధ ప్రభుత్వాల హయాంలో 25 ఏళ్లుగా అమెరికా-భారత్ మధ్య నిలకడగా పెంపొందించుకున్న సంబంధాలు దెబ్బతిన్నాయి.
ఇప్పుడు బహుధ్రువ ప్రపంచం మళ్లీ భారతదేశ గీతంగా మారింది. వాషింగ్టన్‌ను విడిచిపెట్టనప్పటికీ, న్యూఢిల్లీ చైనా, గ్లోబల్ సౌత్‌తో తన సంబంధాలను క్రమంగా పునఃసమీక్షించుకుంది. భారతదేశానికి ఉన్న సందిగ్ధత ఏమిటంటే, దానికి అమెరికా పెట్టుబడులు, సాంకేతికత ఎంత అవసరమో, దాని పెద్ద, శక్తివంతమైన పొరుగు దేశమైన చైనాతో సక్రమంగా పనిచేసే సంబంధం కూడా అంతే అవసరం.
అది ఏ పక్షం వహించజాలదు, అలాగని ఏ పక్షానికీ అప్రస్తుతంగా ఉండజాలదు. ట్రంప్-జిన్ పింగ్ శిఖరాగ్ర సమావేశం భారతదేశ వ్యూహాత్మక కదలికలకు ఉన్న పరిమితులను గుర్తు చేస్తుంది. వాషింగ్టన్, బీజింగ్ పోటీ పడాలా లేక సహకరించుకోవాలా అని న్యూఢిల్లీ నిర్ణయించలేదు. ఈ రెండు పరిస్థితులలో ఏది జరిగినా, తన కోసం ఎంత స్థలాన్ని సృష్టించుకోవాలో మాత్రమే అది నిర్ణయించగలదు.
Next Story