‘‘దేవతల ఖడ్గాలు, మొఘల్ దుర్మార్గాలు, ఆలయాల విధ్వంసం’’

"ప్రతిఘటన, స్థైర్యం" అనే అధ్యాయం ఢిల్లీ సుల్తానేట్, మొఘల్ పాలన, రాజపుత్రులు, అహోములు, విజయనగర పాలకులు, మరాఠాలు, సిక్కులు, జాట్‌లతో సహా ప్రాంతీయ శక్తుల ప్రతిస్పందనలను వివరిస్తుంది. ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నివేదిక ప్రకారం, ఈ కొత్త సంపుటి సహకారం లేదా మిశ్రమ సంస్కృతి అభివృద్ధి కంటే ప్రతిఘటనకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది.

"భారత ఉపఖండం మత వివక్ష, సామాజిక అశాంతితో కూడిన పునరావృత దండయాత్రలు యుద్ధాలను చవిచూసింది. తమ భూభాగాల్లోకి చొరబడుతున్న ఆక్రమణదారులను ప్రాంతీయ శక్తులు తరచుగా ప్రతిఘటించాయి. ఈ ప్రతిఘటన సైనిక, సాంస్కృతిక రూపాలను తీసుకుంది" అని పాఠ్యపుస్తకం పేర్కొంది.

"అయినప్పటికీ, ఈ కాలం భారత నాగరికత స్థితిస్థాపకతను ప్రదర్శించింది, ఇది దాని మూల ఆలోచనలు, విలువలను కాపాడుకుంది. భారత సమాజం బాహ్య ముప్పుల నుంచి తనను తాను రక్షించుకోవడమే కాకుండా, తన సంప్రదాయాలను కూడా పరిరక్షించుకుంది" అని అది జోడించింది.

సిక్కు చరిత్రపై ఉన్న విభాగం మొఘల్ పాలనలో సిక్కు గురువులపై జరిగిన హింసను చర్చిస్తుంది. ఇది గురు అర్జున్ దేవ్, గురు తేగ్ బహదూర్‌ల ఉరిశిక్షలను, సిక్కు ప్రతిఘటన తదుపరి అభివృద్ధిలో గురు గోవింద్ సింగ్ పాత్రను ప్రస్తావిస్తుంది.

"సిక్కు గురువుల పట్ల, ముఖ్యంగా గురు అర్జున్ దేవ్, గురు తేగ్ బహదూర్, పదవ గురువు అయిన గురు గోవింద్ సింగ్ పట్ల మొఘల్ రాజ్యం చూపిన క్రూరత్వానికి చరిత్రలో సాటిరానివి. విశ్వాసం కోసం గురువులు చూపిన శౌర్యం, త్యాగం సిక్కు మతానికి ఒక నిర్వచనాత్మక లక్షణంగా మారాయి," అని పాఠ్యపుస్తకం పేర్కొంది.

వారి పట్ల చూపిన ప్రవర్తన "మొఘలుల కఠినమైన మతపరమైన, వివక్షాపూరిత పద్ధతులకు" ముడిపడి ఉందని పాఠ్యపుస్తకం ఇంకా పేర్కొంది. అకల్ తఖ్త్ స్థాపన, "మీరీ-పీరీ" భావన గురించి చర్చిస్తుంది.

రాజపుత్రులు, అహోములు, మరాఠాలపై దృష్టి సారిస్తూ, ఇది అక్బర్‌కు వ్యతిరేకంగా మహారాణా ప్రతాప్ చేసిన ప్రతిఘటనను, మొఘల్ విస్తరణకు వ్యతిరేకంగా అహోం రాజ్యం చేసిన సుదీర్ఘ రక్షణను, సారాయిఘాట్ యుద్ధాన్ని వివరిస్తుంది.

ఇది విజయనగర ప్రతిఘటన, మరాఠాల స్వరాజ్య భావన, మొఘల్ పాలనకు జాట్‌ల వ్యతిరేకతను కూడా చర్చిస్తుంది. ఈ పుస్తకం కాశీ విశ్వనాథ ఆలయంతో సహా ఆలయాల విధ్వంసం, తదనంతర పునర్నిర్మాణాన్ని ప్రస్తావిస్తుంది. ఆలయ ఆధారిత ఆరాధనపై ఆంక్షలు ఎదురైనప్పుడు భక్తి సంప్రదాయాలు, వాటి పాత్రను కూడా ఇది చర్చిస్తుంది.

“భారతదేశంలో దేవతల ఆరాధన ఒక సుదీర్ఘ సంప్రదాయం, ఏడవ శతాబ్దం నుంచి చాలా మంది రాజులు, రాకుమారులు సంఘర్షణ సమయాల్లో రక్షకులుగా కాళి, దుర్గ, భవాని ఇతర శక్తి రూపాల వంటి దేవతలను ప్రార్థించడం కొనసాగించారు,” అని ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ ఉటంకించిన పాఠ్యపుస్తకం పేర్కొంది.

చాలా మంది రాజులు తమ ఖడ్గాలను దేవతల నుంచి పొందారని కూడా ఇది చెబుతుంది. "బస్తర్ పాలకుడైన అన్నమరాజు తన ఖడ్గాన్ని మాణిక్యదేవి (దంతేశ్వరి) నుంచి పొందారని నమ్ముతారు. అదేవిధంగా, కుమార కంపాణ (విజయనగర) మధురైలో సుల్తానేట్ సైన్యాలకు వ్యతిరేకంగా దేవత ప్రసాదించిన ఖడ్గాన్ని ఉపయోగించారని నమ్ముతారు.

అదేవిధంగా, శివాజీ కూడా తుల్జా భవాని దేవత నుంచి ఖడ్గాన్ని పొందారని సాంప్రదాయకంగా నమ్ముతారు," అని పాఠ్యపుస్తకం చెబుతోందని ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ ఉటంకించింది. "ఈ దశలో సాంఘిక శాస్త్ర అభ్యసనం విశ్లేషణాత్మక, చర్చా సామర్థ్యాలను పెంపొందించడం, విమర్శనాత్మక పరిశోధనను ప్రోత్సహించడం, అంతర-సాంస్కృతిక అవగాహనను పెంపొందించడం, పౌర, సామాజిక జీవితంలో ఆత్మవిశ్వాసంతో, బాధ్యతతో పాల్గొనేలా అభ్యాసకులను సన్నద్ధం చేయడం వంటివి చేస్తుందని ఆశిస్తున్నాము," అని NCERT చీఫ్ దినేష్ సక్లానీ అన్నారు. "ఈ స్ఫూర్తితోనే మాధ్యమిక దశ కోసం ఉద్దేశించిన 9వ తరగతి సాంఘిక శాస్త్ర పాఠ్యపుస్తకం 'అండర్‌స్టాండింగ్ సొసైటీ: ఇండియా అండ్ బియాండ్'ను రూపొందించి, అభివృద్ధి చేయడం జరిగింది" అని ఆయన పేర్కొన్నారు.