అమెరికా- ఇరాన్ ఒప్పందాలను ఇజ్రాయెల్ పాటిస్తుందా?

లెబనాన్‌లోని పరిస్థితి, సంఘర్షణ వల్ల తలెత్తిన మానవతా సంక్షోభం, లెబనీస్ సమాజంలో హిజ్బుల్లా పాత్ర, ఇజ్రాయెల్-లెబనాన్ సరిహద్దు ఇంకా ఎందుకు సద్దుమణగలేదని చాలామంది నమ్ముతున్నారనే విషయాలపై, అల్ జజీరా మాజీ జర్నలిస్ట్, మానవ హక్కుల పరిశోధకురాలు, ఐక్యరాజ్యసమితి మాజీ మానవ హక్కుల అధికారి ఐక్యరాజ్యసమితి దర్యాప్తు అధికారి అయిన సిలినా నాసర్‌తో 'ది ఫెడరల్' మాట్లాడింది.

లెబనాన్‌లోని ప్రజలు, ముఖ్యంగా మార్చి 2 నుంచి నిరాశ్రయులైన పది లక్షలకు పైగా ప్రజలు ఉపశమనం పొందారు. అయితే ప్రజలు ఎవరూ ఇంకా సరిహద్దు ప్రాంతాలకు తిరిగి రావద్దని సైన్యం అధికారులు హెచ్చరించినప్పటికీ చాలామంది ఇప్పటికే దక్షిణ లెబనాన్‌లోని తమ గ్రామాలకు, పట్టణాలకు తిరిగి వెళ్లడం ప్రారంభించారు.

దక్షిణ లెబనాన్‌లోని ప్రజలకు తమ భూమి, ఇళ్లతో ప్రగాఢమైన అనుబంధం ఉంది. వారి ఇళ్లు ధ్వంసమైనప్పటికీ కొందరు తిరిగి వెళ్లారు. అదే సమయంలో, చాలా సందేహాలు కూడా ఉన్నాయి. నవంబర్ 2024లో కాల్పుల విరమణ అమల్లోకి వచ్చినప్పటికీ, ఆ తర్వాత కూడా ఇజ్రాయెల్ ప్రతిరోజూ లెబనాన్‌పై బాంబు దాడులు కొనసాగించింది. ఆ అనుభవం కారణంగా, ఈ ఒప్పందం నిలబడుతుందని నమ్మడానికి ప్రజలు నమ్మడం లేదు.

అమెరికా, ఇరాన్‌ల మధ్య కుదిరిన అవగాహన ఒప్పందం (MoU) పట్ల ఇజ్రాయెలీయులు తీవ్ర అసంతృప్తితో ఉన్నారు. అందులో లెబనాన్‌ను చేర్చవద్దని పట్టుబట్టారు. ఈ ఒప్పందంలోని మొట్టమొదటి అంశంలోనే లెబనాన్ పేరు కనిపిస్తుంది.

వ్యక్తిగతంగా, ఇజ్రాయెల్ ఈ అవగాహన ఒప్పందాన్ని పాటించాలని కోరుకుంటుందని నేను నమ్మను. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం, ఇజ్రాయెల్ పాటించేలా అమెరికా చూడాలి. అదే సమయంలో హిజ్బుల్లా పాటించేలా ఇరాన్ చూడాలి. ఏం జరుగుతుందో చూడాలి, కానీ ఇజ్రాయెల్-లెబనాన్ వ్యవహారంపై నేను నిరాశావాదిగా ఉన్నాను.

ఇది చాలా కష్టంగా ఉంది. లెబనాన్ జనాభా సుమారు 59 లక్షలు. వీరిలో సిరియా - పాలస్తీనా శరణార్థులు అధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు. ఇది కేవలం 10,000 చదరపు కిలోమీటర్ల కంటే కొంచెం ఎక్కువ విస్తీర్ణం ఉన్న చాలా చిన్న దేశం. మార్చి 2 నుంచి, పది లక్షల మందికి పైగా ప్రజలు నిరాశ్రయులయ్యారు.

వీరిలో చాలామంది ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, ప్రైవేట్ పాఠశాలలు, బీరుట్ వీధుల్లోని గుడారాలు, పర్వతాలు, ఉత్తర లెబనాన్, తూర్పు లెబనాన్‌లలో నివసిస్తున్నారు. మానవతా పరిస్థితి అత్యంత క్లిష్టంగా ఉంది. ఐక్యరాజ్యసమితి 308 మిలియన్ డాలర్ల సహాయాన్ని అభ్యర్థించింది, కానీ మే నెలాఖరు నాటికి అవసరమైన నిధులలో సుమారు 60 శాతం మాత్రమే సమకూరాయి. చాలా మంది లెబనీస్ ప్రవాసులు నిరాశ్రయులైన కుటుంబాలకు సాయం చేయడానికి తమ స్వదేశానికి డబ్బు పంపుతున్నారు.

అయినప్పటికీ, పరిస్థితి చాలా దారుణంగా ఉంది. నేను బీరుట్‌లోని దక్షిణ శివారు ప్రాంతాలకు సమీపంలో నివసిస్తున్నాను. యుద్ధ సమయంలో ఈ ప్రాంతం అనేక సార్లు లక్ష్యంగా మారింది. కొంతకాలం ప్రశాంతంగా గడిచిన తర్వాత, ఆదివారం నాడు దానిపై మళ్లీ దాడి జరిగింది.

అమెరికా, ఇరాన్‌ల మధ్య ఉన్న అవగాహన ఒప్పందాన్ని (MoU) ప్రమాదంలో పడేయడానికే ఆ దాడి జరిగిందని నేను నమ్ముతున్నాను. దానికి బదులుగా, అది ఇరాన్‌ను ప్రతీకార చర్యలకు పాల్పడతామని బెదిరించేలా ప్రేరేపించింది. ఇది అమెరికాను రాజీ వైపు నెట్టివేసి, లెబనాన్‌ను ఒప్పందంలో చేర్చడానికి సాయపడింది.

నా లాంటి వారికి ఆహారం లేదా నీటి లభ్యత విషయంలో ప్రత్యక్ష ప్రభావం లేదు. అత్యధికంగా బాధపడుతున్న వారు నిరాశ్రయులైనవారే. చాలా మంది తమ సొంత ఊళ్లు, గ్రామాలలో దుకాణాలు, పొలాలు, వ్యాపారాలు లేదా అసంఘటిత రంగంలో పనిచేసేవారు.

వారు తమ జీవనోపాధిని కోల్పోయారు. దక్షిణ లెబనాన్‌లో విధ్వంసం బలంగా ఉంది. కాల్పుల విరమణ కాలంలో కూడా, ఇజ్రాయెల్ దళాలు తాము ఆక్రమించిన ప్రాంతాలలో గ్రామం గ్రామం చొప్పున ఇళ్లను కూల్చివేయడం కొనసాగించాయి. మీరు ఉపగ్రహ చిత్రాలను చూస్తే, ఈ విధ్వంసం మనం గాజాలో చూసిన దాన్ని పోలి ఉంటుంది. చాలా మంది తమ ఇళ్లు, దుకాణాలు వ్యాపారాలను కోల్పోయారు. కొందరి వద్ద ఇంకా కొంత పొదుపు ఉన్నప్పటికీ, ఇంటి యజమానులు ధరలను విపరీతంగా పెంచడంతో అద్దె చెల్లించడానికి ఇబ్బంది పడుతున్నారు.

దానివల్ల ఏదైనా మార్పు వస్తుందని నేను నమ్మను. నవంబర్ 27న కాల్పుల విరమణతో ముగిసిన 2024 యుద్ధ సమయంలో, ఇజ్రాయెల్ ప్రతిరోజూ లెబనాన్‌ను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం కొనసాగించింది. నవంబర్ 2024 నుంచి నవంబర్ 2025 మధ్య ఇజ్రాయెల్ పదివేల సార్లు నిబంధనలు ఉల్లంఘించినట్లు ఐరాస దళాలు నమోదు చేశాయి.

వాటిలో 7,500 కంటే ఎక్కువ గగనతల ఉల్లంఘనలు. మిగిలినవి ఫిరంగి కాల్పులు, సైనిక కార్యకలాపాలకు సంబంధించినవి. ఆ సమయంలో, హిజ్బుల్లా చురుకుగా ప్రతీకారం తీర్చుకోలేదు. నిజానికి, లెబనాన్‌లోని హిజ్బుల్లా ప్రత్యర్థులు, అది చాలా నిష్క్రియాత్మకంగా ఉందని స్పందించడం లేదని విమర్శించారు.

అయినప్పటికీ, కాల్పుల విరమణ కాలమంతా ఇజ్రాయెల్ లెబనాన్‌పై బాంబు దాడులు కొనసాగించింది. ఈ ఒప్పంద పత్రానికి, ముఖ్యంగా లెబనాన్ విభాగానికి ఇజ్రాయెల్ గట్టిగా వ్యతిరేకతను వ్యక్తం చేసినందున, ఇజ్రాయెల్ అనుసరణ హిజ్బుల్లా ప్రవర్తనపై ఆధారపడి ఉంటుందని నేను నమ్మను.

నవంబర్ 27, 2024 నుంచి మార్చి 2, 2026 వరకు, హిజ్బుల్లా ఇజ్రాయెల్‌పై దాడులు ప్రారంభించలేదు. 2026 మార్చి 2న, అయతోల్లా అలీ ఖమేనీ హత్యకు ప్రతీకారంగా ఉత్తర ఇజ్రాయెల్‌పైకి ఆరు రాకెట్లను ప్రయోగించినట్లు హిజ్బుల్లా ప్రకటించింది. లెబనాన్‌లో ఈ నిర్ణయం తీవ్ర విమర్శలకు గురైంది. ఇరాన్‌కు మద్దతుగా ఇజ్రాయెల్‌కు వ్యతిరేకంగా ఒక యుద్ధరంగం ప్రారంభించడం తప్పని కొందరు వాదించారు.

దక్షిణ లెబనాన్‌లోని కొంతమంది హిజ్బుల్లా మద్దతుదారులలో కూడా నిరాశ వ్యక్తమైంది. ఇజ్రాయెల్ ఉల్లంఘనలకు ప్రతిస్పందనగా హిజ్బుల్లా వ్యవహరించి ఉంటే, దానిని తాము అర్థం చేసుకోగలమని వారు అన్నారు. కానీ ఇరాన్ కారణంగా వ్యవహరించడాన్ని భిన్నంగా చూశారు.

అయితే, ఐక్యరాజ్యసమితి శాంతి పరిరక్షక దళాల ప్రకారం, నవంబర్ 2024 నుంచి మార్చి 2026 వరకు మొత్తం కాలంలో ఇజ్రాయెల్ ప్రతిరోజూ ఉల్లంఘనలకు పాల్పడింది. లెబనాన్‌లో దాదాపు ప్రతిరోజూ డ్రోన్ దాడులు జరుగుతూ ఉండేవి.

లెబనీస్ సైన్యం క్లిష్ట పరిస్థితిలో ఉంది. దానికి వచ్చే మద్దతు అమెరికా నుంచి వస్తుంది. అయితే, ఇజ్రాయెల్ నుంచి లెబనాన్‌ను రక్షించుకోగల ఆయుధాలను అమెరికా ఆ సైన్యానికి అందించదు. చారిత్రాత్మకంగా హిజ్బుల్లాను ఒక ప్రతిఘటన ఉద్యమంగా చూడటానికి ఇది ఒక కారణం. 1982లో ఇజ్రాయెల్ లెబనాన్‌పై దాడి చేసిన తర్వాత ఇది ఉద్భవించింది.

వరుస లెబనీస్ ప్రభుత్వాలు హిజ్బుల్లా, లెబనీస్ సైన్యం, లెబనీస్ ప్రజలు కలిసి పనిచేయాలనే సూత్రాన్ని గుర్తించాయి. అయితే, మార్చి 2, 2026 తర్వాత, లెబనీస్ ప్రభుత్వం ఒక చారిత్రాత్మక నిర్ణయం తీసుకుని, హిజ్బుల్లా సైనిక విభాగాన్ని చట్టవిరుద్ధమని ప్రకటించింది.

నవంబర్ 2024 కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం ప్రకారం, అమెరికా నేతృత్వంలోని పర్యవేక్షణ యంత్రాంగం కింద లిటాని నదికి దక్షిణాన ఉన్న హిజ్బుల్లాను నిరాయుధులను చేయడంలో సహాయపడే బాధ్యతను లెబనీస్ సైన్యానికి అప్పగించారు.

హిజ్బుల్లాను నిరాయుధులను చేయాలని ఇప్పుడు లెబనాన్‌పై గణనీయమైన అంతర్జాతీయ ఒత్తిడి ఉంది. అయితే, లెబనీస్ సైన్యానికి, హిజ్బుల్లాకు మధ్య ఘర్షణను బలవంతంగా ప్రేరేపించడం సైన్యంలోనే విభేదాలను రేకెత్తించవచ్చనే ఆందోళనలు ఉన్నాయి, ప్రత్యేకించి చాలా మంది సైనికులు షియా వర్గానికి చెందినవారు కావడం దీనికి కారణం. ఇది అత్యంత సున్నితమైన విషయం. సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, లెబనీస్ సైన్యం హిజ్బుల్లాను నిరాయుధులను చేయగలదని నేను నమ్మను.

ఇజ్రాయెల్ కూడా హిజ్బుల్లాను నిర్మూలించలేకపోయింది. కావలసింది జాతీయ సంభాషణ. ఇజ్రాయెల్ దాడుల నుండి తమను తాము రక్షించుకోవడం గురించి షియా వర్గానికి సహేతుకమైన ఆందోళనలు ఉన్నాయి. అదే సమయంలో హిజ్బుల్లా సాయుధంగా ఉండటం గురించి ఇతర వర్గాలకు కూడా సహేతుకమైన ఆందోళనలు ఉన్నాయి.

ఇజ్రాయెల్ చాలా మంది సీనియర్ హిజ్బుల్లా నాయకులను వారి స్థానంలో వచ్చిన వారిని హతమార్చడంలో విజయం సాధించింది. అయినప్పటికీ, నవంబర్ 2024 మార్చి 2026 మధ్య, హిజ్బుల్లా గణనీయమైన స్థాయిలో కోలుకోగలిగింది. మార్చి 2న ప్రస్తుత సంఘర్షణ ప్రారంభమైనప్పటి నుంచి, హిజ్బుల్లా ఇజ్రాయెల్ దళాలకు వ్యతిరేకంగా తీవ్రంగా పోరాడుతోంది. ఇజ్రాయెల్ ప్రస్తుతం లెబనీస్ భూభాగంలో సుమారు ఆరు శాతాన్ని ఆక్రమించుకుంది. హిజ్బుల్లా స్పష్టంగా బలహీనపడింది, కానీ అది పూర్తిగా నాశనం కాలేదు.

ఈ యుద్ధ సమయంలో, హిజ్బుల్లా ఒక కొత్త రకం డ్రోన్‌ను ప్రవేశపెట్టింది, ఇది ఇజ్రాయెల్ సైనిక వాహనాలను, సైనికులను లక్ష్యంగా చేసుకోవడంలో సమర్థవంతంగా పనిచేసింది. అదే సమయంలో, ఇజ్రాయెల్ ముందడుగులను తాము ఆపలేమని హిజ్బుల్లా అంగీకరించింది.

దానికి బదులుగా, ఇజ్రాయెల్ దళాలు శాశ్వత స్థావరాలను ఏర్పాటు చేసుకోకుండా నిరోధించడమే దాని వ్యూహంగా ఉంది. ఇటీవలి రోజుల్లో, హిజ్బుల్లా భాష మారింది. గతంలో, అది తన కార్యకలాపాలను లెబనాన్ దాని ప్రజలను రక్షించడం అని వర్ణించింది. ఇటీవలే, అది తన చర్యలను లెబనాన్‌ను రక్షించడం ఆక్రమణను ప్రతిఘటించే చట్టబద్ధమైన హక్కును వినియోగించుకోవడం అని పేర్కొంటోంది.

అంతర్జాతీయ చట్టం ప్రకారం, ఆక్రమిత ప్రజలకు ఆక్రమణను ప్రతిఘటించే హక్కు ఉంది. లెబనీస్ భూభాగంలో ఆరు శాతం ఇజ్రాయెల్ ఆక్రమణకు ప్రతిస్పందనగా హిజ్బుల్లా అభివృద్ధి చెందుతున్న వ్యూహాన్ని ఈ మార్పు ప్రతిబింబిస్తుందని నేను నమ్ముతున్నాను.

హిజ్బుల్లా ఆయుధాల విషయంలో లెబనాన్ ఎప్పుడూ విభేదిస్తూనే ఉంది. ముఖ్యంగా 2000లో ఇజ్రాయెల్ వైదొలగినప్పటి నుంచి నేటికీ, ఆ విభేదాలు తీవ్రంగా ఉన్నాయి. కొంతమంది లెబనీయులు హిజ్బుల్లా ఇరాన్ తరపున పనిచేస్తోందని భావిస్తూ, దానిని నిరాయుధపరచాలని కోరుకుంటున్నారు. మరికొందరు, ముఖ్యంగా షియా వర్గంలో, దానికి మద్దతు ఇస్తూనే ఉన్నారు. కొంతమంది క్రైస్తవులతో సహా ఇతర వర్గాల నుంచి కూడా మద్దతుదారులు ఉన్నారు. ఈ విషయం తీవ్రంగా విభజనను సృష్టిస్తోంది.

ఏప్రిల్‌లో ఇజ్రాయెల్‌తో లెబనీస్ ప్రభుత్వం ప్రత్యక్ష చర్చలను నిర్వహించిన తీరు వల్ల ఈ విభేదాలు మరింత తీవ్రమయ్యాయని నేను నమ్ముతున్నాను. ప్రభుత్వం ప్రత్యక్ష చర్చల పట్ల తన ఆసక్తిని ప్రకటించింది. కానీ ఇజ్రాయెల్ దాడుల వల్ల నిరాశ్రయులైన పది లక్షలకు పైగా ప్రజలతో సహా, ప్రజలకు తన లక్ష్యాలను వివరించడంలో విఫలమైంది.

సరైన సమాచార వ్యూహం లేకపోవడంతో, కార్యకర్తలు రాజకీయ నాయకులు ఊహాగానాలు చేయడం ప్రారంభించారు. లెబనీస్ సమాజంలోని చాలా భాగాలు ఇంకా దాడులకు గురవుతున్న సమయంలో, కొందరు ఇజ్రాయెల్‌తో సంబంధాలను సాధారణీకరించడం గురించి బహిరంగంగా చర్చించారు. టెల్ అవీవ్‌లో బీర్ తాగాలని కోరుకుంటున్నట్లు కూడా మాట్లాడారు.

చాలా మంది లెబనీయులకు, ఇజ్రాయెలీయులతో ప్రత్యక్ష సంబంధం చాలా కాలంగా నిషిద్ధం. లెబనీస్ చట్టం ప్రకారం ఇప్పటికీ శిక్షార్హమైనది. రక్తపాతాన్ని అంతం చేయడం, పౌరులను రక్షించడమే తమ ప్రాథమిక లక్ష్యమని ప్రభుత్వం స్పష్టంగా చెప్పి ఉండాల్సింది. దానికి బదులుగా, అది ఈ ప్రక్రియను అస్పష్టంగా మరియు వ్యాఖ్యానానికి ఆస్కారం ఇచ్చేలా వదిలివేసింది. ఆ అస్పష్టత లెబనీస్ సమాజంలో విభేదాలను మరింత తీవ్రతరం చేసింది.