వరుణ యాగం ఒకవైపు.. నీటి గండం మరోవైపు! తెలంగాణ నీటి లెక్క ఇదే!

ర‌చ్చ‌ - రాజ‌కీయం @ 5 పి.ఎం.

1) వరుణ యాగం ఒకవైపు.. నీటి గండం మరోవైపు! తెలంగాణ నీటి లెక్క ఇదే!

2) ప్రపంచ సింహాల దినోత్సవం.. హైదరాబాద్‌ జూలో సింహాల సందడి

3) వైరల్ ఫీవర్లతో ఆస్పత్రులు కిటకిట!

1) యాగం ఒకవైపు.. నీటి గండం మరోవైపు! తెలంగాణ నీటి లెక్క ఇదే!

తెలంగాణలో వర్షాల కోసం మరోసారి ప్రత్యేక ప్రార్థనలు, వరుణ యాగాలు జరుగుతున్నాయి. నల్గొండ జిల్లా నాగార్జునసాగర్ విజయ్ విహార్‌ టూరిజం గెస్ట్‌హౌస్‌ ప్రాంగణంలో సోమ‌వారంనాడు జరిగిన ఈ యాగంలో మంత్రి ఉత్తమ్‌కుమార్‌రెడ్డితో పాటు పలువురు మంత్రులు కూడా యాగంలో పాల్గొన్నారు. పూర్ణాహుతి కార్యక్రమంలో ముఖ్యమంత్రి రేవంత్‌రెడ్డి పాల్గొన్నారు. 108 మంది రుత్వికులు, 11 హోమగుండాలతో ఈ యాగాన్ని నిర్వహించారు. కృష్ణా, గోదావరి పరీవాహక ప్రాంతాల్లో సమృద్ధిగా వర్షాలు కురవాలని, రాష్ట్రంలో నీటి కొరత రాకుండా ఉండాలని కోరుతూ ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించిన్నట్లు ప్రభుత్వం చెబుతోంది.

హిందూ సంప్రదాయంలో వరుణుడు జలాలకు, వర్షాలకు అధిదేవతగా భావిస్తారు. వర్షాలు సమృద్ధిగా కురవాలని కోరుతూ వరుణ యాగం, వరుణ శాంతి వంటి కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం అనాదిగా వస్తున్న ఆచారం.వరుణ యాగాలు ఇప్పుడు మాత్రమే జరుగుతున్న కార్యక్రమాలు కావు. గత ప్రభుత్వాల హయాంలోనూ వర్షాలు, నీరు, జల వనరులకు సంబంధించిన ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలు జరిగాయి.

కేసీఆర్‌ ప్రభుత్వ హయాంలో 2019లో కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు ప్రారంభోత్సవం సందర్భంగా జలసంకల్ప మహోత్సవ యాగం నిర్వహించారు. అది నేరుగా వర్షాల కోసం చేసిన వరుణ యాగం కాకపోయినా.. నీరు, జల వనరులతో ముడిపడిన యాగంగా అప్పట్లో ప్రాధాన్యత పొందింది.

అలాగే 2022లో భారీ వర్షాలు, గోదావరి వరదల సమయంలో బీఆర్‌ఎస్‌ ప్రభుత్వ హయాంలో వివిధ దేవాలయాల్లో వరుణ శాంతి యాగాలు నిర్వహించారు.

ఇక ప్రస్తుత కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం కూడా 2026లో వర్షాభావ పరిస్థితుల నేపథ్యంలో ప్రముఖ దేవాలయాల్లో వరుణ యాగాలు, శాంతి పూజలు నిర్వహిస్తోంది. యాదగిరిగుట్ట, వేములవాడ, భద్రాచలం తదితర ఆలయాల్లోనూ ఇలాంటి కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలని దేవాదాయ శాఖ ప్రకటించింది.

అంటే..వర్షాల కోసం ప్రార్థనలు ఒక ప్రభుత్వానికి పరిమితమైనవి కావు. కాలానుగుణంగా ప్రభుత్వాలు, ప్రజలు తమ తమ విశ్వాసాల ప్రకారం ప్రార్థనలు చేస్తూనే ఉన్నారు.

ఎల్‌నినో ఉందంటే రాష్ట్రం మొత్తం తప్పనిసరిగా కరువులోకి వెళ్లిపోతుందని కాదు. వర్షం ఎక్కడ పడింది? ఎంత పడింది? ఎంత నీరు రిజర్వాయర్లలోకి చేరింది? భూమిలోకి ఎంత ఇంకింది? అనేదే అసలు లెక్క.

వర్షం ఎంత పడాలి? ఎంత పడింది?

ఆగస్టు 10 నాటికి తెలంగాణలో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా వర్షపాతం పరిస్థితి చూస్తే.. పరిస్థితి పూర్తిగా తీవ్ర వర్షాభావ స్థాయిలో లేదని గణాంకాలు చెబుతున్నాయి.జూన్‌ 1 నుంచి ఆగస్టు 10 వరకు తెలంగాణలో సాధారణంగా 430.1 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం నమోదవ్వాలి.

కానీ ఇప్పటివరకు 406.5 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం నమోదైంది.అంటే సాధారణంతో పోలిస్తే 23.6 మిల్లీమీటర్ల లోటు, సుమారు 5.5 శాతం తక్కువ వర్షపాతం నమోదైంది.

జిల్లాల మధ్య మాత్రం భారీ తేడాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఆగస్టు 5 నాటికి హైదరాబాద్‌లో సీజనల్ వర్షపాతం లోటు సుమారు 20 శాతం ఉండగా.. హనుమకొండలో అది 37 శాతానికి చేరింది. అదే సమయంలో జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లాలో సాధారణం కంటే 7 శాతం అధిక వర్షపాతం నమోదైంది.

“వర్షం పడలేదు” అనేది కాదు.. “వర్షం సమానంగా పడలేదు” అనేదే కీలకం. ఇక వర్షం పడటం ఒక విషయం అయితే.. ఆ నీరు భూమిలోకి ఇంకి భూగర్భజలాలను పెంచిందా? అనేది మరో కీలక ప్రశ్న.భూగర్భ జలాలు.. నిజంగా ఎంత కిందికి వెళ్లాయి?వర్షాభావ చర్చలో అత్యంత కీలకమైన అంశం భూగర్భజలాలు.

తెలంగాణ ప్రభుత్వం రూపొందించిన 2026 వానాకాల కాంటింజెన్సీ ప్లాన్‌లో 30 శాతం వర్షపాతం లోటు ఉంటే భూగర్భజలాలపై పడే ప్రభావాన్ని అంచనా వేశారు. ఆ అంచనా ప్రకారం రాష్ట్ర సగటు భూగర్భ జలమట్టం జూన్‌లో సుమారు 9.4 మీటర్ల లోతులో, జూలైలో 10.3 మీటర్ల లోతులో, ఆగస్టులో సుమారు 11 మీటర్ల లోతుకు వెళ్లిపోయింది. ఈ అంచనా రాష్ట్రంలోని 33 జిల్లాల్లో ఉన్న 1,771 పైజో మీటర్ల డేటా ఆధారంగా రూపొందించారు. అయితే ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన క్లారిటీ.. 9.4 నుంచి 10.3, అక్కడి నుంచి 11 మీటర్లకు వెళ్లడం అనేది 30 శాతం వర్షపాతం లోటు ఏర్పడితే ఉండే పరిస్థితిపై రూపొందించిన అంచనా.

రిజర్వాయర్లలో నీటి నిల్వలు.. అసలు పరిస్థితి ఏంటి?

జూలై 10 నాటికి రాష్ట్రంలోని ప్రధాన రిజర్వాయర్ల మొత్తం నిల్వలు వాటి సామర్థ్యంలో కేవలం 12.92 శాతానికి పడిపోయాయి. ముఖ్యంగా నాగార్జునసాగర్‌ వంటి కీలక ప్రాజెక్టులపై నీటి ఒత్తిడి కనిపించింది. హైదరాబాద్‌ తాగునీటి అవసరాల విషయంలోనూ పరిస్థితి ఒక దశలో ఆందోళన కలిగించింది. జూన్‌ 23న జరిగిన అధికారుల సమీక్షలో సింగూరు, మంజీరా రిజర్వాయర్లు డెడ్‌ స్టోరేజీ స్థాయికి చేరుకున్నట్లు వెల్లడైంది. సింగూరులో అప్పటికి సుమారు 4.5 టీఎంసీల నీరు మాత్రమే ఉండగా.. పూర్తి సామర్థ్యం దాదాపు 29.9 టీఎంసీలు.

అయితే ఆ తర్వాత వచ్చిన వర్షాలతో కొన్ని ప్రాజెక్టులకు ఇన్‌ఫ్లోలు పెరిగాయి.

తెలంగాణలో వర్షాల కోసం వివిధ మతాలకు చెందిన ప్రజలు తమ తమ సంప్రదాయాల ప్రకారం ప్రత్యేక ప్రార్థనలు చేస్తున్నారు. హిందూ సంప్రదాయంలో వరుణ యాగాలు జరుగుతున్నాయి. వర్షాలు సమృద్ధిగా కురవాలని కోరుకోవడం వెనుక ప్రజల విశ్వాసం ఉంది.

ప్రస్తుతం తెలంగాణలో రాష్ట్ర సగటు వర్షపాతం లోటు సుమారు 5.5 శాతం మాత్రమే ఉన్నప్పటికీ.. కొన్ని జిల్లాల్లో భారీ లోటు ఉంది. గత ఏడాది అధిక వర్షాలతో భూగర్భజలాలు కొంత బలపడినా.. కొన్ని ప్రాంతాల్లో మళ్లీ నీటిమట్టాలపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. రిజర్వాయర్లలోనూ పరిస్థితి ప్రాజెక్టు నుంచి ప్రాజెక్టుకు మారుతోంది.

వరుణుడి కోసం ప్రార్థనలు జరుగుతున్నాయి.. కానీ తెలంగాణ నీటి భవిష్యత్తు కోసం మనం ఏం చేస్తున్నాం?

వర్షం పడిన ప్రతి చుక్కను రిజర్వాయర్లలో నిల్వ చేయడం.. చెరువులను పునరుద్ధరించడం.. భూగర్భజలాలను రీచార్జ్ చేయడం.. నీటి వినియోగాన్ని నియంత్రించడం.. కరువు ప్రాంతాలకు ముందస్తు ప్రణాళిక సిద్ధం చేయడం..వరుణుడి కరుణ కోసం ప్రార్థనతో పాటు.. ప్రతి నీటి చుక్కను కాపాడే ప్రణాళిక కూడా అవసరమే!

2) ప్రపంచ సింహాల దినోత్సవం.. హైదరాబాద్‌ జూలో సింహాల సందడి

ఆగస్టు 10.. ప్రపంచ సింహాల దినోత్సవం. సింహాల సంరక్షణ, వాటి సహజ ఆవాసాల పరిరక్షణపై ప్రజల్లో అవగాహన కల్పించేందుకు ప్రతి ఏడాది ఈ రోజును నిర్వహిస్తారు. ప్రపంచ సింహాల దినోత్సవం సందర్భంగా నెహ్రూ జూలో ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. జంతు సంరక్షకులు జూ సందర్శకులకు వన్యప్రాణులపై అవగాహన కల్పించడంతో పాటు సింహాలపై ప్రత్యేక టాక్‌షో నిర్వహించారు. సింహాల ఆహార అలవాట్లు, వాటి ప్రవర్తన, ఆరోగ్యం, సంరక్షణకు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలను వివరించారు. జూ డిప్యూటీ క్యూరేటర్‌ మురళీధర్‌ తెలిపిన వివరాల ప్రకారం.. నెహ్రూ జూలాజికల్ పార్క్‌లో ఆసియా, ఆఫ్రికన్‌ సింహాలు ఉన్నాయి. అంటే.. ప్రపంచ సింహాల దినోత్సవం సందర్భంగా హైదరాబాద్‌ జూ మరోసారి సింహాల సంరక్షణకు వేదికగా మారింది.

హైదరాబాద్‌ జూలో ఎన్ని సింహాలు?అసలు హైదరాబాద్‌ జూలో ఎన్ని సింహాలు ఉన్నాయి?జూ అధికారిక Animal Inventory ప్రకారం ప్రస్తుతం 11 ఆసియా సింహాలు ఉన్నాయి. ఇందులో 3 మగ సింహాలు, 8 ఆడ సింహాలు ఉన్నాయి.

అయితే 2026లో జూలో సింహాల సంతానం కూడా పెరిగింది. ఈ ఏడాది ఇప్పటివరకు 6 సింహ పిల్లలు జన్మించాయి. ఇందులో 3 ఆసియా సింహ పిల్లలు, 3 ఆఫ్రికన్ సింహ పిల్లలు ఉన్నట్లు జూ అధికారులు వెల్లడించారు. “జూ అధికారిక ఇన్వెంటరీ ప్రకారం 11 ఆసియా సింహాలు ఉన్నాయి. 2026లో మరో ఆరు సింహ పిల్లలు జన్మించాయి.” అంటే హైదరాబాద్‌ జూలో సింహాల కుటుంబం క్రమంగా విస్తరిస్తోంది. ఆసియా సింహం.. ప్రపంచంలోని అరుదైనది. భారతదేశంలో వీటి సహజ ఆవాసం ప్రధానంగా గుజరాత్‌లోని గిర్‌ ల్యాండ్‌స్కేప్. సహజంగా అడవుల్లో సంచరించే ఆసియా సింహాలు తెలంగాణలో లేవు. అయితే దేశంలోని వివిధ జూలు ఆసియా సింహాల క్యాప్టివ్‌ బ్రీడింగ్‌, సంరక్షణ, జన్యు వైవిధ్య పరిరక్షణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.

హైదరాబాద్‌ నెహ్రూ జూలాజికల్ పార్క్‌ కూడా ఈ వ్యవస్థలో భాగం. సింహాల ఆరోగ్యాన్ని నిరంతరం పర్యవేక్షించడం, వాటికి అవసరమైన ఆహారం అందించడం, వ్యాక్సినేషన్‌, వైద్య పరీక్షలు నిర్వహించడం, బ్రీడింగ్‌ కార్యక్రమాలను పర్యవేక్షించడం వంటి చర్యలు చేపడుతున్నారు.

అరుదైన వన్యప్రాణులను సంరక్షించడం, వాటి సంతతిని పెంచడం, వాటిపై ప్రజల్లో అవగాహన కల్పించడం కూడా జూ బాధ్యతల్లో భాగం. అందుకే ప్రపంచ సింహాల దినోత్సవం సందర్భంగా సింహాల జీవన విధానం, సంరక్షణపై ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. నెహ్రూ జూలాజికల్ పార్క్‌ సుమారు 380 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇందులో వివిధ రకాల జంతువులు, పక్షులు, సరీసృపాలను సంరక్షిస్తున్నారు. సింహాల కోసం ప్రత్యేక ఎన్‌క్లోజర్లు, సఫారీ ప్రాంతాలను ఏర్పాటు చేశారు.ఇక జూలో సింహాల సంరక్షణలో అత్యంత కీలకమైన అంశం వాటి ఆరోగ్యం.

రోజువారీ ఆహారం ఎంత? వాటి ప్రవర్తనలో ఏమైనా మార్పు ఉందా? ఆరోగ్య పరిస్థితి ఎలా ఉంది? వ్యాక్సినేషన్‌ ఎప్పుడు ఇవ్వాలి? బ్రీడింగ్‌ కోసం ఏ జంతువులను ఎంపిక చేయాలి? వంటి అంశాలను నిపుణులు నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తారు.ఇక హైదరాబాద్‌ జూలో ప్రత్యేక ఆకర్షణగా ఉన్నది లయన్ సఫారీ. సుమారు 45 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న ఈ సఫారీని 1974లో ప్రారంభించారు. ఇక్కడ సందర్శకులు ప్రత్యేక వాహనాల్లో ప్రయాణిస్తూ సింహాలను వాటి సహజ వాతావరణానికి దగ్గరగా చూడగలుగుతారు. అంటే జూలో ఒకవైపు సింహాల సంరక్షణ.. మరోవైపు వాటిపై ప్రజలకు అవగాహన.

సింహాలను సంరక్షించడం అంటే వాటికి ఆహారం పెట్టి, ఎన్‌క్లోజర్‌లో ఉంచడం మాత్రమే కాదు. వాటి ప్రవర్తనను అర్థం చేసుకోవాలి. ఆరోగ్యాన్ని కాపాడాలి. వ్యాధులు రాకుండా ముందస్తు చర్యలు తీసుకోవాలి. బ్రీడింగ్‌ కార్యక్రమాలను శాస్త్రీయంగా నిర్వహించాలి. అంతకంటే ముఖ్యంగా.. సహజ ఆవాసాలను కాపాడాలి. ఎందుకంటే సింహాల భవిష్యత్తు జూల్లో మాత్రమే ఉండదు. అడవుల్లో వాటి సహజ నివాసాలు సురక్షితంగా ఉంటేనే సింహాల జాతి దీర్ఘకాలంగా నిలబడుతుంది. ఆహారం, నీరు, గడ్డి భూములు, అడవులు, సహజ సంచార మార్గాలు.. ఇవన్నీ సింహాల మనుగడకు అవసరమే.అందుకే ప్రపంచ సింహాల దినోత్సవం సందర్భంగా హైదరాబాద్‌ జూలో నిర్వహించిన కార్యక్రమాల్లో సింహాల సంరక్షణతో పాటు ప్రజల్లో వన్యప్రాణులపై అవగాహన కల్పించడానికీ ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు.

తెలంగాణ అడవుల్లో సహజంగా సింహాలు సంచరించకపోయినా.. హైదరాబాద్‌ నెహ్రూ జూలాజికల్ పార్క్‌ ద్వారా రాష్ట్రానికి సింహాల సంరక్షణతో ప్రత్యక్ష సంబంధం ఉంది. హైదరాబాద్‌ జూలో ఆసియా, ఆఫ్రికన్‌ సింహాల సంరక్షణ జరుగుతోంది. అధికారిక లెక్కల ప్రకారం 11 ఆసియా సింహాలు ఉన్నాయి. 2026లో ఆరు సింహ పిల్లలు జన్మించాయి. 45 ఎకరాల లయన్ సఫారీ ద్వారా సింహాలను ప్రజలకు దగ్గరగా పరిచయం చేస్తున్నారు. మరోవైపు వాటి ఆరోగ్యం, ఆహారం, బ్రీడింగ్‌, వైద్య సంరక్షణపై నిపుణులు నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తున్నారు. ఇదే సమయంలో ప్రపంచ సింహాల దినోత్సవం మనకు ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని గుర్తు చేస్తోంది.

సింహాన్ని కాపాడటం అంటే కేవలం సింహాన్ని కాపాడటం కాదు. దాని ఆవాసాన్ని కాపాడాలి. అడవులను కాపాడాలి.ఆహార జంతువులను కాపాడాలి. నీటి వనరులను కాపాడాలి. మనిషి–వన్యప్రాణుల మధ్య సమతుల్యతను కాపాడాలి. కానీ వాటి నిజమైన భవిష్యత్తు మాత్రం అడవుల్లోనే ఉంటుంది. అడవికి రాజు సింహం.. సింహం బతకాలంటే అడవి బతకాలి.. అడవి బతకాలంటే ప్రకృతిని కాపాడాలి!

3) వైరల్ ఫీవర్లతో ఆస్పత్రులు కిటకిట!

తెలంగాణలో వైరల్ జ్వరాలు విజృంభిస్తున్నాయి. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ ఆస్పత్రుల్లో ఓపీ కౌంటర్లు జ్వర బాధితులతో కిటకిటలాడుతున్నాయి. గత నాలుగైదు రోజులుగా జ్వర కేసులు ఒక్కసారిగా పెరిగాయని పలువురు వైద్యులు చెబుతున్నారు. ముఖ్యంగా వర్షాలు కురుస్తుండటం, వాతావరణంలో మార్పులు చోటుచేసుకోవడం, నీరు–ఆహారం కలుషితం కావడం వంటి కారణాలతో వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్లు, డయేరియా కేసులు కూడా పెరుగుతున్నాయి. కొన్ని జిల్లాల్లో పరిస్థితి మరింత ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది.

హైదరాబాద్‌లోని గాంధీ, ఉస్మానియా, ఫీవర్ ఆస్పత్రుల్లో ఓపీకి వస్తున్న ప్రతి పది మందిలో దాదాపు తొమ్మిది మంది జ్వరంతో వస్తున్నట్లు వైద్యులు చెబుతున్నారు. నాగర్‌కర్నూల్ ప్రభుత్వ ఆస్పత్రిలో గత వారం ప్రతి పది ఓపీ కేసుల్లో నాలుగైదు జ్వర కేసులు నమోదైతే.. ఇప్పుడు ఏడు నుంచి ఎనిమిది కేసుల వరకు వస్తున్నాయని వైద్యులు చెబుతున్నారు. పటాన్‌చెరువు ప్రాంతంలోని ఆస్పత్రుల్లోనూ జ్వర బాధితులతో ఓపీ కౌంటర్లు రద్దీగా మారుతున్నాయి. అసలు ఇంతలా జ్వరాలు ఎందుకు పెరుగుతున్నాయి?

వైరల్ ఫీవర్‌.. ఎలాంటి లక్షణాలు?

ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో వివిధ రకాల వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్ల కేసులు నమోదవుతున్నట్లు వైద్యులు చెబుతున్నారు. కొన్ని జిల్లాల్లో అడెనోవైరస్‌ కేసులు కూడా కనిపిస్తున్నాయి. ఈ వైరస్ సోకితే తీవ్రమైన జ్వరం, విరేచనాలు, ఒళ్లు నొప్పులు, గొంతు నొప్పి వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు. కొందరిలో జ్వరం 102 నుంచి 104 డిగ్రీల వరకు నమోదవుతున్నట్లు వైద్యులు చెబుతున్నారు. సాధారణ వైరల్ ఫీవర్‌లో మొదటి కొన్ని రోజులు జ్వరం తీవ్రంగా ఉండి.. ఆ తర్వాత క్రమంగా తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.

ఇదే సమయంలో ఫ్లూ తరహా లక్షణాలతో ఇన్‌ఫ్లూయెంజా వైరస్‌లు కూడా కనిపిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా దగ్గు, జలుబు, గొంతు నొప్పి, జ్వరం, ఒళ్లు నొప్పులు వంటి శ్వాసకోశ సంబంధిత సమస్యలు ఎక్కువగా నమోదవుతున్నాయి. అయితే ప్రతి జ్వరాన్ని ఒకే రకమైన వైరల్ ఫీవర్‌గా భావించడం సరికాదు. ఎందుకంటే ప్రస్తుతం వైరల్ ఫీవర్‌తో పాటు డెంగీ వంటి ఇతర జ్వరాల కేసులు కూడా నమోదవుతున్నాయి. అందుకే జ్వరం తీవ్రంగా ఉంటే స్వయంగా మందులు వేసుకోవడం కాకుండా వైద్యుడిని సంప్రదించడం ముఖ్యం.

ప్రస్తుతం వైరల్ ఫీవర్ కేసుల్లో మరో ఆందోళనకరమైన విషయం.. స్కూల్ పిల్లల్లో కేసులు ఎక్కువగా కనిపించడం.పాఠశాలల్లో ఒకరికి ఇన్ఫెక్షన్ వస్తే.. సన్నిహితంగా ఉండటం వల్ల ఇతర పిల్లలకు కూడా వ్యాపించే అవకాశం ఉంటుంది. ఆ తర్వాత పిల్లల ద్వారా ఇళ్లలోని ఇతర కుటుంబ సభ్యులకు కూడా జ్వరం సోకుతున్న పరిస్థితులు కనిపిస్తున్నాయని వైద్యులు చెబుతున్నారు.

కొంతమంది పిల్లల్లో జ్వరం 102 నుంచి 104 డిగ్రీల వరకు నమోదవుతోంది. పిల్లల్లో అధిక జ్వరం ఎక్కువసేపు కొనసాగితే ప్రత్యేక జాగ్రత్త అవసరం. ముఖ్యంగా చిన్నారుల్లో అధిక ఉష్ణోగ్రత కారణంగా ఫిబ్రైల్ సీజర్స్ లేదా ఫిట్స్‌ వచ్చే ప్రమాదం ఉండొచ్చని వైద్యులు హెచ్చరిస్తున్నారు. అందుకే పిల్లలకు జ్వరం వచ్చినప్పుడు స్కూల్‌కు పంపకుండా విశ్రాంతి ఇవ్వడం, తగినంత ద్రవాలు అందించడం, వైద్యుల సూచన మేరకు చికిత్స అందించడం ముఖ్యం. అలాగే ఇంట్లో ఒకరికి జ్వరం ఉంటే.. ఇతరులకు వ్యాపించకుండా చేతులు శుభ్రంగా కడుక్కోవడం, వ్యక్తిగత వస్తువులను పంచుకోకపోవడం, దగ్గు–తుమ్ముల సమయంలో జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం అవసరం. జ్వరాలు పెరుగుతున్నా..

ఫీవర్ క్లినిక్స్ ఎక్కడ?

వైరల్ జ్వరాలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో మరో అంశం కూడా చర్చకు వస్తోంది. రాష్ట్రంలో వాతావరణ పరిస్థితులు మారుతున్నప్పుడు ప్రజారోగ్య విభాగం ముందుగానే అప్రమత్తం కావాల్సిన అవసరం ఉంది. జ్వర కేసులు ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో వైద్య శిబిరాలు, ఫీవర్ సర్వేలు, అవసరమైన మందుల లభ్యత, పరీక్షా సదుపాయాలను పెంచాల్సిన అవసరం ఉంటుంది.

ముఖ్యంగా బోధనాస్పత్రుల్లో ఫీవర్ క్లినిక్స్‌ ఏర్పాటు చేస్తే.. సాధారణ వైరల్ ఫీవర్, డెంగీ, ఫ్లూ, ఇతర ఇన్ఫెక్షన్లను ప్రాథమిక దశలోనే గుర్తించి తగిన చికిత్స అందించే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ప్రస్తుతం కేసులు పెరుగుతున్నప్పటికీ.. ఫీవర్ క్లినిక్స్‌ ఏర్పాటు విషయంలో ప్రజారోగ్య యంత్రాంగం మరింత చురుగ్గా వ్యవహరించాల్సిన అవసరం ఉందనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. వర్షాకాలంలో నీటి కలుషితం, దోమల పెరుగుదల, వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్లు వంటి సమస్యలు ఒకేసారి వచ్చే అవకాశం ఉండటంతో ముందస్తు చర్యలు కీలకం. అంటే ఆస్పత్రికి జ్వరం వచ్చిన తర్వాత వెళ్లడం కంటే..జ్వరాలు పెరగకుండా ముందే నివారణ చర్యలు తీసుకోవడమే ఉత్తమం.

జ్వరం వస్తే ఏం చేయాలి? ఏం చేయకూడదు?

వైద్యుల ప్రకారం సాధారణ వైరల్ ఫీవర్‌లో మొదటి మూడు రోజులు జ్వరం ఎక్కువగా ఉండొచ్చు. ఆ తర్వాత క్రమంగా తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ప్రతి జ్వరాన్నీ వైరల్ ఫీవర్‌గా భావించకూడదు. జ్వరంతో పాటు తీవ్రమైన ఒళ్లు నొప్పులు, తలనొప్పి, వాంతులు, విరేచనాలు, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, నీరసం లేదా జ్వరం తగ్గకుండా కొనసాగడం వంటి లక్షణాలు ఉంటే వైద్యుడిని సంప్రదించాలి.

వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్లకు సాధారణంగా యాంటీబయాటిక్స్ అవసరం ఉండకపోవచ్చు. వైద్యుల సలహా లేకుండా యాంటీబయాటిక్స్ వాడకూడదు. జ్వరం సమయంలో శరీరంలో నీరు తగ్గే ప్రమాదం ఉంటుంది. అందుకే తగినంత నీరు, ద్రవాలు తీసుకోవాలి. సాధ్యమైనంత వరకు విశ్రాంతి తీసుకోవాలి. జ్వరంతో పాటు బాడీ పెయిన్స్‌, తలనొప్పి వంటి లక్షణాలు ఉంటే డెంగీ వంటి ఇతర కారణాలను కూడా వైద్యుల సూచన మేరకు పరీక్షించుకోవాలి. డెంగీ నిర్ధారణ అయితే ప్లేట్‌లెట్ల సంఖ్యను మాత్రమే చూసి భయపడాల్సిన అవసరం లేదని వైద్యులు సూచిస్తున్నారు. రోగి మొత్తం ఆరోగ్య పరిస్థితిని బట్టి వైద్యులు చికిత్స నిర్ణయిస్తారు.

అందుకే ప్రస్తుతం తెలంగాణలో జ్వరాలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో..జ్వరం వస్తే నిర్లక్ష్యం చేయొద్దు.. స్వయంగా మందులు వేసుకోవద్దు.. నీరు ఎక్కువగా తీసుకోండి.. విశ్రాంతి తీసుకోండి.. లక్షణాలు తీవ్రంగా ఉంటే వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించండి. వర్షాకాలంలో వైరల్ ఫీవర్లను ఎదుర్కోవడంలో వ్యక్తిగత జాగ్రత్తలతో పాటు ప్రజారోగ్య వ్యవస్థ అప్రమత్తత కూడా అంతే కీలకం.