వరద విపత్తులకు నేపాల్ సిద్దంగా లేదా?
సీనియర్ జర్నలిస్ట్ యువరాజ్ కిమ్రి విశ్లేషణ
నేపాల్ లో మెరుపు వరదలు భీభత్సం సృష్టించాయి. టిబెట్ వైపున ఉన్న ఉన్న హిమానీనదం విస్పోటనం చెందడం వల్ల వందలాది ప్రజలు గల్లంతు అయ్యారు. మెరుపు వరద ప్రధాన వాణిజ్య మార్గం నుంచి దూసుకురావడమే దీనికి కారణం. వరద ధాటికి పెద్ద భవంతులు సైతం నేలమట్టం అయ్యాయి.
భారీ బ్రిడ్జిలు సైతం కొట్టుకుపోయాయి. బురద మేటలు వరద సాయానికి ఇబ్బంది కలిగిస్తున్నాయి. ఈ విపత్తు వరద హిమాలయాల దిగువన ఉన్న నేపాల్ తో పాటు మన దేశంలోని మైదాన ప్రాంతాలైన బీహార్, ఉత్తరప్రదేశ్ లోకి కూడా దూసుకొచ్చే అవకాశం ఉండటంతో భారత్ కూడా అలర్ట్ ఉంది.
ఈ విపత్తు గురించి నేపాల్ లో రాజకీయాలు, రాజ్యాంగ సంక్షోభాలు, అభివృద్ది సవాళ్ల పై ఏళ్లుగా కథనాలు రాస్తున్నా సీనియర్ జర్నలిస్ట్ యువరాజ్ కిమ్రితో ‘ది ఫెడరల్’ మాట్లాడింది. సహాయక చర్యలు, భారత్ కు ప్రమాదాలు , వాతావరణ విపత్తులపై సవివరంగా మాట్లాడాను.
బుధవారం ఉదయం రసువా ప్రాంతంలో ఏమి జరిగింది? వరదలు ఎందుకు అంత ఆకస్మికంగా సంభవించాయి?
ఉదయం తొమ్మిది గంటల ప్రాంతంలో టిబెట్ ఆనుకుని ఉన్న కైరాంగ్ ప్రదేశంలో ఎలాంటి ముందస్తు హెచ్చరికలు లేకుండా భారీ బురదతో కూడిన వరద వచ్చింది. టిబెట్ వైపున ఒక హిమానీనదం బద్దలవడం వల్ల నది వరద నీటితో నిండిపోయినట్లు తెలుస్తోంది.
టిబెట్ సరిహద్దు నుంచి నేపాల్లోని రసువా, నువాకోట్ ధాడింగ్ అనే మూడు జిల్లాల గుండా, కనీసం 60 కిలోమీటర్ల మార్గంలో, ఆవల కూడా మొత్తం జనాభా నివాస ప్రాంతాలు ప్రభావితమయ్యాయి. ఇది అధిక జనాభా కలిగిన ప్రాంతం.
ఇక్కడ వ్యాపార కేంద్రాలు, టిబెట్తో శతాబ్దాల నాటి సాంప్రదాయ వాణిజ్య మార్గం ఉన్నాయి. ఇళ్ళు గణనీయంగా దెబ్బతిన్నాయి. మొత్తం నివాస ప్రాంతాలు కొట్టుకుపోయాయి. మృతుల సంఖ్యపై మా వద్ద ఇంకా ప్రామాణికమైన అధికారిక లెక్కలు లేవు. కానీ ఆ సంఖ్య వందల్లో ఉండవచ్చని నేను భావిస్తున్నాను.
ఇప్పటివరకు అందిన నివేదికల ప్రకారం నష్టం ఎంతవరకు ఉంది?
ఏడు మృతదేహాలు లభించాయి. కానీ మాకు వివిధ ప్రాంతాల నుంచి నివేదికలు అందుతున్నాయి. ఆ ప్రాంతంలోని 14 మంది ఉద్యోగులున్న మొత్తం కస్టమ్స్ కార్యాలయం ప్రభావితమైంది. వారి ఆచూకీ తెలియడం లేదు. బ్యాంకింగ్, పోలీసు సౌకర్యాలు కూడా వాటి ప్రధాన కార్యాలయాలతో సరిగ్గా అనుసంధానించబడలేదు లేదా సంభాషించలేకపోతున్నాయి.
ఈ ప్రాంతంలోని 80 ఏళ్ల పురాతన పాఠశాలల్లో ఒకటైన తిరువంత్లోని పరిస్థితి అత్యంత దారుణంగా ఉంది. 1,650 మంది విద్యార్థులలో, కేవలం 150 మంది మాత్రమే సురక్షితంగా ఉన్నట్లు సమాచారం. మిగిలిన వారి గురించి మాకు తెలియదు. అనేక వాహనాలు, పంటలు, ఇళ్లు, గ్రామాలు వాటిలోని నివాసితులతో సహా నదులలో కొట్టుకుపోయాయి.
కాబట్టి, కచ్చితమైన ప్రాణనష్టం ఎంత జరిగిందో తెలుసుకోవడానికి మాకు కొంత సమయం పడుతుంది. ప్రభుత్వం ఇప్పటివరకు నామమాత్రపు సాయాన్ని విడుదల చేసింది. రెండు జిల్లాలకు ఒక్కొక్కదానికి కోటి రూపాయలు రూ. 50 లక్షలు కానీ అది కేవలం తక్షణ సాయం మాత్రమే.
సహాయక చర్యలు ప్రారంభమయ్యాయి. సైన్యం ముందుండి నడిపిస్తోంది. చాలామంది ప్రజలను రక్షించారు. ప్రాణనష్టంపై ప్రాథమిక అంచనా రావడానికి ఈ రాత్రి వరకు పట్టవచ్చు. కానీ ఆ సంఖ్య వాస్తవ ప్రాణనష్టం, ఆస్తి నష్టం కంటే చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.
మైదాన ప్రాంతాలతో పోలిస్తే ఇక్కడ సహాయక చర్యలు ఎందుకు కష్టం?
ఇది కఠినమైన భూభాగం, అత్యంత ఉధృతమైన నదులు కలిగిన కొండ ప్రాంతం. భద్రతా సిబ్బంది తాము గుర్తించగలిగిన వారిని రక్షిస్తున్నారు. ప్రజలు రోడ్లపై చిక్కుకుపోయారు. ఉదాహరణకు, ఒక చెట్టును పట్టుకుని ఉన్న ఇద్దరిని గుర్తించి రక్షించారు. చాలా సవాళ్లు ఉన్నాయి. కానీ భద్రతా సిబ్బంది సిద్ధంగా ఉన్నారని నేను భావిస్తున్నాను.
రాబోయే 24 నుంచి 48 గంటల్లో నివాసితులకు తక్షణ ఆందోళనలు ఏమిటి?
తక్షణ ఆందోళన మానవ భద్రత, రక్షణ. ఆ తర్వాతే సాయం, పునరావాసం వస్తాయి. కానీ ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితులలో రక్షణ కల్పించడమే తక్షణ సవాలు. మరో భయం కూడా ఉంది. మాకు అందిన నివేదిక ప్రకారం, ఒక హిమానీనదం బద్దలయ్యింది.
కానీ అది టిబెట్ వైపున సుమారు ఏడు మీటర్ల ఎత్తైన ఆనకట్టను ఏర్పరుస్తూ జలాశయం ఆకారాన్ని తీసుకుంది. ఒకవేళ అది కూడా బద్దలయ్యి, నీరు నేపాల్ వైపు విడుదల అయితే? నది ఉత్తరం నుంచి దక్షిణానికి ప్రవహిస్తుంది. నేపాల్ దక్షిణాన ఉంది. కాబట్టి అది మరో తక్షణ సవాలును సృష్టిస్తుంది.
ఈ స్థాయిలో ఆకస్మిక వరద రావడం వల్ల హిమాలయాల్లో వాతావరణ మార్పులు సంభవించినట్లు అనుకోవాలా?
ఇది చాలా అరుదు. ప్రాణనష్టం పరంగా చూస్తే, ఇది అపూర్వమైనదని నేను భావిస్తున్నాను. ఆకస్మిక వరదలు అరుదుగా ఏమీ లేవు. కానీ ఈ స్థాయిలో ఎప్పుడూ సంభవించలేదు. విద్య, విధాన రూపకల్పన స్థాయిలలో దీర్ఘకాలిక చర్యలు, సమన్వయ కసరత్తులు జరుగుతున్నాయి. కానీ ఈ స్థాయిలో ఒక సంఘటన జరిగింది. ప్రస్తుతం, నష్టాన్ని అరికట్టడం, వీలైనంత ఎక్కువ మంది ప్రాణాలను కాపాడటమే సవాలు.
ఈ స్థాయి విపత్తు నేపాల్ సాపేక్షంగా కొత్త ప్రభుత్వాన్ని దాని సంక్షోభ నిర్వహణ సామర్థ్యాన్ని ఎలా పరీక్షిస్తుంది?
మాకు జాతీయ విపత్తు ప్రమాద తగ్గింపు నిర్వహణ అథారిటీ ఉంది, కానీ అది ఖచ్చితంగా విధులు నిర్వహించడం లేదు. మాకు ఇంకా పూర్తి, ప్రామాణికమైన సమాచారం లేదు. ఈ స్థాయి సంఘటన సంభవించే అవకాశం గురించి అది అధికారులను అప్రమత్తం చేసినట్లు తెలుస్తోంది.
కాబట్టి ఇది జరిగింది, కానీ మాకు ఇంకా పూర్తి వివరాలు తెలియవు. దానిపై నేను నిశ్చయంగా వ్యాఖ్యానించలేను. కానీ ప్రభుత్వ పక్షాన ఖచ్చితంగా అనుభవ లోపం ఉంది. బహుశా ఈ రకమైన పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడానికి అది సిద్ధంగా లేదు.
ముఖ్యంగా జలవిద్యుత్ మౌలిక సదుపాయాలు, ప్రధాన రహదారులకు నష్టం వాటిల్లిన తర్వాత, తక్షణ ఆర్థిక నష్టాలు ఏమిటి?
నేపాల్ నీటి సంబంధిత ఆర్థిక కార్యకలాపాలకు ప్రధాన వనరు జలవిద్యుత్ వ్యాపారం. ఈ విపత్తు వల్ల 450 నుంచి 700 మెగావాట్ల వరకు ఉత్పత్తి లేదా ఉత్పాదనకు నష్టం వాటిల్లింది. దానిని తిరిగి ప్రారంభించడానికి ఎంత సమయం పడుతుందో మాకు తెలియదు. కానీ దానికి ఎక్కువ సమయం పడితే, మానవ జీవితం, విద్యుత్ వాణిజ్యంపై దాని ప్రభావం అపారంగా ఉంటుందనడంలో సందేహం లేదు.
ఈ వరదల ప్రభావం బీహార్, ఉత్తర ప్రదేశ్ భారతదేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలపై కూడా ఉంటుందా?
అలా జరగడానికి సహజమైన అవకాశం ఉంది, ఎందుకంటే ఆ ప్రాంతం నుంచి వచ్చే నీరు భోటేకోశి నదిలోకి ప్రవహిస్తుంది. అది త్రిశూలి నదిలో కలుస్తుంది. త్రిశూలి నది నారాయణి నదిలో కలుస్తుంది. నారాయణి నది గండక్ నదిలో కలుస్తుంది.
ఇది బీహార్, ఉత్తర ప్రదేశ్ ఆవల గుండా ప్రవహిస్తుంది. అక్కడ సంభవించే నష్టం ఎంత ఉంటుందో నాకు తెలియదు. కానీ ఆ అవకాశం ఉంది. ఎందుకంటే ఈ నీరు బీహార్, ఉత్తర ప్రదేశ్ ఆవల ప్రవహించే నదులలోకి చేరుతుంది.
పొరుగున ఉన్న భారత జిల్లాలు, రాష్ట్రాల ప్రజలు ఆందోళన చెందాలా?
ప్రాథమిక నివేదికల ప్రకారం చైనా, భారత ప్రభుత్వాలు నేపాల్ పట్ల కొంత సాయక వైఖరిని ప్రదర్శించినప్పటికీ, అది పరిస్థితిని తక్షణమే ఎంతవరకు ప్రభావితం చేస్తుందో మాకు తెలియదు. దీర్ఘకాలంలో ఇది సాయపడవచ్చు. కానీ తక్షణమే, సంభవించే నష్టాన్ని ఇది ఎంతవరకు తగ్గిస్తుందో మనకు తెలియదు.
రసువా వంటి ప్రాంతాలలోని సమాజాలు సాధారణంగా ఈ స్థాయి విపత్తు నుంచి ఎలా కోలుకుంటాయి?
వారు ఖచ్చితంగా ఆందోళన చెందుతున్నారు. ఎందుకంటే ఇది వారి ఆర్థిక వృద్ధి, వ్యవసాయం కోసం దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలను ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేస్తుంది. ఇది వ్యవసాయ సీజన్. వరి, ఇతర పంటలు గణనీయంగా దెబ్బతిన్నాయి, దీనివల్ల రాబోయే సీజన్లో ఆహార కొరత ఏర్పడుతుంది.
తప్పిపోయినట్లుగా ఉన్న నాలుగు వందల మందిలో వంద మంది భారతీయులు ఉన్నట్లు నివేదికలు ఉన్నాయి? ఏమైనా సమాచారం ఉందా?
ఇది పర్యాటక సీజన్. భారతీయులు నేపాల్లోని అత్యంత ప్రాధాన్యత గల కొన్ని పర్యాటక ప్రదేశాలకు వస్తుంటారు., వాటిలో చాలా వరకు ప్రభావితమయ్యాయి. పోఖారా, చిత్వాన్లకు వెళ్లే వాటి చుట్టుపక్కల ఉన్న రహదారులు తెగిపోయి, ప్రభావితమయ్యాయి.
ముక్తినాథ్ పుణ్యక్షేత్రానికి వెళ్లే మార్గం కూడా ప్రభావితమైంది. ముక్తినాథ్ సురక్షితంగా ఉన్నప్పటికీ, ఇవి భారతీయులకు అత్యంత ప్రాధాన్యత గల గమ్యస్థానాలు. గోసైకుండ వంటి ఇతర ప్రదేశాలు కూడా ఉన్నాయి.
రెండు రోజుల తర్వాత రక్షాబంధన్ సమయం కావడంతో, ప్రజలు పవిత్ర స్నానం కోసం అక్కడికి వెళ్తారు. అవి కూడా ప్రభావితమై ఉండవచ్చు. కానీ ప్రాణనష్టం ఆస్తి నష్టం కచ్చితమైన వివరాలు, లేదా ప్రజలు కచ్చితంగా ఎక్కడ ఉన్నారనే సమాచారం మన వద్ద లేదు.
ఈ విపత్తు పెరుగుతున్న గ్లోబల్ వార్మింగ్ సంక్షోభాన్ని సూచిస్తోందా?
ప్రజలు శ్రద్ధ పెట్టడం లేదని నేను అనను. ఆందోళన పెరుగుతోంది. కానీ ఇందులో దీర్ఘకాలిక ప్రణాళిక, విధాన రూపకల్పన అమలు రెండూ ఇమిడి ఉన్నాయి. ఇది కూడా మనం నిర్లక్ష్యం చేసిన సమస్య. ఇది కేవలం నేపాల్కు మాత్రమే పరిమితం కాదు.
గ్లోబల్ వార్మింగ్కు లేదా అది కలిగించే నష్టానికి నేపాల్ పెద్దగా కారణం కాకపోవచ్చనే కారణంతో ప్రపంచ సమాజం దీనిని విస్మరించింది. కానీ మనం దశాబ్దాలుగా ఈ సమస్యలను విస్మరించాము. భూతాపం పెరగడానికి కారణమైన దేశాలు కూడా ఇందులో పాలుపంచుకోవాలి. వారు సున్నితంగా వ్యవహరించాలి. దీని పట్ల మానవతా దృక్పథాన్ని అలవర్చుకోవాలి.
ఈ విపత్తు నేపాల్ సాపేక్షంగా కొత్త ప్రభుత్వానికి ఒక పెద్ద పరీక్ష అవుతుందా?
నిస్సందేహంగా. కానీ ఇది కేవలం ప్రభుత్వ సమస్య మాత్రమే కాదు. అయినప్పటికీ ప్రభుత్వం దీని పట్ల చాలా ఆందోళన చెందుతోందని చూపించాల్సిన అవసరం ఉంది.
Next Story