జార్ఖండ్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ సభ్యుల అరెస్ట్ ఏం చెబుతోంది?

ఒక సీనియర్ UPSC అధికారి ప్రజెంటేషన్ అనంతరం, ఇటీవల ఎమ్మెల్యేగా పనిచేసిన ఒక కొత్త సభ్యుడు, మంచి ఉద్దేశంతో కానీ తప్పుగా అర్థం చేసుకున్న ఒక ప్రశ్నను లేవనెత్తారు. “నేను వచ్చిన ప్రాంతం అంతగా అభివృద్ధి చెందలేదు. రాష్ట్ర సర్వీసులలో ఎంపిక కోసం నా ప్రాంత అభ్యర్థులకు నేను ఎలా సాయం చేయగలనో తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను” అన్నారు.

ఆశ్చర్యానికి గురైన ఆ UPSC అధికారి, పదునైన రాజీపడని విధంగా సమాధానమిచ్చారు.“మీరు మీ ప్రాంత ప్రజలకు సాయం చేయాలనుకుంటే, సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేసి, తిరిగి రాజకీయాల్లోకి వెళ్లి మళ్లీ ఎమ్మెల్యే కావాలని నేను మిమ్మల్ని కోరుతున్నాను. కానీ SPSC సభ్యుడిగా, అభ్యర్థులు ఎక్కడి నుంచి వచ్చారనే దాని ఆధారంగా మీరు వారి మధ్య భేదాభిప్రాయం చూపలేరు” అన్నారు.

జార్ఖండ్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ (JPSC) నిర్వహించిన 14వ సంయుక్త సివిల్ సర్వీసెస్ ప్రిలిమినరీ పరీక్షలో అవకతవకలు జరిగాయని ఆరోపణలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, ఈ కీలకమైన ఉదంతం ఒక లోతైన వ్యవస్థాగత లోపాన్ని ఎత్తి చూపుతోంది. రాష్ట్ర పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్లు, యూపీఎస్సీ రెండింటికీ సభ్యులను నియమించే విధానంలో నిర్మాణాత్మక సంస్కరణల ఆవశ్యకత అవసరమని తెలుస్తోంది.

పరీక్షలో అవకతవకలకు నిరసనగా JPSC ప్రిలిమినరీ పరీక్ష అభ్యర్థులు తమ నిరసనను ప్రారంభించినప్పుడు, ఒకప్పుడు జార్ఖండ్ ముఖ్య కార్యదర్శిగా పనిచేసిన, రిటైర్డ్ ఐఏఎస్ అధికారి, మాజీ JPSC ఛైర్మన్ ఎల్. ఖియాంగ్టే తన పదవికి రాజీనామా చేశారు. ఆ తర్వాత ఆయనను రాష్ట్ర పోలీసులు అరెస్టు చేశారు.

కమిషన్‌లోని మరో ముగ్గురు సభ్యులు.. అజిత భట్టాచార్య, అనిమా హన్స్‌దా, జమాల్ అహ్మద్ విచారణకు పోలీసులు పిలవడంతో తమ పదవులకు రాజీనామా చేశారు. భట్టాచార్య, JPSC సభ్యురాలిగా నియమితులు కాకముందు, ఒక కళాశాల ప్రిన్సిపాల్‌గా పనిచేశారు. ఆమె అధికార జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా (JMM) ప్రధాన కార్యదర్శి అయిన సుప్రియో భట్టాచార్య భార్య.

“జార్ఖండ్ నిరసనలు SPSCలు, UPSC నియామకాలలో నిర్మాణాత్మక సంస్కరణలకు దారితీయాలి” అని UPSCలో పనిచేసిన ఒక మాజీ IAS అధికారి ‘ది ఫెడరల్’తో అన్నారు. “పోలీసు విచారణ మంచిదే. దోషులకు శిక్ష పడాలి, కానీ కమిషన్ల సభ్యుల నియామక ప్రక్రియను ప్రక్షాళన చేయకపోతే, పరీక్ష నిర్వహణలో మరో అవకతవకల ఉదంతం వెలుగులోకి రావడానికి మనం సిద్ధంగా ఉండాలి” ఆ అధికారి తన పేరు వెల్లడించకుండా మాట్లాడారు.

రాజకీయ పటంలో అంతటా ఉన్న అధికార పార్టీల విధేయులకు అంటే, ప్రస్తుతం పనిచేస్తున్న లేదా పదవీ విరమణ చేసిన బ్యూరోక్రాట్లు, పార్టీ కార్యకర్తల బంధువులు లేదా పార్టీ కార్యకర్తలకే ప్రతిఫలంగా కమిషన్ పోస్టులు, ముఖ్యంగా SPSCలలో పంపిణీ చేయబడుతున్నాయని ఆ అధికారి తెలిపారు.

సభ్యులందరికి కఠినమైన, పారదర్శకమైన అర్హత నిబంధనలను అమలు చేయాలి.

నియామకాల కోసం కోర్టు మద్దతుగల స్వతంత్ర్య అన్వేషణ కమిటీలను ఏర్పాటు చేయాలి.

కమిషన్ సభ్యుల సంఖ్యపై కఠినమైనట చట్టబద్దమైన పరిమితులను విధించాలి.

రాజకీయ విధేయులు, అధికారులు దొడ్డిదారిన ప్రవేశించకుండా నిషేధించాలి.

SPSC సభ్యులుగా నియమించడానికి పట్టువదలని ప్రయత్నం చేస్తూనే ఉంటాయి. వారి ఈ పట్టుదల, వారు భవిష్యత్ బ్యూరోక్రాటిక్ నియామకాలను ప్రభావితం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారనే ఊహాగానాలకు దారితీస్తుంది.

ఎందుకంటే, ఈ కమిషన్ సభ్యులే బ్యూరోక్రాట్లను ఎంపిక చేసే ఇంటర్వ్యూ బోర్డులలో కూర్చుంటారు.

UPSC, SPSCలు ఆర్టికల్ 315 కింద ఏర్పడిన రాజ్యాంగ సంస్థలు. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 316 కమిషన్ల సభ్యుల నియామకం, పదవీకాలానికి సంబంధించిన నిబంధనలను అందిస్తుంది. ఇక్కడే ఒక కీలకమైన సమస్య ఉంది.

ఆర్టికల్ 316, UPSC, SPSCల సభ్యులకు ఎలాంటి విద్యా లేదా వృత్తిపరమైన అర్హతలను నిర్దేశించనప్పటికీ, ఈ కమిషన్లలోని సభ్యులలో దాదాపు సగం మంది కనీసం 10 సంవత్సరాలు "పదవి"లో పనిచేసిన వారై ఉండాలనే నిబంధనను జతచేస్తుంది.

ఈ కమిషన్ల సభ్యుల సంఖ్యపై కూడా ఎలాంటి పరిమితి లేదు. UPSC సభ్యులు ఆరు సంవత్సరాల కాలానికి నియమించబడతారు. కానీ 65 సంవత్సరాల వయస్సు దాటిన తర్వాత పదవిలో కొనసాగలేరు. SPSC సభ్యులు 6 సంవత్సరాల పాటు లేదా వారికి 62 సంవత్సరాలు వచ్చే వరకు పదవిలో కొనసాగవచ్చు. ఒకసారి నియమితులైన తర్వాత, అటువంటి సభ్యులను తొలగించడం అంత సులభం కాదు. వారికి రాజ్యాంగ రక్షణ కల్పించడం కోసమే ఇది మొదటగా రూపొందించబడింది.

ఆర్టికల్ 317 ప్రకారం, ఆర్టికల్ 145 కింద ఈ విషయమై రాష్ట్రపతి నుంచి రిఫరెన్స్ అందిన తర్వాత సుప్రీంకోర్టు విచారణ జరిపిన పిమ్మట, దుష్ప్రవర్తన కారణంగా మాత్రమే కమిషన్ ఛైర్మన్‌ను లేదా మరే ఇతర సభ్యుడిని అయినా రాష్ట్రపతి (UPSC విషయంలో) గవర్నర్ (SPSC విషయంలో) తొలగించగలరు. కానీ, సుప్రీంకోర్టుకు రిఫరెన్స్ వెళ్లిన తర్వాత సభ్యులను లేదా ఛైర్‌పర్సన్‌లను సస్పెండ్ చేయవచ్చు.

SPSC నియామకాలకు నిర్దిష్ట అర్హతలు లేకపోవడం వల్ల, తరచుగా హైకోర్టులకు లేదా సుప్రీంకోర్టుకు కూడా చేరే వివాదాలకు దారితీసింది. ఉదాహరణకు, డిసెంబర్ 2004లో, హర్యానా అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు కొద్ది రోజుల ముందు, అప్పటి ఓం ప్రకాష్ చౌతాలా ప్రభుత్వం మెహర్ సింగ్ సైనీని HPSC ఛైర్మన్‌గా, మరో ఎనిమిది మందిని సభ్యులుగా నియమించింది.

కమిషన్ నియామకాలకు సంబంధించి ఫిర్యాదులు రావడంతో, తదుపరి కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఈ విషయమై రాష్ట్రపతి రిఫరెన్స్ చేసింది. పోలీసు విచారణ కూడా ప్రారంభించబడింది. కానీ సుప్రీంకోర్టు విచారణ తర్వాత, ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న కమిషన్ సభ్యులు పదవి నుంచి వైదొలగాల్సి వచ్చింది.

“రాజ్యాంగబద్ధమైన అధికారులను నియమించే ముందు, వారి పూర్వ చరిత్రపై సమగ్రమైన, నిశితమైన విచారణ, పరిశీలన జరగాలనే ముఖ్యమైన పాఠాన్ని ఈ దురదృష్టకర సంఘటన మనకు నేర్పుతోంది’’ అని సైనీ కేసులో సుప్రీంకోర్టు పేర్కొంది.

ఇంతటి ఉన్నత పదవుల నియామకాలలో నిజాయితీ, యోగ్యతలను సరిగ్గా పరిగణించి, మూల్యాంకనం చేయాలి. అటువంటి నియామకాలలో సంపూర్ణ పారదర్శకతను పాటించడం, ప్రదర్శించడం నేటి అత్యవసర అవసరం.

రాజ్యాంగబద్ధమైన అధికారుల చేతలు, చేతల ప్రభావం చాలా కాలం పాటు అత్యధిక సంఖ్యలో ప్రజలను ప్రభావితం చేస్తుంది. అందువల్ల, అత్యంత నిజాయితీ, యోగ్యత, సత్యసంధత, నిష్కపటత్వం ఉన్న వ్యక్తులను మాత్రమే ఈ రాజ్యాంగబద్ధమైన పదవులకు నియమించడం అత్యంత ఆవశ్యకం.”

సైనీ కేసు ఒక్కటే ఉదాహరణ కాదు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, పంజాబ్‌లో, అకాలీ దళ్ సభ్యుడైన హరీష్ రాయ్ ధండాను పీపీఎస్‌సీ ఛైర్మన్‌గా నియమించడాన్ని (జూలై 2011లో అప్పటి అకాలీ దళ్ ప్రభుత్వం చేసినది) పంజాబ్ & హర్యానా హైకోర్టులో సవాలు చేశారు.

ఈ కేసులో ధండా పీపీఎస్‌సీ ఛైర్మన్‌గా ప్రమాణ స్వీకారం చేయనందున, హైకోర్టు ఒక ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం (పిఐఎల్) ఆధారంగా ఆ నియామకాన్ని రద్దు చేసింది. భవిష్యత్ నియామకాలను నియంత్రించడానికి మార్గదర్శకాలను కూడా జారీ చేసింది.

ముఖ్య కార్యదర్శి నేతృత్వంలోని ఒక అన్వేషణ కమిటీ దరఖాస్తులను ఆహ్వానించి, అర్హులైన అభ్యర్థుల ప్యానెల్‌ను ఏర్పాటు చేయాలని అది పేర్కొంది. వారిపై ఏవైనా సివిల్ లేదా క్రిమినల్ కేసులు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయేమో తెలుసుకోవడానికి వారి నేపథ్య తనిఖీలు చేయాలి.

ఆ తర్వాత, ఎంపిక చేసిన పేర్లను ముఖ్యమంత్రి, శాసనసభ స్పీకర్, ప్రతిపక్ష నాయకులతో కూడిన కమిటీకి సమర్పించాలి. కానీ హైకోర్టు ఉత్తర్వును సుప్రీంకోర్టులో సవాలు చేయగా, ఒక చారిత్రాత్మక తీర్పులో, ధండా నియామకాన్ని రద్దు చేయడాన్ని సుప్రీంకోర్టు సమర్థించింది. కాబట్టి ఇప్పుడు, పంజాబ్ దాదాపుగా సభ్యులను నియమించడానికి కోర్టు నిర్దేశించిన విధానాన్ని అనుసరిస్తోంది. అయినప్పటికీ, ఇతర రాష్ట్రాలలో SPSCలకు పార్టీ విధేయులను నియమించే పద్ధతి విచ్చలవిడిగా ఉంది.

అఖిలేష్ యాదవ్ నేతృత్వంలోని సమాజ్‌వాదీ పార్టీ (SP) ప్రభుత్వం UPPSCకి అనిల్ కుమార్ యాదవ్‌ను నియమించడాన్ని 2015లో అలహాబాద్ హైకోర్టు రద్దు చేయడంతో తీవ్ర ఇబ్బందికి గురైంది. అప్పటి ప్రధాన న్యాయమూర్తి డి.వై. చంద్రచూడ్ (తరువాత CJI), జస్టిస్ యశ్వంత్ వర్మ లతో కూడిన హైకోర్టు డివిజన్ బెంచ్, ఈ నియామకం రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 316కు "అల్ట్రా వైర్స్" అని, చట్టవిరుద్ధం, ఏకపక్షమని పేర్కొంది.

వృత్తిరీత్యా కళాశాల అధ్యాపకుడైన అనిల్ కుమార్ యాదవ్‌ను, ఇతర అభ్యర్థుల "అర్హత, లభ్యతను విస్మరించి, ఆలోచించకుండా" నియమించారని కోర్టు తెలిపింది. ఎంపిక ప్రక్రియలోని అవకతవకలను వివరిస్తూ, అతని బయో-డేటాను సమాజ్‌వాదీ పార్టీ కార్యాలయం నుంచి రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి ఫ్యాక్స్ ద్వారా పంపారని కోర్టు పేర్కొంది.

అంతేకాకుండా, సోమవారం లోగా ఈ ప్రక్రియను పూర్తి చేయాలని రాష్ట్ర ప్రధాన కార్యదర్శి నుంచి ఒక లేఖను మైన్‌పురి జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ (డీఎం)కు 'ప్రత్యేక దూత' తీసుకువచ్చిన తర్వాత, ఆదివారం నాడు డీఎం కార్యాలయం నుంచి అతని నడవడిక ధృవీకరణ పత్రం జారీ చేయబడిందని కూడా తెలిపింది.

తప్పు చేసిన పరిపాలనలపై చర్యలు తీసుకోవడంలో న్యాయస్థానాలు మాత్రమే లేవు. పరిపాలనా సంస్కరణల కమిషన్ (ARC) కూడా ఈ విషయంలో సంస్కరణలను సిఫార్సు చేసింది. రెండవ ARC, తన 15వ నివేదికలో, SPSCల ఛైర్మన్‌గా లేదా సభ్యులుగా ఉన్నత హోదా, మేధో సామర్థ్యం, ప్రతిష్ట ఉన్న వ్యక్తులను ఎంపిక చేసేలా చర్యలు తీసుకోవాలని పేర్కొంది.

ఇది SPSCల సభ్యుల సంఖ్యలో ఉన్న వ్యత్యాసంపై కూడా చర్చించింది. ప్రస్తుతం, కేరళ PSCలో ఛైర్‌పర్సన్‌తో సహా 21 మంది సభ్యులు ఉండగా, ఉత్తర ప్రదేశ్ వంటి పెద్ద రాష్ట్రంలో ఆరుగురు సభ్యులు, ఒక ఛైర్‌పర్సన్ ఉన్నారు.

SPSC నియామకాల సమస్యలపై, అలాగే సభ్యుల సంఖ్యపై పరిమితి విధించడంపై రాష్ట్రాల మధ్య ఏకాభిప్రాయం సాధించాల్సిన అవసరం ఉందని ARC పేర్కొంది. ఈ సమస్యలను కమిషన్ సభ్యుల మధ్య, లేదా అంతర్-రాష్ట్ర మండలిలో చర్చలు/సంప్రదింపుల ద్వారా చర్చించవచ్చు.

కానీ, జార్ఖండ్ ఉదాహరణ చూపిస్తున్నట్లుగా, ఏ రాజకీయ ఛాయలు లేని కార్యనిర్వాహకులు చెప్పిన మాటను ఆచరణలో పెట్టడానికి సిద్ధంగా లేరు. ఫలితం? పెద్ద నిర్మాణాత్మక సమస్యలు కమిషన్లను పీడిస్తూనే ఉన్నాయి.