మోదీ ప్రకటన ట్రంప్ కు సంతోషానిస్తుందా?

బ్రిక్స్ సదస్సు సందర్భంగా నెలకొన్న స్నేహపూర్వక వాతావరణం, ద్వైపాక్షిక సంబంధాలలో కనిపిస్తున్న సయోధ్య తర్వాత, శిఖరాగ్ర సమావేశం చివరి రోజున కీలక ఖనిజాల ప్రస్తావన తీసుకురావడం ఆకస్మికంగా జరిగి ఉండే అవకాశం లేదు.

భారత్ అమెరికాకు ఒక సందేశాన్ని అందిస్తోందా? ఇది వాషింగ్టన్‌ తో తనకున్న సంబంధాలను బలంగా నిలుపుకోవాలనే తాపత్రయమా? భారత్-అమెరికా మధ్య ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య ఒప్పందం ఇంకా కుదరలేదు, త్వరలో కుదురుతుందనడానికి కూడా ఎలాంటి సూచనలు లేవు.

ఈ పరిస్థితులలో, భారత్ జాగ్రత్తగా వ్యవహరిస్తోందా? ఈ వ్యాఖ్యలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఎందుకంటే కీలక ఖనిజాల సరఫరా గొలుసులపై చైనా ఆధిపత్యం చెలాయిస్తోంది. అరుదైన ఖనిజాల శుద్ధి సామర్థ్యంలో 85 నుంచి 90 శాతం వరకు దాని నియంత్రణలోనే ఉంది.

కఠినమైన ఎగుమతి నియంత్రణ నిబంధనలతో చైనా కీలక ఖనిజాలను ఆయుధాలుగా మారుస్తోందని అమెరికా ఆరోపిస్తోంది. ప్రపంచం కీలక ఖనిజాలపై ఆధారపడి ఉంది. కంప్యూటర్ హార్డ్ డ్రైవ్‌లు, ఫ్లేర్ స్క్రీన్ టెలివిజన్‌లు, ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, అలాగే సెల్ ఫోన్‌ల వంటి హై-టెక్ వినియోగ వస్తువుల ఉత్పత్తికి అరుదైన భూ మూలకాలు అత్యవసరం.

ఉత్సాహం చల్లారినప్పుడు అసలైన పరీక్ష ఎదురవుతుంది. సమ్మిళిత ప్రపంచ వృద్ధి కోసం భవిష్యత్తును తీర్చిదిద్దే సదస్సుకు షి హాజరైనప్పుడు ప్రధానమంత్రి మోదీ ప్రసంగించారు. “సాంకేతికతను, కీలక ఖనిజాలను ఆయుధాలుగా మార్చడం మన ఉమ్మడి పురోగతికి ఆటంకం కలిగిస్తుంది. అందువల్ల, సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని స్వీకరించడంలో మేము సమ్మిళితత్వానికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చాము.”

వాషింగ్టన్‌కు భరోసా ఇవ్వాల్సిన అవసరానికి, షితో ఉన్న స్నేహపూర్వక సంబంధాన్ని ఢిల్లీ సమతుల్యం చేస్తోందా? కీలక ఖనిజాలు మరియు అమెరికా-చైనా వైరం. ప్రపంచ అధికార పోరులో కీలక ఖనిజాలు కొత్త కరెన్సీగా ఆవిర్భవిస్తున్నాయి. అభివృద్ధి చెందిన, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల నుంచి వనరులు సమృద్ధిగా ఉన్న, వనరులు తక్కువగా ఉన్న దేశాల వరకు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న దేశాలు సరఫరాలను సురక్షితం చేసుకోవడానికి, సార్వభౌమ నియంత్రణను బలోపేతం చేసుకోవడానికి పోటీ పడుతున్నాయి.

డెంగ్ జియావోపింగ్ కాలం నుంచి కీలక ఖనిజాల వెలికితీత, శుద్ధి సామర్థ్యాన్ని అభివృద్ధి చేసుకున్న చైనా, ఇప్పుడు ప్రపంచాన్ని శాసించే స్థితిలో ఉంది. డొనాల్డ్ ట్రంప్ సుంకాల యుద్ధాన్ని ఎదుర్కోవడానికి చైనాకు అరుదైన భూ ఖనిజాలను కలిగి ఉండటమే వీలు కల్పించింది.

అమెరికా-చైనా సంబంధాలు స్థిరపడాలని ట్రంప్ వ్యాపార మిత్రులు ఆసక్తిగా ఉన్నారు. ట్రంప్ చైనా పర్యటన, ఈ నెల చివరలో షీ అమెరికా పర్యటన ఉద్దేశ్యం, వారి వ్యూహాత్మక పోటీ ఉన్నప్పటికీ, ప్రపంచంలోని రెండు అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థల మధ్య పని సంబంధం నిరాటంకంగా కొనసాగేలా చూసేందుకు, ఇరు దేశాలు ఒక ఉమ్మడి అవగాహనకు రాగలవని నిర్ధారించడం.

బ్రిక్స్ మీద ఆది నుంచి ట్రంప్ కారియాలు, మిరియాలు నూరుతున్నాడు. అమెరికా ప్రయోజనాలను దెబ్బతీయడానికి పనిచేస్తున్న చైనా అనుకూల కూటమిగా ఆయన దానిని భావిస్తారు. భారత్ సమతుల్యం పాటించాల్సి ఉంది.

తొలినాళ్లలో అమెరికా-ఇజ్రాయెల్, పాశ్చాత్య శిబిరం వైపు ఎక్కువగా మొగ్గు చూపినట్లు కనిపించిన మోదీ ప్రభుత్వం, ఇప్పుడు క్రమంగా తన వైఖరిని పునఃసమీక్షించుకుంటోంది. గత సంవత్సరం భారత్‌పై ట్రంప్ విచక్షణారహితంగా విధించిన 50 శాతం సుంకం ఆపరేషన్ సింధూర్ సమయంలో భారత్-పాకిస్తాన్ మధ్య ఘర్షణను ఆపింది తానేనని ఆయన గొప్పలు చెప్పుకోవడం, పాకిస్థాన్ ఫీల్డ్ మార్షల్ అసిమ్ మునీర్‌ను ప్రశంసించడం వంటివి భారత్‌ను కొంత కలవరానికి గురిచేశాయి.

న్యూఢిల్లీ ఇప్పుడు తన గుడ్లన్నీ అమెరికా బుట్టలోనే పెట్టాలని కోరుకోవడం లేదు. వ్యూహాత్మక వాస్తవం ఏమిటంటే, వాషింగ్టన్, బీజింగ్‌ల మధ్య ఎంచుకునే స్థితిలో భారత్ లేదు. చైనాతో సంబంధాలను స్థిరీకరించుకోవడం, తన వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తిని కాపాడుకోవడం ఎంత అవసరమో, అంతే అమెరికా సాంకేతికత, పెట్టుబడులు, దాని విస్తారమైన మార్కెట్‌కు ప్రాప్యత కూడా భారత్‌కు అవసరం.

చైనా, ట్రంప్, మధ్యప్రాచ్య సంక్షోభాలను అధిగమించడం. షీతో సమావేశమైన వెంటనే కీలక ఖనిజాలపై మోదీ చేసిన హెచ్చరిక, ఒక వైరుధ్యం కంటే కూడా, భారత్, చైనాకు దగ్గరవుతోందనడానికి జాగ్రత్తగా రూపొందించిన సంకేతంగా ఉండవచ్చు. కానీ, వ్యూహాత్మక బలహీనతలు ఎక్కడ ఉన్నాయో భారత్ విస్మరించడం లేదు.