ఏక పార్టీ పాలన వైపుగా దేశం ప్రయాణిస్తోందా?

ఫిరాయింపుల నిరోధక చట్టాన్ని తప్పించుకోవడానికి టీఎంసీకి పార్టీకి చెందిన 20 మంది లోక్‌సభ సభ్యులు పెద్దగా తెలియని నేషనలిస్ట్ సిటిజన్స్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (ఎన్‌సీపీఐ)లో విలీనం అయింది. ఈ నేపథ్యంలో రాజకీయ వర్గాలన్నింటిలో ఒకే ఒక ప్రశ్న వచ్చింది? అదే భారత ప్రజాస్వామ్యం ఎంతగా పతనం అయింది?

ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం తెలుసుకోవడానికి, 'ది ఫెడరల్' హిందుస్థాన్ టైమ్స్ పొలిటికల్ ఎడిటర్, దేశంలోని అత్యంత అనుభవజ్ఞులైన రాజకీయ జర్నలిస్టులలో ఒకరైన శర్మతో మాట్లాడి వివరాలు తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేసింది.

ఆ ఇంటర్వ్యూలోని కొన్ని ముఖ్యాంశాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి

ఇది మంచి ఆలోచన అయినప్పటికీ, నేను దీనిని ఇప్పటికిప్పుడే జరుగుతుందని అనుకోవడం లేదు. ఒక పాత సామెత ఉంది. మంచివాళ్లతో పాటు అంత మంచివాళ్లు కానివాళ్లు కూడా పార్టీకి మద్దతుగా నిలవాలి. కానీ, ఈ మహాసభ అని పిలవబడే దానిలో రాజకీయ చిత్రంలో అన్ని వర్గాల వారు పాల్గొంటారా లేదా అని నాకు సందేహంగా ఉంది.

సంవత్సరాలు గడిచేకొద్దీ, ఈ చిన్న పార్టీలు తమ మద్దతుదారులను తమ సొంత ఆస్తులుగా భావించడం జరిగింది. విభజిత రాజకీయ వ్యవస్థలో, ఒక పెద్ద రాజకీయ పార్టీలో భాగంగా ఉండటం కంటే ఒంటరిగా లేదా స్వతంత్రంగా ఉండటమే తమ ప్రయోజనాలకు బాగా ఉపయోగపడుతుందని వారు భావించారు. ఎన్డీఏ (నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్) దీనికి ఒక ఉదాహరణ. చిన్న పార్టీలే అయినా కేంద్రంలో పెద్ద ఉనికిని ప్రదర్శిస్తున్నాయి. కాబట్టి ఇది మంచి ఆలోచనే, కానీ దీన్ని నిజంగా ఎవరైనా చేయగలరా అని నాకు సందేహంగా ఉంది. ఇది అంత సులభంగా చేయగలిగే పని కాదు.

2004లో యూపీఏ (యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్)ను కేవలం కాంగ్రెస్ మాత్రమే ఏర్పాటు చేయలేదు. హర్కిషన్ సింగ్ సుర్జీత్ వంటి ఇతర అనుభవజ్ఞులైన రాజకీయ నాయకులు చురుకుగా ఉండి, ములాయం సింగ్ యాదవ్‌ను తమతో కలుపుకున్నారు.

ములాయం తన గుర్తింపును కాపాడుకోవడంలో ఎప్పుడూ చాలా దృఢంగా వ్యవహరించారు. ఆయన దానిని నిలబెట్టుకున్నారు కూడా. అయినప్పటికీ ఆయన ప్రభుత్వంలో భాగస్వామిగా ఉన్నారు. ఇప్పుడు ప్రధాన ప్రశ్న ఏమిటంటే: ఈ పార్టీలన్నింటినీ ఒకే గొడుగు కిందకు తీసుకురావడానికి కాంగ్రెస్ పార్టీకి రాజకీయ సామర్థ్యం ఉందా? అలా చేయడానికి దానికి ఆ పలుకుబడి, లేదా రాజకీయ చిత్తశుద్ది ఉందా?

మొత్తం ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా రాహుల్‌ను అంగీకరించడానికి ఇప్పుడు మార్గం సుగమమైందని, గతంలో ఆయనను అంగీకరించని వారు ఇప్పుడు అంగీకరిస్తారని చాలా మంది అనడం నేను వింటున్నాను. ఇది ఒక తొందరపాటు అంచనా అని నేను భావిస్తున్నాను. కాంగ్రెస్ పార్టీ ముందుగా తన సొంత పార్టీని చక్కదిద్దుకోవాలి.

ఇటీవల అది కొన్ని తెలివైన ఎత్తుగడలు వేసింది. కేరళలో రాహుల్‌కు సన్నిహితుడిని నియమించి ఉంటే అది అసాధ్యమయ్యేది, కానీ ఆ పదవికి చట్టబద్ధమైన వారసురాలైన రాహుల్‌ను కాకుండా, ముఖ్యమంత్రిగా నియమించింది.

అదేవిధంగా కర్ణాటకలో, తెరవెనుక సిద్ధంగా ఉన్న డీకే శివకుమార్‌ను రంగంలోకి దించారు. సిద్ధరామయ్య మూడేళ్లపాటు ఆ పదవిలో కొనసాగారు, ఇది ఆయన సీనియారిటీకి, దేవరాజ్ ఉర్స్ సిద్ధాంతానికి చట్టబద్ధమైన వారసుడిగా ఆయనకున్న ప్రజాదరణకు తగినంత గౌరవాన్ని తెచ్చిపెట్టిందని నేను భావిస్తున్నాను. కర్ణాటక సమస్య సామరస్యపూర్వకంగా పరిష్కరించబడింది, అలాగే కేరళ కూడా. అయితే, హిమాచల్ ప్రదేశ్‌తో సహా తనకున్న రాష్ట్రాలను కాంగ్రెస్ ఎన్నికల ద్వారా నిలబెట్టుకోగలదా లేదా అనేది చూద్దాం.

ఆయన కాంగ్రెస్ వాస్తవ అధ్యక్షుడు. రాజకీయాల్లో పనిచేసేది చట్టబద్ధమైనది కాదు. పని చేసేదే వాస్తవమైనది. కానీ కష్టమైన నిర్ణయాలకు ఆయన కీర్తిని, నిందను కూడా స్వీకరించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారా? ఎందుకంటే ఆయన చాలా విషయాలపై ముక్కుసూటిగా ఉండరు. కీర్తిని పొందడానికో లేదా నిందను స్వీకరించడానికో ఆయన (మల్లికార్జున్) ఖర్గే లేదా పార్టీలోని ఇతరులకు వదిలేస్తారు.

సోనియా గాంధీ బలం ఏమిటంటే, ఆమెను విస్తృతంగా ఏకాభిప్రాయ నిర్మాతగా భావించేవారు. ఒక పెద్ద నిర్ణయం తీసుకునే ముందు, ఆమె సీనియర్ నాయకులందరితో మాట్లాడి, ఆ తర్వాత నిర్ణయం తీసుకునేవారు. కానీ ఆమె ఏకపక్ష నిర్ణయం తీసుకున్నప్పుడు, అది నెగ్గేది.. ఎందుకంటే ఆమెను సాధారణంగా ఏకాభిప్రాయ నిర్మాతగా చూసేవారు. ఆ విషయంలో రాహుల్ ఇంకా నాయకుడిగా పరిణతి చెందాల్సి ఉంది.

దీనిలో మీడియా సమస్య కూడా ఉంది. నిన్నటి కోటా ర్యాలీ ఆకట్టుకుంది, కానీ దానికి తగినంత ప్రచారం జరగలేదు. ఇది హఠాత్తుగా జరిగింది, దురదృష్టవశాత్తు, కాంగ్రెస్ చేసే పనుల పట్ల ప్రధాన స్రవంతి మీడియా పెద్దగా స్పందించదు.

‘భారత్ జోడో యాత్ర’ సమయంలో కూడా, మొదట్లో మీడియా స్పందన చాలా చప్పగా ఉంది. వారు వింధ్య పర్వతాలను దాటిన తర్వాతే, "ఓహ్, ఇది నిజమే" అని మీడియా అంది. కాంగ్రెస్ పరిష్కరించుకోవాల్సిన సమస్యలు చాలా ఉన్నాయి.

ఇప్పటివరకు మనం అక్రమంగా సంపాదించిన సంపదను దాచిపెట్టే షెల్ కంపెనీల గురించి విన్నాం. ఇప్పుడు మనం అక్రమంగా సంపాదించిన ఎమ్మెల్యేలు లేదా ఎంపీలను దాచిపెట్టే షెల్ పార్టీలను చూస్తున్నాం. తృణమూల్ చీలిక వర్గం విషయంలో సరిగ్గా అదే జరిగింది. అది రిజిస్టర్ అయిన పార్టీయే కానీ గుర్తింపు లేనిది. ఎన్నికల సంఘం వద్ద రిజిస్టర్ అయింది, కానీ గుర్తింపు లేదు. బీజేపీ నేతృత్వంలోని ఎన్‌డీఏకు రాజకీయంగా దగ్గరవుతూనే, ఫిరాయింపుల నిరోధక చట్టం కింద వచ్చే న్యాయపరమైన చిక్కులను తప్పించుకోవడానికి ఇది ఒక మార్గం.

నేను చూడలేదు. నేను ఎమర్జెన్సీ (1975-77) సమయంలో ఈ వృత్తిలోకి వచ్చాను, అప్పుడు నేను ఆల్ ఇండియా రేడియోలో రీసెర్చ్ అసోసియేట్‌గా ఉండేవాడిని. 20-సూత్రాల కార్యక్రమం, సంజయ్ గాంధీ 7-సూత్రాల కార్యక్రమం పేరిట ఏం జరిగిందో నాకు తెలుసు.

కానీ రాజకీయాల్లో 'ఆంఖ్ కీ షరమ్' (బహిరంగ అవమానం పట్ల భయం) అనే ఒకటి ఉండేది. అది పోయింది. అది పూర్తిగా కనుమరుగైంది. ప్రధానమంత్రి 'కాంగ్రెస్ ముక్త భారత్' అని అన్నారని మీరు చెబుతారు. ఆ తర్వాత, ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ ఆ ప్రకటనను సవరించింది, వారు దానిని తరచుగా పునరావృతం చేయరు. కానీ ఆయన మొదటిసారి పార్లమెంటులో ప్రవేశించినప్పుడు ఇతర విషయాలు కూడా చెప్పారు.

ఆయన టీమ్ ఇండియా గురించి, సహకార సమాఖ్యవాదం గురించి మాట్లాడారు. ఈ రోజు ఆ నినాదాలు ఎక్కడ ఉన్నాయి? ప్రతిపక్షాలు పాలిస్తున్న రాష్ట్రాలు తమకు కేంద్ర పన్నులలో చట్టబద్ధమైన వాటా అందడం లేదని నిరసనలు చేస్తున్నప్పుడు, సహకార సమాఖ్యవాదం ఎక్కడ ఉంది?

ఇది కాంగ్రెస్ ముక్త భారత్ కాదు. ఇది ప్రతిపక్ష ముక్త భారత్ కాదు. మొత్తం వ్యవస్థ ఏక పార్టీ పాలన వైపు చైనా నమూనా వైపు పయనిస్తోంది. బీజేపీ అధికారంలోకి వచ్చినప్పటి నుంచి, తమ పార్టీ చైనా కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ కంటే పెద్దది అవుతుందని చెబుతూ వచ్చింది.

ఈ రోజు కాగితాల మీద వారు ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద రాజకీయ పార్టీ అని చెప్పుకుంటున్నారు. రాజకీయాల్లో చాలా విషయాలు కాగితాల మీదే ఉంటాయి. మరి ప్రజాస్వామ్య నాలుగు స్తంభాల సంగతేంటి.. అవి ఎలా నిలబడ్డాయి? మీడియా గురించి ఎంత తక్కువ మాట్లాడితే అంత మంచిది. ఒక మంచి నానుడి ఉంది. స్వేచ్ఛా మీడియా లేని దేశంలో ప్రజాస్వామ్యం ఉండదు.

విమర్శల వల్ల ప్రజాస్వామ్యం నిలబడుతుంది. విమర్శల వల్ల అది బలహీనపడదు. కానీ ఇప్పుడు ఆ సిద్ధాంతం తలక్రిందులవుతోంది. మీరు విమర్శిస్తే, దేశాన్ని బలహీనపరుస్తున్నారని, మీరు భారతదేశానికి వ్యతిరేకంగా ఉన్నారని అంటున్నారు. రాజకీయ పార్టీలు దేశమేనని నటిస్తున్నాయి. డీకే బరూవా ఒకప్పుడు, "ఇందిరే భారత్, భారతే ఇందిర" అని అన్నారు.

ఇప్పుడు అది రోజువారీ ప్రవర్తనగా మారింది. అధికార పార్టీ మరియు కార్యనిర్వాహక వర్గం రోజువారీ ప్రవర్తనే దీనికి నిదర్శనం. అన్ని సూత్రాలను వదిలేశారు. అధికారం కోసం చేసే ప్రయత్నానికి హద్దు లేదు. ప్రతీకార రాజకీయాలకు హద్దు లేదు. మీ ప్రత్యర్థికి దీటుగా నిలబడటానికి బదులుగా, అతన్ని నాశనం చేసే ఎత్తుగడలకు హద్దు లేదు.

నాకు అది చాలా వింతగా, విడ్డూరంగా అనిపిస్తుంది. అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి బీజేపీ నాయకుడైనప్పటికీ, వారి సిద్ధాంతంతో నేను ఏమాత్రం ఏకీభవించనప్పటికీ, ఆయనపై నాకు గౌరవం ఎప్పుడూ ఉండేది. 1984లో, ఆయన సిక్కు ఓట్ల కోసం బహిరంగంగా ప్రచారం చేసి, భారత ఓటు లౌకిక స్వభావాన్ని చెక్కుచెదరకుండా కాపాడారు. ఆయన పార్టీ కేవలం రెండు సీట్లకే పరిమితమైంది.

కానీ ఆయన ఎన్నికల ప్రజాస్వామ్య పతాకాన్ని ఉన్నతంగా ఎగురవేస్తూనే ఉన్నారు. అదే ఆ మహనీయుని విలువ. బాబ్రీ మసీదు కూల్చివేత సమయంలో నేను పాకిస్థాన్‌లో పోస్టింగ్‌పై ఉన్నప్పుడు, మరుసటి రోజు ఉదయం వార్తాపత్రికలు సేకరించడానికి హైకమిషన్‌కు వెళ్లాను. జమాత్-ఎ-ఇస్లామీ పార్లమెంటరీ పార్టీ నాయకుడైన లియాఖత్ బలోచ్ కమిషన్ గేట్ల వద్ద నిలబడి ఉన్నారు. ఆయన నా వైపు చూసి, "ఏం చేయించారు శర్మ?" అని అన్నారు.

నేను ఆయనతో, "ఇది హిందూ-ముస్లిం సమస్య కాదు" అని చెప్పాను. ఇది లౌకిక, లౌకికేతర భారతదేశాల మధ్య లౌకిక శక్తులకు, లౌకికేతర శక్తులకు మధ్య జరుగుతున్న పోరాటం. భారతదేశంలోని ముస్లిం ఓటర్లు ముస్లిమేతర లౌకిక నాయకత్వంపై తమ విశ్వాసాన్ని ఉంచుతారు. నేను ములాయం సింగ్ యాదవ్, కేపీ ఉన్నికృష్ణన్, చంద్రశేఖర్ పేర్లను ప్రస్తావించాను. లియాఖత్ బలోచ్ వద్ద సమాధానం లేదు.

ముస్లిం సమస్యపై కాంగ్రెస్ పార్టీ చాలా ఆత్మరక్షణలో పడటం ద్వారా, అది ఎక్కడో తన సొంత మౌలిక సూత్రాలను మరచిపోతోందని నేను భావిస్తున్నాను. అలా చేయకూడదు. స్వాతంత్ర్య పోరాటం నుంచి ఉద్భవించిన పార్టీ కాంగ్రెస్.

అది గౌరవంగా ధరించాల్సిన చిహ్నం, దానికి క్షమాపణ చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. దానికి నిజాయితీగా ఉండటమంటే, దేశ విభజన సమయంలో భారతదేశం తన కోసం కన్న కలకు నిజాయితీగా ఉండటమే.

మొన్నటి సార్వత్రిక ఎన్నికలలో వారికి సరైన సమయంలో సరైన నినాదం దొరికింది. బీజేపీ, తన ఆత్మసంతృప్తిలో, "అబ్కీ బార్ 400 పార్ (ఈసారి, మేము 400 దాటుతాము)" అని చెప్పి వారి ఉచ్చులో తానే నడిచింది. ఇది రాజ్యాంగాన్ని పక్కనపెట్టి, మీ హక్కులను లాక్కోవడానికి జరుగుతున్న కుట్ర అని ప్రతిపక్షాలు అన్నాయి. రాహుల్ చేతిలో రాజ్యాంగ ప్రతిని పట్టుకుని తిరిగారు, ఆ ఎర్ర పుస్తకమే వారి ప్రచారానికి చిహ్నంగా మారింది. తమకు ఉన్నదంతా రాజ్యాంగం వల్లేనని ప్రజలు అర్థం చేసుకున్నారు.

ఇప్పటి సమస్య ఏమిటంటే, బీజేపీ ఈ దేశ బహుళ పార్టీ నిర్మాణాన్ని నాశనం చేయాలనుకుంటోందనే వాదనను వారు ఎలా ముందుకు తీసుకెళ్లగలరు లేదా అనేది. ఏ ప్రజాస్వామ్యానికైనా ఆ బహుళ పార్టీ నిర్మాణమే కీలకం, ఎందుకంటే అది ప్రజలకు ఎంపికలను ఇస్తుంది.

ఇక బీజేపీ, తన (భారతీయ) జనసంఘ్ రోజుల నుంచే ఒక విక్రమ్-బేతాల్ లాంటి పార్టీగా ఉంది. ఎప్పుడూ తన భుజాలపై ఎక్కించుకోగల ఒక విక్రమ్ కోసం వెతుకుతూ, ఆ తర్వాత అలాంటి వారినే నాశనం చేస్తూ వచ్చింది. జనతా దళ్, జేడీ(యూ), జేడీ(ఎస్)లను చూడండి — ఆ పార్టీలు ఇప్పుడు ఎక్కడున్నాయి? బీజేపీ ఆలయ ఉద్యమానికి వ్యతిరేకంగా సామాజిక న్యాయానికి ఇవి రక్షణ కవచాలుగా నిలిచాయి.

ఒక రాజకీయ పార్టీని గెలిపించడమే ఏకైక లక్ష్యంగా ఎన్నికలను నిర్వహించిందనీ, ప్రజలు తమకు నచ్చిన పార్టీని ఎన్నుకోవడంలో సహాయపడనందుకు చరిత్ర ఈ ఎన్నికల సంఘాన్ని అలా తీర్పు ఇస్తుంది. చాలా మంది ప్రజలు ఇదే నమ్ముతారు. బీజేపీ వాళ్లకు కూడా, వారి హృదయ అంతరాలలో, ఈ విషయం తెలుసని నేను అనుకుంటున్నాను.

ఐదుగురు లేదా ఆరుగురు మాజీ ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్లు, ఎన్నికల కమిషనర్లు ఈ పనితీరు విధానాన్ని బహిరంగంగా ప్రశ్నించారు. భారత సుప్రీంకోర్టు ఆ లోపాలను సరిదిద్దడానికి ఏమీ చేయలేదు. సుప్రీంకోర్టు 'ఎస్ఐఆర్' — స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ చెల్లుబాటు అవుతుందని చెప్పింది. కానీ దానిని ఎవరు ప్రశ్నించారు? మేము ఆ ప్రక్రియ సమగ్రతను ప్రశ్నించాము.

ఆ ప్రక్రియ నిజాయితీగా జరిగిందా? ప్రజలు అడుగుతున్న ప్రశ్న అదే. ఈ సంస్థలే న్యాయవ్యవస్థ ఇందిరా గాంధీని అనర్హురాలిగా ప్రకటించింది కూడా ఈ న్యాయవ్యవస్థే. రాజ్యాంగ మౌలిక స్వరూపంలో ఎలాంటి మార్పులు చేయరాదని పేర్కొంటూ కేశవానంద భారతి తీర్పును ఇచ్చింది న్యాయవ్యవస్థే.

ఎమ్మెల్యేల సంఖ్యను గవర్నర్ నివాసంలో కాకుండా, సభలోనే లెక్కించాలి. వారు చారిత్రాత్మక తీర్పులు ఇచ్చారు. వారికి ఒక చరిత్ర ఉంది. కానీ వారు ఆ చరిత్రను నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నారు. ఇప్పుడు సృష్టించబడుతున్న ఈ కొత్త చరిత్రను పాఠశాల పాఠ్యపుస్తకాలలో బోధించాలని ఎవరూ కోరుకోరు.

ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేయడానికి, ప్రజల హక్కులను కాపాడటానికి, మీరు కోరుకుంటున్న ప్రభుత్వ మార్పును తీసుకురావడానికి మీ అస్తిత్వాన్ని మరో పార్టీలో విలీనం చేయాల్సిన పరిస్థితి వస్తే మీరు తప్పక అలా చేయాలి. ఈ దేశంలో బీజేపీ శాశ్వత మెజారిటీని కోరుకుంటోంది. ఆ లక్ష్యం దిశగా వారు చాలా దూరం ప్రయాణించారు. వారిని అడ్డుకోవాలి. ఇక కాంగ్రెస్‌లోని నాయకులు కూడా విశాల హృదయంతో ఉండాలి. వారు అందరికీ చోటు కల్పించాలి.