పండుగ వేళ ప్రైవేట్ ట్రావెల్స్ దోపిడీ..

దసరా పండుగ.. సొంతూళ్లకు వెళ్లాలనే ఆనందం ఓవైపు.. బస్సు టికెట్ ధరలు చూస్తే గుండె గుబేల్‌ అనే పరిస్థితి మరోవైపు! పండుగ రద్దీని ఆసరాగా చేసుకుని ప్రైవేట్ ట్రావెల్స్ టికెట్ ధరలను భారీగా పెంచేస్తున్నాయనే ఆరోపణలు వస్తున్నాయి. మరోవైపు, కొన్ని బస్సులు నిబంధనలకు విరుద్ధంగా నడుస్తున్నట్లు అధికారుల తనిఖీల్లో బయటపడింది. టికెట్ ధరల బాదుడు నుంచి బస్సుల అక్రమాల వరకు.. దసరా ప్రయాణికులకు ఎదురవుతున్న ఇబ్బందులేంటో చూద్దాం!

పండుగ వచ్చిందంటే చాలు, హైదరాబాద్ నుంచి విజయవాడకు వెళ్లే ప్రయాణికుల పరిస్థితి ఎలా ఉందంటే,

అక్టోబర్ 11న కూకట్‌పల్లి నుంచి విజయవాడకు వెళ్లే ఏసీ స్లీపర్ బస్సు టికెట్ ధర సాధారణంగా రూ.580 నుంచి రూ.700 మధ్య ఉండగా.. కొన్ని సందర్భాల్లో ఏకంగా రూ.1,700 వరకు వసూలు చేసినట్లు కథనంలో పేర్కొన్నారు.

అంటే సాధారణ ధరతో పోలిస్తే రెండింతలకు మించి చెల్లించాల్సిన పరిస్థితి!మహబూబ్‌నగర్, వరంగల్, కరీంనగర్ మార్గాల్లో ప్రయాణించే వారికీ అధిక చార్జీల సమస్య ఎదురవుతోందనే ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

టికెట్ ధరలు ఎందుకు పెరిగాయని అడిగితే.. ఆలస్యం చేస్తే ధరలు ఇంకా పెరుగుతాయని ఏజెంట్లు చెబుతున్నట్లు ప్రయాణికులు ఆరోపిస్తున్నారు.

పండుగకు సొంతూళ్లకు వెళ్లాలనే తొందరను ఆసరాగా చేసుకుని ప్రయాణికుల జేబులకు చిల్లులు పెడుతున్నారన్న విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.టికెట్ ధరల వ్యవహారం ఒకవైపు ఉంటే.. ప్రయాణికుల భద్రతకు సంబంధించిన మరో కీలక అంశం వెలుగులోకి వచ్చింది. రవాణా శాఖ తనిఖీల్లో ఒకే రిజిస్ట్రేషన్ నంబరుతో తిరుగుతున్న రెండు బస్సులను గుర్తించి స్వాధీనం చేసుకున్నట్లు సమాచారం. సాజన్ ట్రావెల్స్‌కు చెందిన ఈ బస్సులు సరైన అనుమతులు లేకుండా నడుస్తున్నాయనే ఆరోపణలపై అధికారులు దర్యాప్తు చేపట్టారు.

జాయింట్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ కమిషనర్ వెంకటరమణ ఆదేశాల మేరకు ఆర్టీవో రవికుమార్, ఇన్‌స్పెక్టర్ హర్షిత ఈ వ్యవహారంపై విచారణ చేపట్టారు. పండుగ రద్దీ సమయంలో బస్సుల సంఖ్య పెంచడం ఎంత ముఖ్యమో.. వాటికి సరైన అనుమతులు, ఫిట్‌నెస్ ఉండటం కూడా అంతే ముఖ్యం. ప్రయాణికులను సురక్షితంగా గమ్యస్థానాలకు చేర్చాల్సిన బస్సులే నిబంధనలు ఉల్లంఘిస్తున్టు అధికారులు గుర్తించారు.

ఇక మరో సమస్య.. హైదరాబాద్ నుంచి విజయవాడ, వరంగల్ మార్గాల్లో ప్రయాణించే కొందరు ప్రయాణికులకు భువనగిరి, జనగామ, సూర్యాపేట, కోదాడ వంటి ప్రాంతాల్లో దిగేందుకు బస్సులు అందుబాటులో ఉండటం లేదనే ఫిర్యాదులు వస్తున్నాయి.

విజయవాడ వరకు టికెట్ తీసుకున్నా.. మధ్యలో దిగేందుకు అనుమతించాలంటూ కోరినా కొన్ని బస్సుల సిబ్బంది అంగీకరించడం లేదని ప్రయాణికులు వాపోతున్నారు. దీంతో తక్కువ దూరం ప్రయాణించాల్సిన వారు కూడా ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు.

పండుగ వేళ సొంతూరికి చేరుకోవాలనే ప్రయాణికుల అవసరాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని ట్రావెల్స్ నిర్వాహకులు వ్యవహరించాల్సిన అవసరం ఉందనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.మొత్తానికి.. దసరా ప్రయాణం సామాన్యులకు భారంగా మారుతోందనే ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఒకవైపు భారీ టికెట్ ధరలు.. మరోవైపు నిబంధనల ఉల్లంఘన ఆరోపణలు.. ఇంకోవైపు మధ్యలోని ప్రాంతాలకు వెళ్లేవారి ఇబ్బందులు! ఈ పరిస్థితుల్లో రవాణా శాఖ తనిఖీలు మరింత పటిష్టం చేయడంతో పాటు, అధిక ధరలపై వచ్చే ఫిర్యాదులను పరిశీలించి తగిన చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.

పండుగ అంటే ఆనందం.. కానీ సొంతూళ్లకు వెళ్లేందుకు సామాన్యులు ఇన్ని కష్టాలు పడాల్సిందేనా? ప్రయాణికుల భద్రత, సౌకర్యాల విషయంలో అధికారులు ఎలాంటి చర్యలు తీసుకుంటారో చూడాలి!

తెలంగాణలో ప్రైవేటు బస్సుల ఓనర్లకు గుడ్ న్యూస్‌! ప్రతి మూడు నెలలకు ఒక్కో సీటుపై కట్టాల్సిన పన్ను రూ.4,000 నుంచి రూ.1,800కి తగ్గ‌నుంది. మరి తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఎందుకు ఈ దిశగా అడుగులు వేస్తోంది. నాగాలాండ్‌, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాల్లో బస్సులు రిజిస్ట్రేషన్ చేయించుకోవడం వెనుక ఉన్న కారణాలేంటి? పన్ను తగ్గిస్తే ప్రభుత్వానికి నిజంగానే లాభం వస్తుందా?

తెలంగాణలో 12 సీట్లకు పైబడిన కాంట్రాక్ట్ క్యారేజీలపై ప్రస్తుతం ఒక్కో సీటుకు త్రైమాసికంగా రూ.4,000 పన్ను వసూలు చేస్తున్నారు. ఈ పన్ను భారం తగ్గించుకునేందుకు కొంతమంది ప్రైవేటు బస్సుల యజమానులు ఇతర రాష్ట్రాల్లో తమ వాహనాలను రిజిస్ట్రేషన్ చేయించుకుంటున్నారు. దీంతో తెలంగాణలో రిజిస్టర్ అవుతున్న ప్రైవేటు బస్సుల సంఖ్య గణనీయంగా తగ్గిపోయింది.

2020-21 నుంచి 2025-26 మధ్య కాలంలో తెలంగాణకు చెందిన 123 బస్సులు ఇతర రాష్ట్రాల్లో రిజిస్ట్రేషన్ చేసుకున్నట్లు అధికారులు గుర్తించారు. దీని ప్రభావంతో రాష్ట్రంలో రిజిస్టర్ అయిన బస్సుల సంఖ్య 233 నుంచి 110కి పడిపోయింది. అంటే, పన్ను రేటు ఎక్కువగా ఉండటంతో బస్సుల రిజిస్ట్రేషన్లు ఇతర రాష్ట్రాలకు తరలిపోతున్నాయన్నది అధికారుల ప్రధాన ఆందోళన!

ఇతర రాష్ట్రాల్లో పన్నులు చూస్తే, నాగాలాండ్‌లో ఒక్కో సీటుకు త్రైమాసిక పన్ను కేవలం రూ.375. అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో రూ.407 మాత్రమే! కేరళలో రూ.900, పుదుచ్చేరిలో రూ.1,500, మహారాష్ట్రలో రూ.1,750, గోవాలో రూ.1,800, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో రూ.2,500గా పన్ను ఉన్నట్లు అధికారుల ప్రతిపాదనలో పేర్కొన్నారు.

తెలంగాణలో ఒక్కో సీటుకు రూ.4,000 పన్ను చెల్లించాల్సి వస్తుంటే, కొన్ని ఇతర రాష్ట్రాల్లో అంతకంటే చాలా తక్కువ పన్నుతో రిజిస్ట్రేషన్ చేసుకునే అవకాశం ఉంది. దీంతో బస్సు యజమానులు తక్కువ పన్ను ఉన్న రాష్ట్రాల వైపు మొగ్గు చూపుతున్నట్లు అధికారులు అంచనా వేస్తున్నారు.

ఈ పరిస్థితిని మార్చేందుకు తెలంగాణ రవాణా శాఖ అధికారుల కమిటీ ఓ ప్రతిపాదన సిద్ధం చేసింది. ప్రతి త్రైమాసికానికి ఒక్కో సీటుపై వసూలు చేస్తున్న రూ.4,000 పన్నును రూ.1,800కి తగ్గించాలని ప్రభుత్వానికి సూచించింది. అంటే.. ఒక్కో సీటుపై మూడు నెలలకు రూ.2,200 భారం తగ్గుతుంది!ఉదాహరణకు, 40 సీట్లున్న బస్సుకు ప్రస్తుతం త్రైమాసిక పన్ను రూ.1.60 లక్షలు అవుతుంది. అదే పన్ను రూ.1,800కి తగ్గితే రూ.72 వేలు మాత్రమే చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. అంటే ఒక్కో త్రైమాసికానికి రూ.88 వేలు ఆదా అవుతాయి. ఏడాదికి ఈ తేడా రూ.3.52 లక్షల వరకు ఉంటుంది. ఇది బస్సు యజమానులకు ఎంత పెద్ద ఊరట‌.

ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలో రిజిస్టర్ అయిన 110 బస్సుల నుంచి ఏడాదికి సుమారు రూ.4.81 కోట్ల పన్ను ఆదాయం వస్తోంది. పన్నును రూ.1,800కి తగ్గించి, బస్సుల సంఖ్య మారకపోతే ఈ ఆదాయం సుమారు రూ.2.14 కోట్లకు పడిపోవచ్చు. అయితే బస్సుల రిజిస్ట్రేషన్లు పెరిగితే పరిస్థితి మారుతుందని అధికారుల కమిటీ అంచనా వేస్తోంది.

బస్సుల సంఖ్య 300కి చేరితే ఏడాదికి రూ.5.83 కోట్లు, 500కి చేరితే రూ.9.72 కోట్లు, 1,000కి చేరితే రూ.19.44 కోట్ల ఆదాయం వచ్చే అవకాశం ఉందని ప్రతిపాదనలో పేర్కొంది. అంటే, పన్ను రేటును తగ్గించి, రిజిస్ట్రేషన్ల సంఖ్యను పెంచడం ద్వారా ప్రభుత్వ ఆదాయాన్ని పెంచుకోవాలన్నది ఈ ప్రతిపాదన వెనుక ఉన్న ప్రధాన వ్యూహం!

ఇది కేవలం ప్రైవేటు బస్సు యజమానులకు ఇచ్చే రాయితీ మాత్రమే కాదు. రాష్ట్రాల మధ్య పన్నుల పోటీ, ప్రభుత్వ ఆదాయం, రవాణా వ్యాపారానికి సంబంధించిన ఖర్చులు. ఇలా అనేక అంశాలతో ముడిపడిన వ్యవహారం.అయితే పన్ను తగ్గించినంత మాత్రాన బస్సులన్నీ తిరిగి తెలంగాణలోనే రిజిస్ట్రేషన్ అవుతాయా? ఇతర రాష్ట్రాల్లో రిజిస్ట్రేషన్ చేసుకోవడానికి ఉన్న ప్రయోజనాలు, నిర్వహణ ఖర్చులు, నిబంధనలు కూడా యజమానుల నిర్ణయాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు. కాబట్టి పన్ను తగ్గింపుతో పాటు రిజిస్ట్రేషన్లు నిజంగా పెరుగుతున్నాయా లేదా అన్నది కూడా కీలకం కానుంది.

మొత్తానికి.. రూ.4,000 పన్నును రూ.1,800కి తగ్గించాలన్న ప్రతిపాదనకు ప్రభుత్వం ఆమోదం తెలిపితే ప్రైవేటు బస్సుల యజమానులకు భారీ ఊరట లభించవచ్చు. మరోవైపు, బస్సుల రిజిస్ట్రేషన్లు పెరిగితే ప్రభుత్వ ఆదాయం కూడా పెరిగే అవకాశం ఉంది. మరి తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఈ ప్రతిపాదనకు గ్రీన్ సిగ్నల్ ఇస్తుందా? పన్ను తగ్గింపుతో ఇతర రాష్ట్రాలకు తరలిపోయిన బస్సుల రిజిస్ట్రేషన్లు తిరిగి వస్తాయా అనే చ‌ర్చ అయితే తెలంగాణాలో జ‌రుగుతోంది.

రెస్టారెంట్‌లో మీకు ఇష్టమైన ఫుడ్ తింటున్నారా? మీరు తినే ఆహారం ఎలా తయారవుతోంది? వంటగది ఎంత శుభ్రంగా ఉంది? వంటకు వాడే పదార్థాలు నాణ్యమైనవేనా? ఇకపై ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు తెలుసుకునే అవకాశం కల్పించే దిశగా తెలంగాణలో కీలక చర్యలు చేపట్టారు. హోటళ్లు, రెస్టారెంట్ల కిచెన్లలో సీసీ కెమెరాలు ఏర్పాటు చేయాలని టీజీ సేఫ్ అధికారులు సూచించారు.

ఇటీవల హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లలో ఆహార నాణ్యత, పరిశుభ్రతపై పలు ఫిర్యాదులు వస్తున్నాయి. వంటగదుల్లో అపరిశుభ్ర వాతావరణం, ముడి పదార్థాల నిల్వలో నిర్లక్ష్యం, గడువు ముగిసిన పదార్థాల వినియోగం వంటి సమస్యలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఆహార తయారీ ప్రక్రియను పర్యవేక్షించేందుకు కిచెన్లలో సీసీటీవీ కెమెరాలు ఏర్పాటు చేయాలని అధికారులు సూచించారు.

కెమెరాలు ఉంటే వంటగదిలో ఏం జరుగుతోంది? ఆహారాన్ని ఎలా తయారు చేస్తున్నారు? పరిశుభ్రత ప్రమాణాలు పాటిస్తున్నారా? వంటి అంశాలను పర్యవేక్షించే అవకాశం ఉంటుంది. దీంతో హోటళ్ల నిర్వహణలో పారదర్శకత, బాధ్యత పెరుగుతాయని అధికారులు భావిస్తున్నారు.కేవలం సీసీ కెమెరాలే కాదు.. ఆహార భద్రత విషయంలో మరికొన్ని కీలక సూచనలు కూడా చేశారు. ప్రతి రెస్టారెంట్ ఆహార భద్రతా ప్రమాణాలను పాటించాలని, అవసరమైన ఎఫ్‌ఎస్‌ఎస్‌ఏఐ ధ్రువపత్రాలు పొందాలని సూచించారు.

వంటగదులను ప్రతిరోజూ శుభ్రం చేయడం, ఆహార పదార్థాలను సరైన ఉష్ణోగ్రతల్లో నిల్వ చేయడం తప్పనిసరి. వంట చేసేవారు వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత పాటించాలి. ఆహారంలో హానికరమైన రంగులు ఉపయోగించకూడదు. నిషేధిత పచ్చి గుడ్డు మయోనైజ్‌ను వినియోగించకూడదని అధికారులు హెచ్చరించారు. అంటే.. కస్టమర్లకు రుచికరమైన ఆహారం అందించడంతోపాటు, అది సురక్షితంగా ఉండేలా చూడటమే ఈ మార్గదర్శకాల ప్రధాన ఉద్దేశం.

ఈ అంశంపై హైదరాబాద్‌లో రెస్టారెంట్ అసోసియేషన్ ప్రతినిధులతో టీజీ సేఫ్ అధికారులు సమావేశమయ్యారు.కిచెన్లలో సీసీ కెమెరాల ఏర్పాటుతోపాటు ఆహార భద్రతా ప్రమాణాలను పాటించాల్సిన అవసరాన్ని వివరించారు. రెస్టారెంట్ అసోసియేషన్ సభ్యులు కూడా ఈ సూచనలపై సానుకూలంగా స్పందించారు. నెల రోజుల్లోగా కెమెరాల ఏర్పాటుకు చర్యలు తీసుకుంటామని వారు హామీ ఇచ్చారు.

అయితే ఈ నిర్ణయంతో కస్టమర్లకు కలిగే ప్రయోజనం ఏంటి అంటే, 1. వంటగదుల్లో పరిశుభ్రతపై నిఘా పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. 2. ఆహార పదార్థాల నిర్వహణలో నిర్లక్ష్యాన్ని తగ్గించవచ్చు. 3. హోటళ్లు ఆహార భద్రతా ప్రమాణాలను మరింత బాధ్యతగా పాటించేలా చేయవచ్చు అంటున్నారు అధికారులు.అయితే సీసీ కెమెరాలు ఏర్పాటు చేసినంత మాత్రాన ఆహార కల్తీ పూర్తిగా ఆగిపోతుందని చెప్పలేం. కెమెరాల పర్యవేక్షణతోపాటు ఆహార భద్రతా అధికారుల తనిఖీలు, నమూనాల పరీక్షలు, నిబంధనల అమలు కూడా కీలకం.