అమెరికా- చైనా సంబంధాలపై భారత్ కు అప్రమత్తత అవసరమా?

ఈ నేపథ్యంలో, ఈ ఇద్దరు నాయకులు చేసే ప్రతి కదలికపై ప్రపంచ దృష్టి ఉంటుంది. ప్రపంచంలోని ఈ రెండు అతిపెద్ద శక్తుల మధ్య సంబంధం వారి ద్వైపాక్షిక సంబంధాలకు అతీతంగా విస్తరించి ఉంది.

దీని ప్రభావం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ, వాణిజ్యం, అంతర్జాతీయ భద్రతపై పడుతుంది. వాషింగ్టన్, బీజింగ్ సమతుల్య సంబంధాన్ని కొనసాగించగలవా లేదా అనే దానిపై ప్రతి దేశానికి ఆసక్తి ఉంటుంది. ట్రంప్ అధికారంలోకి వచ్చాక అనేక దేశాలపై సుంకాల యుద్ధం ప్రారంభించారు. ఈ యుద్ధంలో తాత్కాలిక విరామం లభించింది.

షీ జిన్ పింగ్ - ట్రంప్ సమావేశమవుతున్నప్పుడు, ఈ సంధి కొనసాగుతుందని, ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశం ఈ రెండు శక్తుల మధ్య సంబంధానికి నిర్వచనంగా మారిన ఆర్థిక ఘర్షణను మూసివేస్తుందని అన్ని దేశాల రాజధానులు ఆశిస్తున్నాయి.

ఆసియాలో భారత్‌కు అత్యంత శక్తివంతమైన పొరుగు దేశం చైనా. దానితో భారత్‌కు ఉద్రిక్త సంబంధాలు ఉన్నప్పటికీ, ప్రస్తుతానికి సంబంధాలు గణనీయంగా స్థిరపడ్డాయి. పరిష్కారం కాని సరిహద్దు వివాదం ఈ రెండు ఆసియా దిగ్గజాలను చాలా కాలంగా పీడిస్తోంది.

2020లో, లడఖ్‌లో జరిగిన సైనిక ఘర్షణ ఇరు దేశాల సంబంధాలు దాదాపుగా స్తంభించిపోయేలా చేసింది. అమెరికాతో భారత్ కి ఉన్న వ్యూహాత్మక సంబంధాలకు, చైనాకు వ్యతిరేకంగా క్వాడ్ ఒక రక్షణ కవచంగా నిలవడమే ప్రధాన కారణం.

మరోవైపు, వాషింగ్టన్ కూడా చైనాను తన ప్రధాన ప్రత్యర్థిగా గుర్తించి, మరో భారీ, అధిక జనాభా గల దేశమైన భారత్ ను ప్రోత్సహించడం ద్వారా ఆసియాలో చైనా పెరుగుతున్న సైనిక శక్తిని ఎదుర్కోవాలని కోరుకుంటోంది.

చైనా, అమెరికాల మధ్య పెద్ద ఎత్తున సయోధ్య కుదరడం భారత్ కు ఆందోళన కలిగించవచ్చు. ప్రపంచ సంస్థలను, సాంప్రదాయ కూటములను పక్కనపెట్టి, అమెరికా, చైనాలు తమ తమ రంగాలలో ప్రపంచాన్ని తమ ఆధీనంలోకి తీసుకుంటాయనే జి-2 చర్చ కొంతకాలంగా ప్రచారంలో ఉంది.

అలా జరగడం అసంభవం అయినప్పటికీ, ఈ రెండు దేశాల పట్ల భయం కేవలం భారతదేశంలోనే కాకుండా యూరప్, జపాన్, దక్షిణ కొరియా అంతటా ప్రతిధ్వనిస్తోంది.

డొనాల్డ్ ట్రంప్, అతని భార్య మెలానియా సందర్శకులకు స్వాగతం పలకడానికి విమానాశ్రయానికి స్వయంగా వచ్చేశారు. షీ జిన్ పింగ్ చివరిసారిగా 2017లో అమెరికాను సందర్శించారు, అప్పుడు ఆయనకు ఫ్లోరిడాలోని ట్రంప్ నివాసమైన మార్-ఎ-లాగోలో ఆతిథ్యం లభించింది. దీనిని తరచుగా దక్షిణ వైట్ హౌస్ అని పిలుస్తారు.

చైనా నాయకుడికి లాంఛనప్రాయ స్వాగతం పలుకుతారు. వైట్ హౌస్‌లో చర్చల అనంతరం ప్రభుత్వ విందు జరుగుతుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనిశ్చితి నెలకొన్న ఈ సమయంలో ఈ పర్యటన ప్రాముఖ్యతను ఎంత చెప్పినా తక్కువే.

ఆరు నెలల వ్యవధిలో ఇద్దరు దేశాధినేతల పరస్పర పర్యటనలు "చారిత్రాత్మక, మైలురాయి ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్నాయి" అని ఈ పర్యటనకు ముందు చైనా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి గ్వో జియాకున్ రాయిటర్స్‌తో అన్నారు.

డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఈ ఏడాది మేలో చైనాను సందర్శించారు. "సంభాషణ, సహకారాన్ని బలోపేతం చేయడానికి, విభేదాలను సరిగ్గా పరిష్కరించడానికి, ఇరు దేశాల ప్రజల శ్రేయస్సును నిరంతరం పెంపొందించడానికి, ప్రపంచ శాంతి, స్థిరత్వం, శ్రేయస్సును ప్రోత్సహించడానికి అమెరికాతో కలిసి పనిచేయడానికి చైనా సిద్ధంగా ఉంది" అని జియాకున్ జోడించారు.

ట్రంప్ - షీ జిన్ పింగ్ మధ్య చర్చలు ద్వైపాక్షిక, రాజకీయ సంబంధాలతో పాటు ఆర్థిక వ్యవస్థ, ఏఐ, ప్రపంచాన్ని అస్థిరపరుస్తున్న రెండు యుద్ధాల విషయం చర్చకు రానున్నాయి. చైనాకు ఉన్న రెడ్ లైన్లు అందరికీ తెలిసినవే. ప్రధాన సమస్యలు 'ఒకే చైనా' తైవాన్, ప్రజాస్వామ్యం, మానవ హక్కులపై ప్రశ్నల ద్వారా చైనా దేశీయ విధానాలలో జోక్యం చేసుకోవడం. చైనా ముఖ్యంగా తైవాన్ విషయంలో చాలా అప్రమత్తంగా ఉంది.

ట్రంప్ తన మొదటి పదవీకాలంలో అమెరికన్ చట్టసభ సభ్యులను తైవాన్‌కు పంపడం, ఆయుధాలు అమ్మడం, తైపీకి వ్యతిరేకంగా చైనా చేస్తున్న కత్తి ఝళిపింపులకు గట్టి వైఖరి తీసుకోవడం ద్వారా చైనాను కలవరపెట్టారు.

తైవాన్‌కు ఆయుధాలు అమ్మడం ఆపాలని చైనా అమెరికాను పదేపదే కోరింది. ప్రస్తుతానికి, ట్రంప్ తైవాన్‌తో కుదిరిన 14 బిలియన్ డాలర్ల ఆయుధ ఒప్పందాన్ని నిలిపివేశారు.

ట్రంప్ తన మొదటి పదవీకాలాన్ని చైనాకు వ్యతిరేకంగా దూకుడు వైఖరితో ప్రారంభించారు. కరెన్సీ అవకతవకలు, అమెరికా కంపెనీల నుంచి మేధో సంపత్తిని దొంగిలించడం, మోసపూరిత వాణిజ్య పద్ధతుల కోసం ఆయన చైనాను నిలదీశారు. ఇండో-పసిఫిక్‌లో చైనా దూకుడు చర్యలను అరికట్టడానికి అమెరికా, భారత్, జపాన్, ఆస్ట్రేలియా కూటమి అయిన క్వాడ్ 2017లో తిరిగి తెరపైకి వచ్చింది.

ట్రంప్ రెండవ పదవీకాలం చైనాతో విఘాతం కలిగించే సుంకాలు, ప్రతీకార సుంకాల యుద్ధంతో నిండి ఉంది. అయితే, కీలక ఖనిజాలపై చైనా నియంత్రణ ట్రంప్‌ను నిలువరించింది. ఎలక్ట్రానిక్స్, రక్షణ పరికరాల నుంచి ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, మొబైళ్లు, కంప్యూటర్ స్క్రీన్‌ల కోసం బ్యాటరీలు, అలాగే సెమీ-కండక్టర్ల వరకు ఆధునిక తయారీకి అవసరమైన ముడి పదార్థాలైన కీలక ఖనిజాలు చైనాకు గణనీయమైన ఆధిక్యతను ఇచ్చాయి.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా కీలక ఖనిజాల వెలికితీతలో సుమారు 70 శాతం, ప్రాసెసింగ్‌లో 90 శాతం చైనా నియంత్రణలో ఉన్నాయి. ట్రంప్‌కు వ్యతిరేకంగా చైనా అనుసరించిన వ్యూహం కీలక ఖనిజాల ఎగుమతులపై నియంత్రణ. దీనివల్ల వాణిజ్య యుద్ధంలో విరామం ఏర్పడింది. ఇరుపక్షాలు పరిస్థితిని చల్లార్చుకోవడానికి ఒక ఒప్పందానికి వచ్చాయి.

రెండు దేశాలకూ అత్యంత కీలకమైన ఆట. వాషింగ్టన్‌లో జరిగే చర్చలు, అమెరికన్ వ్యాపారాలకు కీలకమైన ఖనిజాలు, అరుదైన లోహాలను సులభంగా అందుబాటులోకి తీసుకురావడం, అలాగే ఇతర వాణిజ్య సంబంధిత సమస్యల చుట్టూ కేంద్రీకృతమవుతాయి. వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఏఐ (AI) సాంకేతికతలో రెండు దేశాలూ ముందంజలో ఉండాలని కోరుకుంటున్నందున, ఏఐ అంశం కూడా చర్చకు వస్తుంది.

ప్రస్తుతం అమెరికా ముందంజలో ఉంది, కానీ చైనా కూడా దాన్ని అందుకోగల సత్తా కలిగి ఉంది. ఈ అత్యాధునిక సాంకేతిక సమస్యలన్నీ చర్చలలో ఒక ముఖ్యమైన అంశంగా ఉంటాయి.

ట్రంప్, షీ జిన్ పింగ్ ఇద్దరికీ తెలుసు, తాము అత్యంత కీలకమైన భౌగోళిక-రాజకీయ, భౌగోళిక-ఆర్థిక ఆట ఆడుతున్నామని, దీని పరిణామాలు తమ దేశాలకు మించి చాలా దూరం విస్తరిస్తాయని. ప్రస్తుతానికి, ఈ రెండు శక్తుల మధ్య ఉన్న పెళుసైన సంధి నిలబడుతుందా అనే సంకేతాల కోసం ప్రపంచంలో చాలా భాగం వాషింగ్టన్ వైపే చూస్తుంది.