భూ రీ సర్వే.. కాంగ్రెస్‌కు రాజకీయ అస్త్రమా? పాలనా పరీక్షా?

తెలంగాణను భూ సమస్య రహిత రాష్ట్రంగా మార్చడం కోసం కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. రాష్ట్రమంతా సమగ్ర భూ రీ సర్వే చేయాలని నిశ్చయించింది. ఈ నిర్ణయాన్ని రాష్ట్ర రెవెన్యూ శాఖ మంత్రి పొంగులేటి శ్రీనివాస్ రెడ్డి ప్రకటించారు. ఈ రీసర్వే ప్రక్రియను పారదర్శకంగా, వివాదాలు లేకుండా, ఇకపై రాకుండా ఉండేలా చేయనున్నట్లు ఆయన తెలిపారు. దాంతో పాటుగా 18 నెలల్లో సర్వే పూర్తి చేయాలని కూడా ప్రభుత్వం టార్గెట్‌గా పెట్టుకుందని వెల్లడించారు. ఇందుకోసం ప్రత్యేక బృందాలు, అధికారుల పర్యవేక్షణ, రియల్‌టైమ్ డ్యాష్‌బోర్డు వంటి ఏర్పాట్లను ప్రకటించింది. అయితే వేల గ్రామాల్లో సర్వేను నిర్ణీత గడువులో పూర్తి చేయడం సాధ్యమేనా? రైతుల భూ సమస్యలకు నిజంగా పరిష్కారం లభిస్తుందా? ఇప్పుడు ఇదే చర్చనీయాంశంగా మారింది.

భూ రీ సర్వే ఎందుకు అవసరం?

తెలంగాణలో భూమి రైతులకు జీవనాధారం. కానీ పాత రికార్డుల్లో తప్పులు, సరిహద్దుల వివాదాలు, యాజమాన్య సమస్యలు చాలామందిని ఇబ్బంది పెడుతున్నాయి. రికార్డుల్లో ఉన్న విస్తీర్ణానికి, క్షేత్రస్థాయిలో ఉన్న భూమికి తేడా ఉంటే సమస్యలు మొదలవుతాయి. భూమి అమ్మకం, వారసత్వ బదిలీ వంటి పనుల్లోనూ చిక్కులు ఎదురవుతాయి.

కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత ధరణి పోర్టల్‌లో ఇలాంటి సమస్యలు ఉన్నాయని పేర్కొంది. 2024 ఫిబ్రవరిలో ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన ప్రకటన ప్రకారం, ధరణిలో 2.45 లక్షలకు పైగా దరఖాస్తులు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయి.

అదే ఏడాది మార్చిలో చేపట్టిన ప్రత్యేక కార్యక్రమంలో 3,49,514 దరఖాస్తులు ఉన్నట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది. వాటిలో అప్పటివరకు 1,79,143 ఫిర్యాదులను పరిష్కరించినట్లు వెల్లడించింది. అయితే ఇవి ధరణికి సంబంధించిన దరఖాస్తుల గణాంకాలు మాత్రమే. రీ సర్వే ద్వారా పరిష్కారమైన భూ వివాదాల సంఖ్య కాదు. అయినప్పటికీ, భూ రికార్డుల సమస్యలను పరిష్కరించాల్సిన అవసరాన్ని ఈ వివరాలు చూపిస్తున్నాయి.

18 నెలల్లో సర్వే పూర్తి చేయడమే లక్ష్యం

రెవెన్యూ మంత్రి పొంగులేటి శ్రీనివాసరెడ్డి ప్రకటించిన ప్రణాళిక ప్రకారం, రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సమగ్ర భూ రీ సర్వేను 18 నెలల్లో పూర్తి చేయాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. ఈ పనుల పర్యవేక్షణ కోసం రాష్ట్రాన్ని ఏడు జోన్లుగా విభజించినట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది. ప్రతి జోన్‌కు రెవెన్యూ, సర్వే విభాగాల నుంచి ఇద్దరు అధికారులను కేటాయించాలని నిర్ణయించింది. హైదరాబాద్‌లో ప్రత్యేక డ్యాష్‌బోర్డు ఏర్పాటు చేసి, గ్రామాల వారీగా సర్వే పురోగతిని పరిశీలించనున్నారు. ప్రతి మండలంలో కనీసం రెండు రెవెన్యూ గ్రామాల్లో సర్వే చేపట్టాలని, రెండు బృందాలను ఏర్పాటు చేయాలని ప్రభుత్వం సూచించింది.

తహసీల్దార్లు రోజూ క్షేత్రస్థాయిలో పనులను పర్యవేక్షించాలని కూడా ఆదేశించినట్లు వెల్లడించింది. సర్వే పేరుతో ఎవరైనా డబ్బులు అడిగితే సహించబోమని మంత్రి స్పష్టం చేసినట్లు సమాచారం. ప్రభుత్వ భూముల సర్వే సమయంలో సంబంధిత శాఖల అధికారులు కూడా అక్కడ ఉండాలని సూచించారు. అయితే బృందాలను ఏర్పాటు చేయడం ఒక ఎత్తు. సర్వేను కచ్చితంగా పూర్తి చేయడం మరో ఎత్తు. అందుకే 18 నెలల గడువు ప్రభుత్వానికి కీలక సవాలుగా మారనుంది.

సర్వే పురోగతిపై స్పష్టత అవసరం

తెలంగాణలో సుమారు 13 వేల గ్రామ పంచాయతీలు ఉన్నాయి. ప్రతి గ్రామంలో భూముల విస్తీర్ణం, పాత రికార్డుల పరిస్థితి, సరిహద్దుల సమస్యలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి. కొన్ని గ్రామాల్లో పాత మ్యాపులు అందుబాటులో ఉండొచ్చు. మరికొన్ని చోట్ల రికార్డులను పరిశీలించాల్సి రావచ్చు. రైతులు సర్వే ఫలితాలపై అభ్యంతరాలు తెలిపే అవకాశం కూడా ఉంది. కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన DILRMP పోర్టల్‌లో తెలంగాణకు సంబంధించి 10,947 గ్రామాల గణాంకాలు నమోదయ్యాయి. అందులో 188 గ్రామాల్లో సర్వే లేదా రీ సర్వే పూర్తయినట్లు, 10,759 గ్రామాల్లో పని ప్రారంభం కానట్లు వివరాలు ఉన్నాయి.

అయితే ఈ గణాంకాలు కేంద్ర పథకం కింద నమోదైన సర్వే వివరాలు. కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం తాజాగా ప్రకటించిన రాష్ట్రవ్యాప్త కార్యక్రమం ప్రస్తుత పురోగతిగా వీటిని పరిగణించకూడదు. అలాగే రీ సర్వే తొలి దశకు సంబంధించి 2,768 గ్రామాలు, 2,240 గ్రామాలు అనే వేర్వేరు సంఖ్యలు ప్రస్తావనలోకి వచ్చాయి. మ్యాపులు లేని గ్రామాల విషయంలోనూ 365, 378 అనే భిన్నమైన లెక్కలు కనిపిస్తున్నాయి.

ఈ సంఖ్యలు ఏ దశకు సంబంధించినవో ప్రభుత్వం స్పష్టం చేయాలి. ఎన్ని గ్రామాల్లో సర్వే మొదలైంది? ఎన్ని చోట్ల కొలతలు పూర్తయ్యాయి? ఎన్ని రికార్డుల్లో తప్పులు సరిచేశారు? ఎన్ని వివాదాలు పరిష్కారమయ్యాయి? అనే వివరాలను ఎప్పటికప్పుడు వెల్లడించాలి. ఎందుకంటే భూమిని కొలవడం ఒక దశ మాత్రమే. రికార్డులతో సరిపోల్చడం, అభ్యంతరాలను పరిశీలించడం, తుది రికార్డులను సరిచేయడం కూడా అంతే ముఖ్యం.