ప్రధాన్ రాజీనామా దేశ రాజకీయాలను ఎలా మార్చబోతోంది?

రాజకీయ పార్టీలు నిర్దేశించిన ఆశయం కోసం కాకుండా, తమ సొంత ఆశయం కోసం ఏకమైనప్పుడు తాము ఎంతటి అపారమైన శక్తిని కలిగి ఉంటారో పౌరులకు మరోసారి గుర్తు చేయబడింది. గడిచిన నెల సంఘటనలలో కేంద్రానికి, ప్రతిపక్షానికి, పౌరులకు గుణపాఠాలు ఉన్నాయి.

భారత ప్రజాస్వామ్యం ఈ పునరావిష్కరణ నిలబడుతుందా లేక త్వరగా ఒక క్షణిక జ్ఞాపకంగా కనుమరుగవుతుందా అనే పరీక్ష ఇప్పుడు ప్రారంభమైంది.

కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా, దానికి వెంటనే ముందు, దేశ విద్యా వ్యవస్థలోని అవినీతిని అరికట్టే నెపంతో హడావిడిగా ప్రకటించిన అనేక చర్యలు, ప్రజా వ్యతిరేకత తప్ప మరేదీ మోదీని లొంగదీయలేదని మరోసారి స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

జంతర్ మంతర్ వద్ద, దాని పరిసరాల్లో ప్రదర్శితమైన కోపం, నిరాశ, తన పాలనలో దేశం సక్సెస్ భారత్ దిశగా దూసుకుపోతోందన్న మోదీ వాదనల్లోని డొల్లతనాన్ని బట్టబయలు చేశాయి. అంతకంటే ముఖ్యంగా, ఈ నిరసనలు బీజేపీ వరుస ఎన్నికల విజయాలకు కేంద్రంగా ఉన్న ఒక వర్గానికి మరింత ధైర్యాన్నిచ్చాయి.

ఆయన బూటకపు మాటలను వాచాలంగా, అగౌరవంగా, చివరికి దురుసుగా కూడా ప్రశ్నించేలా చేశాయి. ప్రధానమంత్రి, తన తగ్గుతున్న ప్రజాదరణకు సంబంధించిన ఈ అశుభ సంకేతాలను నిస్సందేహంగా విస్మరించవచ్చు.

ముంచుకొస్తున్న ఈ తుఫానును తట్టుకోవడానికి ఆయన తనదైన శైలిలో ఆర్భాటాలను ఆశ్రయించవచ్చు. ఇప్పటికే బీజేపీ పాలిత ఢిల్లీ, యూపీ, అస్సాం, బీహార్‌లలో చూసినట్లుగా, ప్రస్తుత ఈ అసమ్మతి అలలను అణచివేయడానికి ఆయన నిరసనకారులపై ప్రభుత్వ అధికారాన్ని ప్రయోగించవచ్చు. అయితే, అలా చేయడం వల్ల ఓటర్లలో రాజుకుంటున్న అసంతృప్తి మరింత తీవ్రమవుతుందని మోదీ, ఆయన పార్టీ తెలుసుకోవాలి.

స్పష్టంగా చెప్పాలంటే, ప్రధాన్ రాజీనామా గానీ, పబ్లిక్ ఎగ్జామినేషన్స్ (ప్రివెన్షన్ ఆఫ్ అన్‌ఫెయిర్ మీన్స్) చట్టంలో కేంద్రం చేయాలనుకుంటున్న సవరణలు గానీ, నందన్ నీలేకని నేతృత్వంలో కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన ఉన్నత స్థాయి కమిటీ గానీ, భారతదేశ విద్యా, పరీక్షా వ్యవస్థకు అత్యవసరంగా అవసరమైన సంస్కరణలను వాటంతట అవే తీసుకురాలేవు.

అయినప్పటికీ, జంతర్ మంతర్ వద్ద నిరసనకారులు క్రమంగా పెరుగుతూ, సోనమ్ వాంగ్‌చుక్, సీజేపీకి చెందిన అభిజిత్ దీప్కే, సౌరవ్ దాస్, అశుతోష్ రాంకా వంటి స్వయం ప్రకటిత మార్పు ప్రవక్తలను సైతం మరుగున పడేస్తున్న తరుణంలో మోదీ ప్రభుత్వం ఈ చర్యలు తీసుకోవడం, పోరాటపటిమ గల ప్రతిపక్షం ద్వారా మరింత బలపడిన అలుపెరుగని ప్రజా ఒత్తిడి, ఎన్నికల ద్వారా చట్టబద్ధత నిరంకుశ అధికారాలను ఎలా వంచగలవో చూపిస్తుంది.

ఇప్పుడు ఈ పోరాటాన్ని రాజకీయంగా ముందుకు తీసుకెళ్లాల్సిన బాధ్యత ప్రతిపక్షాలది, ముఖ్యంగా బీజేపీకి జాతీయ ప్రత్యామ్నాయంగా, ఇండి బ్లాక్‌లో అతిపెద్ద భాగస్వామిగా ఉన్న కాంగ్రెస్ పార్టీది. ఇది నిజాయితీతో కూడిన ఆత్మపరిశీలనతో ప్రారంభం కావాలి. అంతేగానీ, పాలకవర్గం నుంచి జవాబుదారీతనం కోరుతూ పోలీసు లాఠీలు, పెల్లెట్ గన్లు, కన్నీటి వాయువు షెల్స్‌ను, ఇంకా పొంచి ఉన్న ప్రభుత్వ ప్రాయోజిత ప్రతీకార చర్యల ముప్పును సైతం ధైర్యంగా ఎదుర్కొన్న యువత విజయాన్ని తమదిగా చెప్పుకోవడంతో కాకూడదు.

నిరసనలు మొదలైనప్పుడు దీప్కే సీజేపీకి, వాంగ్‌చుక్‌కు అంత సులభంగా మద్దతు ఇవ్వడానికి ప్రతిపక్షాలు సంశయించడానికి వాటికి కారణాలు ఉండి ఉండవచ్చు. ఆ తొలి అపనమ్మకానికి కారణాలు దీప్కేకు అరవింద్ కేజ్రీవాల్ ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీతో ఉన్న సంబంధాలు, సీజేపీ సైద్ధాంతిక అస్పష్టత, ఇంకా వాంగ్‌చుక్ అతని భార్య గీతాంజలి జైన్ ఆంగ్మోలకు బీజేపీ విస్తృత సంఘ్ పరివార్‌తో ఉన్న సన్నిహిత సంబంధాల నుండే సరైన రీతిలో ఉద్భవించి ఉండవచ్చు.

నిరసన ముగిసిన తర్వాత, సోషల్ మీడియాలో ఇప్పుడు వైరల్ అవుతున్న ఆంగ్మో వారి పాత, ప్రస్తుత వివిధ ప్రకటనల వల్ల గానీ, లేదా నిరసనకారులపై కేసులు పెట్టబోమన్న కేంద్రం హామీని దాస్, రాంకాలు అమాయకంగా గుడ్డిగా నమ్మడం వల్ల గానీ ఈ సందేహాలు మరింత పెరిగి ఉండవచ్చు.

ముఖ్యంగా, ఆందోళన చేస్తున్న యువతపై లాఠీలు, పెల్లెట్లు, టియర్ గ్యాస్‌ను తీవ్రంగా ప్రయోగించిన జూలై 20 'చలో సంసద్' మార్చ్‌కు వాస్తవానికి వారు గానీ, దీప్కే గానీ నాయకత్వం వహించలేదు.

పాత్ర నిజంగా ప్రశంసించదగినదా లేక విచారించదగినదా, దీప్కే ప్రారంభించినది ఒక నియంత్రిత నిరసన అయి, అది సహజసిద్ధంగా ప్రజా ఉద్యమంగా మారి సీజేపీ గమనాన్ని నిర్దేశించడం ప్రారంభించిందా అనే దానిపై కాలమే నిస్సందేహంగా నిష్పక్షపాతమైన దృక్పథాన్ని అందిస్తుంది.

అయితే, ప్రతిపక్ష పార్టీలు ఆశ్చర్యపోవాలి, తమ ఉమ్మడి సంస్థాగత బలం, రాజకీయ పరిజ్ఞానం ఉన్నప్పటికీ, గత 12 ఏళ్లుగా తమ చర్యలు ఎందుకు పదేపదే విఫలమయ్యాయంటే, సీజేపీ చేసినంత తక్కువ సమయంలో దేశ యువత మనసులను ఆకట్టుకోవడంలోనే కాదు, ఆ మనసులను మోదీని కదిలించే అద్భుతమైన ప్రతిఘటన ప్రదర్శనగా మలచడంలో కూడా విఫలమయ్యాయి.

సీజేపీకి దూరంగా ఉంటున్న కాంగ్రెస్ పార్టీ, విద్యార్థులపై జరిగిన ప్రాణాంతకమైన పోలీసు, ర్యాపిడ్ యాక్షన్ ఫోర్స్ చర్యలకు ఎవరు అధికారం ఇచ్చారో కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా వివరించి, ఈ దురాగతాలకు క్షమాపణ చెప్పే వరకు పార్లమెంట్ కార్యకలాపాలను నిలిపివేయడానికి 'ఇండి బ్లాక్'ను సమీకరించింది.

సీజేపీ నిరసన ఊపందుకుంటున్న సమయంలో దాదాపు మూడు వారాల పాటు కనిపించకుండా పోయిన లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ, గత వారం మోదీ అధికారిక నివాసం బయట తన నిరసనతో, అప్పటి నుంచి నిరసనకారులు, పోలీసుల దురాగతాల బాధితులతో తన సాధారణ సంభాషణలతో ప్రజల మనసులను తిరిగి ఆకట్టుకున్నారు. గాంధీ 'ఛత్రోన్ కీ గూంజ్' ప్రచారంలోని తదుపరి దశలపైనా కసరత్తు జరుగుతోందని కాంగ్రెస్ అంతర్గత వర్గాలు చెబుతున్నాయి.

రాహుల్ ఈ ప్రచారాన్ని ఎంతకాలం కొనసాగిస్తారో, జెన్-జెడ్, యువతకు నచ్చే భాషలో తన దార్శనికతను తెలియజేయగలరో లేదో చూడాలి. క్రీడలు, సాంకేతికత పట్ల రాహుల్‌కు ఉన్న మక్కువ, ప్రజల మధ్య ఉన్నప్పుడు ఆయన ప్రదర్శించే ఆత్మీయ, ఉల్లాసమైన వైఖరి, బీజేపీ-ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ కూటమిని విమర్శించడంలో ఆయన ముక్కుసూటితనం వంటివి యువతతో మమేకమయ్యేటప్పుడు ఆయనకు బాగా ఉపయోగపడతాయి.

గత వారం ఆయన జంతర్ మంతర్‌ను సందర్శించి ఉంటే ఈ విషయాన్ని స్వయంగా చూసి ఉండేవారు. అక్కడ లెక్కలేనంత మంది యువకులు ఆయన గురించి అనుకూలంగా మాట్లాడారు. కేవలం కాంగ్రెస్‌కే కాకుండా, అంతకంతకూ ఇండి కూటమికి కూడా వాస్తవ కేంద్రబిందువుగా ఉన్న రాహుల్, ఈ లక్షణాలను మరింత మెరుగుపరుచుకోవాలి.

నిరంతరంగా ప్రజలతో మమేకమయ్యే తత్వాన్ని ప్రదర్శించాలి, క్లిష్టమైన తాత్విక ప్రసంగాలలో చిక్కుకోకుండా మాట్లాడాలి. రాజకీయ ఎదురుదెబ్బలను జీర్ణించుకోలేని మోదీ స్వభావాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, ప్రధాన్ రాజీనామాపై నెలకొన్న ఉత్సాహం ఊహించిన దానికంటే వేగంగా చల్లారిపోయే అవకాశం ఉంది.

కేబినెట్ నుంచి రాజీనామా చేసిన రెండు రోజులకే, సోమవారం (జూలై 27) పార్లమెంటుకు వచ్చిన ప్రధాన్‌కు బీజేపీ నాయకులు ఘన స్వాగతం పలకడం, అదే సమయంలో ఢిల్లీ, ఉత్తరప్రదేశ్, అస్సాం, బీహార్, బెంగాల్‌లలో జూలై 20 నిరసనకారులపై పోలీసులు తీవ్రంగా అణచివేత కొనసాగించడం చూస్తుంటే, మోదీ తన 'స్నేహపూర్వక' ఇన్‌స్టాగ్రామ్ పోస్టుల వెనుక ఇప్పటికే ఒక ప్రతిఘటనకు రంగం సిద్ధం చేస్తున్నారని స్పష్టమవుతోంది.

కాంగ్రెస్, దాని ఆధ్వర్యంలోని ఇండి బ్లాక్ భాగస్వాములు పార్లమెంటులో మోదీ ప్రభుత్వంపై ఐక్యంగా విరుచుకుపడుతున్నాయి. ఇప్పటికే వర్షాకాల సమావేశాల్లో ఒక వారం మొత్తం గొడవల కారణంగా రద్దయింది. ఈ వారం కూడా అంతరాయాలు కొనసాగే అవకాశం ఉంది.

2029లో బీజేపీ ప్రభంజనానికి వ్యతిరేకంగా, లేదా తదుపరి లోక్‌సభ ఎన్నికలకు ముందు జరిగే డజనుకు పైగా అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో ప్రతిపక్షానికి గెలిచే అవకాశం కావాలంటే, ఈ ఐక్య దాడి ఇప్పుడు క్షేత్రస్థాయికి విస్తరించి, మోదీని అవమానించిన 'బొద్దింకలను' తనలో కలుపుకోవాలి.

2014లో అధికారం చేపట్టినప్పటి నుండి మోదీ ఎన్నికల పరంగా పొందిన జనాభా పరమైన ప్రయోజనం యువత. తనకంటే ముందు వచ్చిన ప్రతి ప్రభుత్వం విఫలమైందని వారికి నిరంతరంగా పనికిమాలిన కబుర్లు చెప్పి, వికాస్, అచ్చే దిన్, విక్సిత్ భారత్ వంటి అతిశయోక్తి వాగ్దానాలు చేశారు.

జూలై 20 మార్చ్‌లో పాల్గొని, ఆ తర్వాత జంతర్ మంతర్ వద్ద శిబిరం వేసిన వారిలో చాలామంది, మోదీ ప్రధానమంత్రి అయినప్పుడు పాఠశాలలో చదువుతూ ఉండేవారు. వారిలో అధికశాతం మందికి ఓటు వేసే వయసు వచ్చినప్పుడు, 'మోదీ ఉంటే సాధ్యమే' అని నమ్మి బీజేపీకి ఓటు వేసి ఉండవచ్చు. ఇప్పుడు వారు తమ ఆశలు, ఆకాంక్షలు ఆవిరైపోవడాన్ని చూస్తున్నారు.

మోదీ సృష్టించి, నాశనం చేసిన ఒక కల ముగిసిపోయింది. వారు అశాంతితో ఉన్నారు. వారు కోపంగా ఉన్నారు. వారికి వాగ్దానం చేసినవి కావాలి. లోపాలు లేని పరీక్షా విధానం, అవకాశాలు, ఉద్యోగాలు, ఒక భవిష్యత్తు. బీజేపీ జాగ్రత్తపడాలి.

వారిపై లాఠీల వర్షం కురిపించడం, వారిని నేరస్తులుగా, దేశద్రోహులుగా ముద్ర వేయడం, వారిపై కేసులు బనాయించడం వంటివి చేయడం వల్ల, ఒక మొత్తం జనాభా సమూహం ఒక మహా రాక్షసిగా మారవచ్చు. దానిని మోదీ జాతీయవాద, మతతత్వ ప్రసంగాలు కూడా అదుపు చేయలేకపోవచ్చు. ఈ ప్రజానీకం గొంతును ప్రతిపక్షం పట్టించుకోకపోతే, అది కూడా ఒక ప్రత్యామ్నాయం అనే వాదనను కోల్పోవచ్చు.