పావురాలకు మేత... పుణ్యమా? ప్రమాదమా?

ర‌చ్చ‌ - రాజ‌కీయం @ 5 పి.ఎం.

1) పావురాలకు మేత... పుణ్యమా? ప్రమాదమా?

2) నా భార్య, పిల్లల్ని ఏమీ అనొద్దు! కన్నీరు తెప్పిస్తున్న చివరి లేఖ

3) బియ్యం ధరలు భగ్గుమంటున్నాయి..!

1) పావురాలకు మేత... పుణ్యమా? ప్రమాదమా?

గుడి దగ్గరైనా... పార్కులోనైనా... ఇంటి ముందు అయినా... చాలామంది పావురాలకు గుప్పెడు గింజలు వేస్తుంటారు.దాన్ని మంచి పని... పుణ్యం అని భావిస్తారు. కానీ... అదే పని ప్రజల ఆరోగ్యానికి ముప్పుగా మారుతుందా? పావురాలకు విచ్చల విడిగా మేత వేయడాన్ని నియంత్రించాలని తెలంగాణ హైకోర్టులో ప్రజాహిత వ్యాజ్యం దాఖలవడం ఇప్పుడు పెద్ద చర్చకు దారి తీసింది. అసలు కోర్టు ఎందుకు జోక్యం చేసుకుంది? పావురాలు నిజంగానే అంత ప్రమాదకరమా?

హైదరాబాద్, సికింద్రాబాద్ నగరాల్లో పావురాలకు ఎక్కడపడితే అక్కడ మేత వేయడం వల్ల ప్రజా ఆరోగ్యం, పర్యావరణంపై తీవ్ర ప్రభావం పడుతోందని ప్రముఖ వైద్యుడు డాక్టర్ రాధేశ్యామ్ తపాడియా తెలంగాణ హైకోర్టులో పిల్ దాఖలు చేశారు. ఈ పిటిషన్‌పై విచారణ జరిపిన ప్రధాన న్యాయమూర్తి అపరేష్ కుమార్ సింగ్, జస్టిస్ జి.ఎం. మొహియుద్దీన్‌ల ధర్మాసనం కీలక ఆదేశాలు ఇచ్చింది.

పావురాల మేతను నియంత్రించేందుకు ప్రభుత్వం ఇప్పటి వరకు తీసుకున్న చర్యలపై మూడు వారాల్లో పూర్తి అఫిడవిట్ దాఖలు చేయాలని ఆదేశించింది. అలాగే ఈ కేసు విచారణను ఆగస్టు 25కు వాయిదా వేసింది.

పిటిషనర్ తరఫు న్యాయవాది కోర్టుకు వివరించిన అంశాలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.

నివాస ప్రాంతాలు...ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు ఆస్పత్రులు...పార్కులు...బస్ స్టేషన్లు...చారిత్రక కట్టడాల దగ్గర...ఎలాంటి నియంత్రణ లేకుండా పావురాలకు మేత వేస్తున్నారని తెలిపారు.

దీంతో నగరంలో పావురాల సంఖ్య వేగంగా పెరుగుతోందని... ప్రజల ఆరోగ్యానికి ముప్పు ఏర్పడుతోందని వాదించారు.

అనుమతి లేని ప్రాంతాల్లో మేత వేస్తే జరిమానాలు విధించాలని... ప్రజల్లో అవగాహన పెంచాలని... పావురాల సంఖ్యను శాస్త్రీయ, మానవీయ పద్ధతుల్లో నియంత్రించాలని కోర్టును కోరారు.

పావురాలు నిజంగానే ప్రమాదకరమా?చాలామందికి పావురాలు హానికరం కావనే అభిప్రాయం ఉంటుంది. కానీ వైద్య నిపుణులు మాత్రం కొన్ని జాగ్రత్తలు అవసరమని చెబుతున్నారు. పావురాలకు ఒకే చోట ప్రతిరోజూ మేత వేయడం వల్ల వాటి సంఖ్య అసాధారణంగా పెరుగుతుంది. అవి వదిలే రెట్టలు, ఈకలు, ఆహార అవశేషాలు పేరుకుపోవడంతో అక్కడ పరిశుభ్రత దెబ్బతింటుంది. ఈ రెట్టలు ఎండిపోయిన తర్వాత ధూళిగా మారి గాలిలో కలుస్తాయి. అదే ధూళిని మనుషులు పీల్చినప్పుడు ఆరోగ్య సమస్యలు వచ్చే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

ఎలాంటి వ్యాధులు వచ్చే ప్రమాదం ఉంది?

వైద్యుల ప్రకారం... పావురాల రెట్టలు, ఈకల వల్ల కొందరిలో హైపర్ సెన్సిటివిటీ న్యుమోనైటిస్ అనే అలెర్జీ రావచ్చు. దీన్ని నిర్లక్ష్యం చేస్తే... దీర్ఘకాలంలో ఊపిరితిత్తులు దెబ్బతిని లంగ్ ఫైబ్రోసిస్ వచ్చే ప్రమాదం ఉందని చెబుతున్నారు. అలాగే సిట్టకోసిస్ అనే బ్యాక్టీరియా ఇన్ఫెక్షన్ వల్ల... జ్వరం...దగ్గు...ఛాతీ నొప్పి...న్యుమోనియా వంటి సమస్యలు రావచ్చు. అంతేకాదు... పావురాల రెట్టల్లో పెరిగే కొన్ని ఫంగస్‌ల వల్ల హిస్టోప్లాస్మోసిస్, క్రిప్టోకోకోసిస్ వంటి ఫంగల్ ఇన్ఫెక్షన్లు వచ్చే అవకాశమూ ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అయితే ఇవి ప్రతి ఒక్కరికీ వస్తాయని కాదు. ముఖ్యంగా ఎక్కువసేపు లేదా పదేపదే పావురాల రెట్టలు, ధూళికి గురయ్యే వారిలో ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉండొచ్చని వైద్యులు సూచిస్తున్నారు.

చిన్నపిల్లలు...వృద్ధులు...ఆస్తమా బాధితులు...తక్కువ రోగనిరోధక శక్తి ఉన్నవారు...ఇలాంటి వారు పావురాల రెట్టలు, ధూళికి దూరంగా ఉండాలని వైద్యులు సూచిస్తున్నారు. పావురాలకు మేత వేయడం అనేది చాలామందికి ఒక మంచి అలవాటు, దయగా భావించే పని. అయితే... అదే పని నియంత్రణ లేకుండా, జనసంచారం ఎక్కువగా ఉండే ప్రాంతాల్లో చేస్తే... ప్రజా ఆరోగ్యం, పర్యావరణంపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అందుకే ఇప్పుడు తెలంగాణ హైకోర్టు కూడా ఈ అంశంపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని వివరణ కోరింది. అయితే... పావురాలకు పూర్తిగా మేత వేయొద్దని కోర్టు ఇప్పటి వరకు చెప్పలేదు. నియంత్రణ, ప్రజా ఆరోగ్యం, పరిశుభ్రత మధ్య సమతుల్యం ఎలా పాటించాలన్నదే ఇప్పుడు ప్రధాన చర్చగా మారింది.

2) నా భార్య, పిల్లల్ని ఏమీ అనొద్దు! కన్నీరు తెప్పిస్తున్న చివరి లేఖ

ఒక తండ్రిగా, ఒక భర్తగా ఒక పోలీసు కానిస్టేబుల్...చివరి క్షణాల్లో తన గురించి కాదు... తన భార్య, పిల్లల గురించే ఆలోచించాడు. నా భార్య, పిల్లల్ని ఏమీ అనొద్దు... వాళ్లు మంచి వాళ్లు... నేను చనిపోయిన తర్వాత కూడా దెయ్యమై అయినా వాళ్లను చూసుకుంటా. ఈ మాటలు ఇప్పుడు తెలంగాణ పోలీసు శాఖను మాత్రమే కాదు, రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ప్రతి ఒక్కరినీ కలచివేస్తున్నాయి. హైదరాబాద్‌లోని తెలంగాణ డీజీపీ కార్యాలయంలో గురువారం ఉదయం జరిగిన ఈ విషాద ఘటన... పోలీసుల జీవితాల్లో దాగి ఉన్న మానసిక ఒత్తిడి గురించి మరోసారి చర్చకు దారి తీసింది.

గురువారం తెల్లవారుజామున... ఉదయం సుమారు 5 గంటల 30 నిమిషాల సమయంలో... డీజీపీ కార్యాలయ ప్రాంగణంలోని వాష్‌రూమ్‌లో విధుల్లో ఉన్న కానిస్టేబుల్ స్వామి అపస్మారక స్థితిలో కనిపించాడు. అధికారులు వెంటనే స్పందించి ఆస్పత్రికి తరలించే ప్రయత్నం చేశారు. కానీ అప్పటికే ఆయన మృతి చెందినట్లు వైద్యులు నిర్ధారించారు. ప్రాథమిక విచారణలో తన సర్వీస్ రివాల్వర్‌తో కాల్చుకుని బలవన్మరణానికి పాల్పడినట్లు పోలీసులు గుర్తించారు. ఘటనాస్థలిలో ఆయన రాసిన డైరీ నోట్‌ను కూడా పోలీసులు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఆ నోట్‌లో ఉన్న కొన్ని వాక్యాలు అందరినీ కదిలిస్తున్నాయి.

ఆత్మహత్య చేసుకుంటున్నాను... నా భార్య, పిల్లల్ని ఏమీ అనొద్దు... వాళ్లు మంచి వాళ్లు... తప్పు నాదే... నేను చనిపోయాక కూడా వాళ్లను చూసుకుంటాను... తన కుటుంబ సభ్యులను ఎవరూ ఇబ్బంది పెట్టొద్దని... తన భార్యకు ఈ ఘటనతో ఎలాంటి సంబంధం లేదని... తన తల్లిదండ్రులకు, తమ్ముళ్లకు కూడా స్పష్టంగా రాసినట్లు తెలుస్తోంది. చివరి క్షణాల్లో కూడా కుటుంబాన్ని కాపాడాలనే ఆలోచన... ఈ లేఖలో స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.

స్వామిది నల్గొండ జిల్లా చిట్యాల మండలం వెలిమినేడు గ్రామం. కొండాపూర్ 8వ బెటాలియన్‌కు చెందిన ఆయన... శాఖలో మంచి వాలీబాల్ క్రీడాకారుడిగా, క్రమశిక్షణ కలిగిన పోలీసుగా పేరొందినట్లు సహచరులు చెబుతున్నారు. అలాంటి వ్యక్తి... చివరకు ఇంతటి నిర్ణయం ఎందుకు తీసుకున్నాడు?

ఈ ఘటనతో మరోసారి ఒక ప్రశ్న తెరపైకి వచ్చింది. పోలీసులను ఎవరు కాపాడాలి? నేరస్థులను ఎదుర్కొనే వారు... ప్రజలను రక్షించే వారు... తమ మానసిక సమస్యలను ఎవరితో పంచుకోవాలి? పోలీసు ఉద్యోగం అంటే కేవలం యూనిఫాం కాదు. అనిశ్చితమైన డ్యూటీలు... గంటల తరబడి విశ్రాంతి లేకుండా పని... పండుగలు, కుటుంబ వేడుకలకు దూరం... ఎప్పుడూ అప్రమత్తంగా ఉండాల్సిన బాధ్యత... ఇవన్నీ కలిసి తీవ్రమైన మానసిక ఒత్తిడిని పెంచుతాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

దానికి తోడు వ్యక్తిగత జీవితంలో కుటుంబ సమస్యలు, ఆర్థిక ఇబ్బందులు చేరితే... పరిస్థితి మరింత క్లిష్టంగా మారుతుంది. అధికారికంగా 2026లో తెలంగాణలో పోలీసుల ఆత్మహత్యల పూర్తి వార్షిక గణాంకాలను ప్రభుత్వం లేదా ఎన్‌సీఆర్‌బీ ఇంకా విడుదల చేయలేదు. అయితే గత కొన్నేళ్లుగా పోలీసు సిబ్బంది ఆత్మహత్యలకు సంబంధించిన ఘటనలు తరచూ వెలుగులోకి వస్తున్నాయి. స్థానిక మీడియా కథనాల ప్రకారం... 2024–2026 మధ్యకాలంలో ఇలాంటి ఘటనలు రెండు అంకెల సంఖ్యలో నమోదైనట్లు పేర్కొంటున్నాయి. అయితే ఈ సంఖ్యలను అధికారిక గణాంకాలుగా పరిగణించలేము.

నిపుణులు చెబుతున్న ప్రధాన కారణాలు:

అధిక పని భారం.

దీర్ఘకాలిక డ్యూటీలు.

సెలవుల కొరత.

కుటుంబ విభేదాలు...ఆర్థిక ఒత్తిళ్లు...కొన్ని సందర్భాల్లో ఆన్‌లైన్ బెట్టింగ్ వల్ల అప్పుల ఊబిలో కూరుకుపోవడం వంటి అంశాలు. ఈ ఘటన కేవలం ఒక కానిస్టేబుల్ మరణంతో ముగిసిపోయే వార్త కాదు. ప్రజల భద్రత కోసం పగలు రాత్రి పనిచేసే పోలీసుల మానసిక ఆరోగ్యం కూడా అంతే ముఖ్యమనే విషయాన్ని గుర్తు చేస్తున్న సంఘటన.పోలీసు శాఖలో కౌన్సెలింగ్ వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేయాలా...? విధుల నిర్వహణలో పని గంటలను సమతుల్యం చేయాలా...? కుటుంబ సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్న సిబ్బందికి ప్రత్యేక సహాయ వ్యవస్థ అవసరమా...? అనే చర్చ ఇప్పుడు మళ్లీ ప్రారంభమైంది.

కానిస్టేబుల్ స్వామి మరణంపై పోలీసులు పూర్తి స్థాయి దర్యాప్తు కొనసాగిస్తున్నారు. ఈ ఘటన వెనుక ఉన్న అన్ని కారణాలు దర్యాప్తు పూర్తయ్యాకే అధికారికంగా స్పష్టమయ్యే అవకాశం ఉంది. అయితే... ఆయన చివరిగా రాసిన ఆ మాటలు మాత్రం చాలా కాలం గుర్తుండిపోతాయి. "నా భార్య, పిల్లల్ని ఏమీ అనొద్దు... వాళ్లు మంచి వాళ్లు..."ఒక పోలీసు కానిస్టేబుల్ చివరి లేఖలో వినిపించిన ఈ బాధ... ఇప్పుడు సమాజం మొత్తం ఆలోచించాల్సిన ప్రశ్నగా మారింది.

3) బియ్యం ధరలు భగ్గుమంటున్నాయి..!

ఒకప్పుడు కిలో బియ్యం రూ.40 నుంచి రూ.50 ఉండేది. ఇప్పుడు అదే బియ్యం రూ.60, రూ.70... కొన్ని బ్రాండ్లు రూ.80 నుంచి రూ.100 వరకు చేరుకున్నాయి.అన్నం లేకుండా భోజనం పూర్తికాని తెలుగు రాష్ట్రాల్లో... ఇప్పుడు బియ్యం ధరల పెరుగుదల ప్రతి కుటుంబాన్నీ ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది.

దేశంలోనే అత్యధికంగా వరి పండించే రాష్ట్రాల్లో తెలంగాణ ఒకటి. అలాంటి రాష్ట్రంలోనే బియ్యం ధరలు ఒక్కసారిగా ఎందుకు పెరుగుతున్నాయి? వర్షాభావమే కారణమా? మిల్లర్లా? వ్యాపారులా? లేక మార్కెట్‌లో మరేదైనా జరుగుతోందా?ప్రస్తుతం పరిస్థితి ఏంటి?

తెలంగాణలో గత కొన్ని వారాలుగా దాదాపు అన్ని రకాల బియ్యం ధరలు పెరిగాయి.సోనా మసూరి, బీపీటీ, ఐఆర్-64, హెచ్‌ఎంటీ వంటి ఎక్కువగా వినియోగించే రకాల ధరలు గణనీయంగా పెరిగాయి.కొన్ని చోట్ల క్వింటాల్‌కు రూ.1,000 నుంచి రూ.1,500 వరకు పెరిగినట్లు వ్యాపారులు చెబుతున్నారు. దీంతో రిటైల్ మార్కెట్‌లో కిలో బియ్యం రూ.54 నుంచి రూ.68 వరకు చేరింది. కొన్ని ప్రీమియం బ్రాండ్లు ఇంకా ఎక్కువ ధరకు విక్రయమవుతున్నాయి.

నెలకు 25 నుంచి 30 కిలోల బియ్యం కొనుగోలు చేసే కుటుంబాలకు ప్రతి నెల వందల రూపాయల అదనపు భారం పడుతోంది.

ధరలు ఎందుకు పెరుగుతున్నాయి?

మొదటి కారణం... వర్షాభావం. ఈ ఏడాది ఎల్‌నినో ప్రభావంతో తెలంగాణలో ఆశించిన స్థాయిలో వర్షాలు కురవలేదు. ప్రభుత్వం కూడా రైతులకు వరి సాగును తగ్గించాలని సూచించింది. నీటి కొరత కారణంగా చాలామంది రైతులు వరి సాగు తగ్గించారు. దీంతో రాబోయే నెలల్లో వరి దిగుబడి తగ్గే అవకాశం ఉందనే అంచనాలు మార్కెట్‌లో ఉన్నాయి. భవిష్యత్తులో కొరత వస్తుందనే భావనతో ఇప్పటి నుంచే ధరలు పెరగడం ప్రారంభమైంది.

రెండో కారణం... స్టాక్‌లపై అంచనాలు.కొత్త పంట మార్కెట్‌లోకి రావడానికి ఇంకా సమయం ఉంది. ఇదే సమయంలో కొంతమంది మిల్లర్లు తమ వద్ద ఉన్న వరి నిల్వలను అధిక ధరలకు విక్రయిస్తున్నారని మార్కెట్ వర్గాలు చెబుతున్నాయి.

ట్రేడర్లు కూడా ఆ వరిని ఎక్కువ ధరలకు కొనుగోలు చేస్తుండటంతో చివరకు వినియోగదారుడికి బియ్యం మరింత ఖరీదుగా మారుతోంది.

మూడో కారణం... రవాణా ఖర్చులు.డీజిల్ ధరలు, లోడింగ్ ఖర్చులు, గిడ్డంగుల అద్దెలు వంటి వ్యయాలు పెరగడంతో వాటి ప్రభావం కూడా బియ్యం ధరలపై పడుతోంది.

నాలుగో కారణం... డిమాండ్ పెరగడం.తెలంగాణతో పాటు ఇతర రాష్ట్రాల్లో కూడా బియ్యానికి డిమాండ్ పెరగడంతో మార్కెట్‌లో కొనుగోళ్లు ఎక్కువయ్యాయి. డిమాండ్ పెరిగి సరఫరా తగ్గితే ధరలు పెరగడం సహజమే.ఐదో కారణం... నిల్వదారుల పాత్ర.

కొన్ని ప్రాంతాల్లో వ్యాపారులు, మిల్లర్లు నిల్వలను విడుదల చేయకుండా వేచి చూస్తున్నారనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి. అయితే ఈ ఆరోపణలపై అధికారిక నిర్ధారణ లేదు. అయినప్పటికీ మార్కెట్‌లో కొరత భావన ధరల పెరుగుదలకు దోహదం చేస్తోంది.

ప్రజలపై ప్రభావం ఎలా ఉంది?

బియ్యం ధరలు పెరగడం అంటే కేవలం బియ్యంపైనే ప్రభావం కాదు.ఇప్పటికే కోడిగుడ్లు, చికెన్, కూరగాయలు, ఆకుకూరల ధరలు కూడా పెరిగాయి.దీంతో ఇంటి నెలవారీ కిరాణా ఖర్చు భారీగా పెరుగుతోంది.హోటళ్లు, మెస్‌లు, క్యాటరింగ్ వ్యాపారాలపై కూడా దీని ప్రభావం కనిపిస్తోంది. కొన్ని చోట్ల భోజనం ధరలు కూడా పెరుగుతున్నాయి.

మధ్యతరగతి, పేద కుటుంబాలకు ఇది మరింత భారంగా మారుతోంది.ప్రభుత్వం ఏం చేస్తోంది?ధరలను నియంత్రించేందుకు మార్కెట్‌పై నిఘా పెంచామని అధికారులు చెబుతున్నారు.

అక్రమ నిల్వలపై తనిఖీలు...అవసరమైతే చర్యలు...సరఫరా పెంచే ప్రయత్నాలు...చేస్తున్నామని ప్రభుత్వం చెబుతోంది.అయితే మార్కెట్‌లో మాత్రం ధరలు ఇంకా తగ్గే పరిస్థితి కనిపించడం లేదని వినియోగదారులు అంటున్నారు.

తెలంగాణలో బియ్యం ధరల పెరుగుదలకు ఒక్క కారణం మాత్రమే కాదు. ఎల్‌నినో ప్రభావం...వర్షాభావం...వరి సాగు తగ్గడం...భవిష్యత్తులో కొరత వస్తుందనే అంచనాలు...మిల్లర్ల వద్ద ఉన్న స్టాక్...రవాణా ఖర్చులు...పెరిగిన డిమాండ్...ఈ అన్ని కారణాలు కలిసి బియ్యం ధరలను పెంచుతున్నాయి.

ఆగస్టు, సెప్టెంబర్‌లో మంచి వర్షాలు కురిసి... కొత్త పంట ఆశించిన స్థాయిలో వస్తే ధరలు కొంత వరకు తగ్గే అవకాశం ఉందని మార్కెట్ వర్గాలు భావిస్తున్నాయి. అయితే అప్పటి వరకు... బియ్యం ధరల భారం మాత్రం సామాన్యుడి జేబుపైనే పడే పరిస్థితి కనిపిస్తోంది.