యూసీసీపై అమిత్ షా మాటల వెనక అర్ధమేమిటీ?

అయితే ఆయన ప్రకటనలో కీలకమైన అంశం ప్రస్తావనకు వచ్చింది. అదే 21 రాష్ట్రాలు ఆమోదించి, ఆ రాష్ట్రాలు తీసుకొచ్చిన చట్టాలు ఏకరీతిగా దేనినైన రూపొందించగలవా? మన రాజ్యాంగం కుటుంబంలోని అనేక అంశాలకు శాసనాలు రూపొందించే అధికారం ఉందా అనేదే అసలు ప్రశ్న.

కుటుంబ చట్టంపై శాసనాలు రూపొందించడానికి రాజ్యాంగ రాష్ట్రాలకు అవకాశం కల్పించినప్పటికీ, దానికి కొన్ని మినహాయింపులు ఉన్నాయి. ఇక్కడ అమలు వ్యవస్థలో కేంద్రంతో నిత్యం ఏదో ఒక సమస్య తలెత్తడం మనం చేస్తేనే ఉన్నాము. అయితే ఇన్ని రాష్ట్రాలు వాటిని అమలు చేయడం వలన ఏకరూపత రావచ్చు.

కొన్ని రాష్ట్రాలు ఇప్పటికే యూసీసీలు అమలు చేస్తున్నాయి. సార్వత్రిక ఎన్నికలకు ముందే 21 రాష్ట్రాలు యూసీసీని అమలు చేస్తాయని షా ఖరాఖండిగా చెప్పారు. ఉత్తరాఖండ్ ఇప్పటికే అంటే జనవరి 27, 2025న అమలులోకి తెచ్చుకుంది. ఆ తరువాత వరుసగా గుజరాత్, అస్సాం, మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రాలు కూడా యూసీసీ బిల్లులను ఆమోదించాయి.

ఒక అసెంబ్లీలో ఆమోదం పొందడాన్ని, రాష్ట్రపతి ఆమోదం, నిబంధనల నోటిఫికేషన్, వాస్తవ అమలు నుంచి వేరుగా చూడాలి. వీటిని ప్రతి రాష్ట్రానికి విడివిడిగా ధృవీకరించుకోవాలి. ఒక ప్రభుత్వం ఒక కమిటీని ప్రకటించవచ్చు, దాని నివేదికను ప్రచురించవచ్చు, ఒక బిల్లును ప్రవేశపెట్టవచ్చు, దాని ఆమోదాన్ని పొందవచ్చు, అంగీకారం పొందవచ్చు, వివరణాత్మక నిబంధనలను రూపొందించి, చివరకు చట్టాన్ని ప్రారంభించవచ్చు. ప్రతిదీ ఒక విభిన్న దశను సూచిస్తుంది. చివరి దశ మాత్రమే పౌరులను పరిపాలించే చట్టాన్ని మారుస్తుంది.

ఉత్తరాఖండ్ అనుభవం ఈ ప్రక్రియ పరిపాలనా స్థాయిని వెల్లడిస్తుంది. దాని కోడ్ మత-నిర్దిష్ట నియమాలను భర్తీ చేయడానికే పరిమితం కాలేదు. ఇది వివాహాలు, విడాకుల కోసం రిజిస్ట్రేషన్ వ్యవస్థలను సృష్టిస్తుంది. వారసత్వానికి సంబంధించిన నియమాలను నిర్దేశిస్తుంది. సహజీవన సంబంధాలను నమోదు చేయాలని కోరుతుంది.

ఈ నిబంధనలు పనిచేయడానికి రిజిస్ట్రార్లు, డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు, అప్పీల్ యంత్రాంగాలు, దరఖాస్తులను ధృవీకరించే విధానాలు అవసరం. షా గడువు వాస్తవ అమలుకు సంబంధించినది అయితే, రాష్ట్రాలకు శాసనసభ మెజారిటీల కంటే ఎక్కువ అవసరం అవుతుంది.

వారు తమ కోడ్‌ల విషయాలను ఖరారు చేయాలి. అవసరమైన చోట ఆమోద ప్రక్రియను పూర్తి చేయాలి, నియమాలను రూపొందించాలి, అధికారులకు శిక్షణ ఇవ్వాలి. వివాహాలు, విడాకులు, వారసత్వం, వ్యక్తిగత సంబంధాల గురించిన సున్నితమైన సమాచారాన్ని నిర్వహించగల వ్యవస్థలను సృష్టించాలి.

రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 44 ప్రకారం, భారత్ అంతటా పౌరుల కోసం ఏకరీతి పౌర స్మృతిని సాధించడానికి రాష్ట్రం కృషి చేయాలి. ఇది చట్టాలను రూపొందించడంలో ప్రభుత్వాలకు మార్గనిర్దేశం చేసే రాజ్య విధాన నిర్దేశక సూత్రాలలో ఒక భాగం.

ఈ విషయాలపై శాసన అధికారం పంచుకోబడుతుంది. ఉమ్మడి జాబితాలోని 5వ అంశం వివాహం, విడాకులు, శిశువులు, మైనర్లు, దత్తత, వీలునామాలు, వారసత్వం, వారసత్వ హక్కు, ఉమ్మడి కుటుంబ విషయాలను కవర్ చేస్తుంది. అందువల్ల పార్లమెంటు, రాష్ట్ర శాసనసభలు ఈ రంగాలలో చట్టాలను రూపొందించగలవు.

ఒకే ఉమ్మడి జాబితా అంశానికి సంబంధించిన పార్లమెంటరీ చట్టంతో రాష్ట్ర చట్టంలోని నిబంధనలు విభేదించినప్పుడు ఒక సమస్య తలెత్తుతుంది. ఆర్టికల్ 254 సాధారణంగా కేంద్ర చట్టానికే ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది.

విభేదించే రాష్ట్ర చట్టం రాష్ట్రపతి ఆమోదం పొందిన తర్వాత ఆ రాష్ట్రంలో అమలులోకి రావచ్చు. అయినప్పటికీ దానిని తదనంతరం అధిగమించే అధికారం పార్లమెంటుకు ఉంటుంది. అందువల్ల, హిందూ వివాహ చట్టం, ప్రత్యేక వివాహ చట్టం, భారత వారసత్వ చట్టం లేదా సంరక్షకులు, వార్డుల చట్టం వంటి పార్లమెంటరీ చట్టాలతో రాష్ట్ర చట్టంలోని నిబంధనలు విభేదించినప్పుడు రాష్ట్రపతి ఆమోదం ముఖ్యమవుతుంది. షా ప్రకటనతో పాటు వచ్చిన నివేదికలు, గిరిజన వర్గాలు తమ ఆచారాలు, సంప్రదాయాలు, గుర్తింపును కాపాడుకోవడానికి యూసీసీ పరిధిలోకి రారని తెలిపాయి.

ఈ రాజ్యాంగ ఏర్పాటు, కుటుంబ చట్ట సంస్కరణలతో ప్రయోగాలు చేయడానికి రాష్ట్రాలకు వీలు కల్పిస్తుంది. ఇది ప్రతి శాసనసభకు విభిన్నమైన చట్టాలు చేసుకునేందుకు కూడా అనుమతిస్తుంది. ఒక రాష్ట్రం ఉత్తరాఖండ్ నమూనాను అనుసరిస్తే.. మరో రాష్ట్రం గుజరాత్ లేదా మధ్యప్రదేశ్ ను అనుసరిస్తూ చట్టాలు చేసుకోవచ్చు.

ఎంపిక చేసిన నిబంధనలను మార్చవచ్చు లేదా ఒక ప్రత్యేకమైన చట్రాన్ని రూపొందించవచ్చు. ప్రతి వైవిధ్యం "ఏకరూపత" అంటే ఏమిటి అనే ప్రశ్నకు మరో కోణాన్ని జోడిస్తుంది.

ఉదాహరణకు, ఒక రాష్ట్రం సహజీవనం చేసే భాగస్వాములను దానిని నమోదు చేసుకోవాలని కోరితే, పొరుగు రాష్ట్రం అటువంటి సంబంధాలను తన నమోదు వ్యవస్థ నుంచి మినహాయించిందని అనుకుందాం. సరిహద్దు దాటి వెళ్లే ఒక జంట, కేవలం వారి నివాసం మారినందువల్ల విభిన్న చట్టపరమైన బాధ్యతలను ఎదుర్కోవచ్చు.

వారసత్వం మరింత కఠినమైన ప్రశ్నలను లేవనెత్తవచ్చు. ఒక వ్యక్తి ఒక రాష్ట్రంలో నివసిస్తూ, మరో రెండు రాష్ట్రాలలో ఆస్తిని కలిగి ఉండి, ఒక రాష్ట్ర చట్టం ద్వారా మినహాయించబడిన, కానీ మరొక రాష్ట్ర చట్టం పరిధిలోకి వచ్చే వర్గానికి చెందినవాడై ఉండవచ్చు.

అప్పుడు న్యాయస్థానాలు ఆ ఆస్తికి ఏ చట్టం వర్తిస్తుందో నిర్ణయించాల్సి ఉంటుంది. నిషేధిత సంబంధాలు, ఆచారాల గుర్తింపు, భరణం, వారసత్వం, వీలునామాల చట్టపరమైన ప్రభావం వంటి విషయాలలో కూడా ఇలాంటి వివాదాలు తలెత్తవచ్చు.

ఒక రాష్ట్రం తన చట్టాన్ని ఏ ప్రాతిపదికన వర్తింపజేస్తుందనేది కూడా ముఖ్యమైన విషయమే. ఒక నియమావళి నివాసితులుగా వర్గీకరించబడిన వారిని అనుసరించవచ్చు. మరొకటి నివాసస్థలాన్ని ఉపయోగించవచ్చు. మూడవది దాని భూభాగంలో ఏర్పడిన వివాహాలు లేదా సంబంధాలపై దృష్టి పెట్టవచ్చు.

ఉత్తరాఖండ్ నియమాలు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా విస్తరించి ఉన్నాయి. దాని వెలుపల నివసిస్తున్న ఉత్తరాఖండ్ నివాసితులకు కూడా వర్తిస్తాయి. భాగస్వాములలో ఒకరు విదేశీ జాతీయుడు, మరొకరు ఉత్తరాఖండ్ నివాసి అయినప్పుడు వివాహం, విడాకులు, సహజీవన సంబంధాలకు సంబంధించిన నిబంధనలు వర్తిస్తాయి.

ఒకవేళ మరో రాష్ట్రం ప్రధానంగా ప్రాదేశిక విధానాన్ని అవలంబిస్తే, ఒక వ్యక్తి పరస్పర విరుద్ధమైన అవసరాలను ఎదుర్కొనే అవకాశం ఉంది. అప్పుడు రోజువారీ వివాదాలలో నివాసం, నివాసస్థలం, ఇతర చోట్ల జారీ చేయబడిన ధృవపత్రాల గుర్తింపు ముఖ్యమవుతాయి.

రాష్ట్ర చట్టాలకు ఉమ్మడి శీర్షికలు అటువంటి సంఘర్షణలను పరిష్కరించలేవు. మరో రాష్ట్ర చట్టం కింద ఏర్పడిన వివాహాలు, విడాకులు, సంబంధాలు, వారసత్వ హక్కులను ఎలా గుర్తిస్తారో వివరిస్తూ, రాష్ట్రాలకు అనుకూలమైన నిర్వచనాలు, స్పష్టమైన నియమాలు అవసరం.

గిరిజన మినహాయింపు సమీకరణాన్ని మారుస్తుంది. షా ప్రకటనతో పాటు వచ్చిన నివేదికలు, గిరిజన వర్గాలు తమ ఆచారాలు, సంప్రదాయాలు, గుర్తింపును కాపాడుకోవడానికి యూసీసీ (UCC) వెలుపలే ఉంటాయని తెలిపాయి. ఉత్తరాఖండ్ చట్టం షెడ్యూల్డ్ తెగల (ST) సభ్యులను, అలాగే రాజ్యాంగంలోని XXIవ భాగం కింద సాంప్రదాయ హక్కులకు రక్షణ కల్పించబడిన వ్యక్తులను, సమూహాలను మినహాయిస్తుంది.

అటువంటి రక్షణకు బలమైన ఆధారం ఉంది. వివాహం, వారసత్వం, కుటుంబ వ్యవస్థ, ఉమ్మడి ఆస్తికి సంబంధించిన గిరిజన ఆచారాలు, మతపరమైన వ్యక్తిగత చట్టాలు, సాధారణ పౌర స్మృతిలో పొందుపరిచిన కుటుంబ నిర్మాణాల నుంచి భిన్నంగా ఉండవచ్చు.

రాజ్యాంగం ఈశాన్య ప్రాంతంలోని కొన్ని భాగాలలో సాంప్రదాయ చట్టాలకు ప్రత్యేక రక్షణను కూడా కల్పిస్తుంది.

ఆర్టికల్ 371A నాగాలాండ్‌లో నాగా సాంప్రదాయ చట్టం, విధానాన్ని రక్షిస్తుండగా, ఆర్టికల్ 371G ప్రకారం మిజోరంలో కూడా ఇదే విధమైన రక్షణలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.

ఆరవ షెడ్యూల్, అస్సాం, మేఘాలయ, త్రిపుర, మిజోరంలోని నిర్దేశిత గిరిజన ప్రాంతాలలో వారసత్వం, వివాహం, సామాజిక ఆచారాలతో సహా పలు అంశాలపై చట్టాలు చేసే అధికారాలను స్వయంప్రతిపత్తి గల సంస్థలకు ఇస్తుంది.

ఒక మినహాయింపు గిరిజన స్వయంప్రతిపత్తికి సంబంధించిన ఈ రాజ్యాంగ కట్టుబాట్లను పరిరక్షించగలదు. దీని అర్థం యూసీసీ పరిధి రాష్ట్రాల మధ్య గణనీయంగా మారుతుందని అర్థమవుతోంది. షెడ్యూల్డ్ ట్రైబ్ జనాభా సాపేక్షంగా తక్కువగా ఉన్న చోట, ఈ మినహాయింపు పరిమిత సంఖ్యలో అక్కడ స్థానిక ప్రజలను ప్రభావితం చేయవచ్చు. అనేక ఈశాన్య రాష్ట్రాలలో, ఇది జనాభాలో గణనీయమైన భాగాన్ని సాంప్రదాయ చట్టం ద్వారా పాలించబడేలా వదిలివేయవచ్చు.

అనేక ఆచరణాత్మక ప్రశ్నలకు సమాధానాలు అవసరం. సంరక్షిత ప్రాంతం వెలుపలికి లేదా మరో రాష్ట్రానికి వెళ్లిన గిరిజన వ్యక్తికి మినహాయింపు వర్తిస్తుందా? మినహాయింపు పొందిన వ్యక్తికి, నియమావళి పరిధిలోకి వచ్చే వ్యక్తికి మధ్య జరిగే వివాహానికి ఏ చట్టం వర్తిస్తుంది? రాష్ట్రం వెలుపల ఉన్న ఆస్తికి మినహాయింపు వర్తిస్తుందా? రాష్ట్రాలు ఈ ప్రశ్నలకు భిన్నంగా సమాధానమిస్తే, ఈ మినహాయింపులు చట్టపరమైన వైవిధ్యానికి మరో మూలంగా మారతాయి.

సమానత్వం అనేది నియమావళిలోని అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. వివాహం, విడాకులు, వారసత్వానికి సంబంధించిన అసమాన నిబంధనల వల్ల ప్రభావితమైన మహిళల కోసం, ముఖ్యంగా లింగ సమానత్వానికి ఒక సాధనంగా బీజేపీ యూసీసీని ప్రదర్శిస్తుంది.

సమాన వారసత్వ హక్కులు, వివక్షాపూరిత వైవాహిక పద్ధతుల నుంచి రక్షణ నిజమైన ప్రతికూలతలను పరిష్కరించగలవు. అయినప్పటికీ, సమానత్వ వాదనను ప్రతి నిబంధనను విడివిడిగా పరీక్షించాలి. ఒక నియమావళి కుమార్తెలకు, కుమారులకు సమాన వారసత్వ హక్కులను కల్పించి, ఏకపత్నీ వ్రతాన్ని తప్పనిసరి చేయవచ్చు, అదే సమయంలో పరస్పర అంగీకార సంబంధాలలో ఉన్న పెద్దలపై చొరబాటు స్వభావం గల రిపోర్టింగ్ విధులను కూడా విధించవచ్చు.

ఉత్తరాఖండ్‌లో సహజీవన సంబంధాలను తప్పనిసరిగా నమోదు చేయాలనే నిబంధన గోప్యత, వ్యక్తిగత స్వయంప్రతిపత్తి ఆధారంగా రాజ్యాంగపరమైన సవాళ్లను ఎదుర్కొంది.

నమోదు అనేది ఒక సంబంధానికి రుజువును ఏర్పాటు చేయగలదు. భరణం లేదా రక్షణ కోరుకునే మహిళకు సాయపడగలదు. గోప్యతను కాపాడుతూనే, అది ఆ భద్రతను అందిస్తుందా లేదా అనేది దాని రూపకల్పనపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

అందువల్ల, సేకరించిన సమాచారం, విచారణలు జరిపేందుకు అధికారులకు ఉన్న అధికారం, నమోదు రికార్డులను పరిశీలించే అవకాశం, తల్లిదండ్రులు లేదా పోలీసులతో సంప్రదింపులు అనేవి చట్టంలో ముఖ్యమైన భాగాలు.

వైవాహిక ఆస్తి హక్కులు, విడాకుల తర్వాత భరణం, సంరక్షకత్వం, వివాహం ముగిసినప్పుడు మహిళల ఆర్థిక స్థితి ద్వారా కూడా లింగ న్యాయాన్ని అంచనా వేయాలి. అనేక వ్యక్తిగత చట్టాలను ఒకే శాసనంతో భర్తీ చేయడం ద్వారా అధికారిక ఏకరూపత ఏర్పడుతుంది.

శాసనంలో ఉన్న హక్కులే వాస్తవ సమానత్వం పురోగమిస్తుందా లేదా అని నిర్ణయిస్తాయి. మారుతున్న లక్ష్యంతో కూడిన రాజకీయ గడువు. 21 రాష్ట్రాల సంఖ్య ప్రస్తుత రాజకీయ పటాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది, ఇది 2029కి ముందు రాష్ట్ర ఎన్నికలు, సంకీర్ణాల పునర్‌వ్యవస్థీకరణల ద్వారా మారవచ్చు.

ఒక రాష్ట్రం శాసన ప్రక్రియను ప్రారంభించిన తర్వాత ఎన్‌డిఎ నుంచి వైదొలగవచ్చు, కాగా మరొక రాష్ట్రం గడువుకు దగ్గరగా ఎన్‌డిఎ ప్రభుత్వం కిందకు రావచ్చు.

ఈ నిబద్ధత ఎన్‌డిఎ భాగస్వామ్య ప్రభుత్వాలతో పాటు, నేరుగా బిజెపి నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వాలకు కూడా వర్తిస్తుంది. సంకీర్ణ భాగస్వాములు కొన్ని రంగాలలో సంస్కరణలకు మద్దతు ఇస్తూనే, మరికొన్నింటిలో ప్రాంతీయ, సాంప్రదాయ పద్ధతులకు విస్తృత రక్షణను కోరవచ్చు. అందువల్ల, జాతీయంగా సమన్వయం చేయబడిన కాలపట్టిక రాష్ట్రాల వారీగా రాజకీయ చర్చలను ఎదుర్కొంటుంది.

ఈ గడువు ప్రభుత్వాలను వేగంగా చర్యలు తీసుకోవడానికి ప్రోత్సహించవచ్చు, కానీ కుటుంబ చట్టం అనేది తరతరాలుగా కొనసాగగల పరిణామాలతో కూడిన సన్నిహిత నిర్ణయాలను నియంత్రిస్తుంది. మహిళా సంఘాలు, గిరిజన సంస్థలు, మత సంఘాలు, కుటుంబ చట్ట నిపుణులు, అమలు చేసే అధికారులతో సంప్రదింపులు జరపడం ద్వారా, మిశ్రమ వివాహాలు, వలసలు, రాష్ట్ర సరిహద్దుల మీదుగా వారసత్వం, బలహీన భాగస్వాములకు సంబంధించిన సమస్యలు వ్యాజ్యాలుగా మారకముందే వాటిని బహిర్గతం చేయవచ్చు.

భారత రాజ్యాంగ నిర్మాణం, కుటుంబ చట్ట సంస్కరణలకు రాష్ట్రాలు ప్రయోగశాలలుగా మారడానికి అనుమతించింది. ఒక రాష్ట్రంలోని అనుభవం, ఒక నిబంధన మహిళలను రక్షిస్తుందా, దంపతులపై భారం మోపుతుందా, పరిపాలనా జాప్యాన్ని సృష్టిస్తుందా లేదా ఊహించని వివాదాలను రేకెత్తిస్తుందా అనే విషయాన్ని వెల్లడిస్తుంది. అప్పుడు ఇతర రాష్ట్రాలు ఆ నమూనాను మెరుగుపరచుకోవచ్చు.

అయితే, షా విధించిన గడువు, ఈ ప్రక్రియను పూర్తి చేస్తున్న రాష్ట్రాల సంఖ్యను నొక్కి చెబుతుంది. అమలైన చట్టాలను లెక్కించడం సమాధానంలో కొంత భాగాన్ని మాత్రమే అందిస్తుంది. ఆ చట్టాలు పోల్చదగిన హక్కులను కల్పిస్తున్నాయా, అంతర్రాష్ట్ర గుర్తింపు కోసం ఆచరణీయమైన నియమాలను కలిగి ఉన్నాయా, గిరిజన వర్గాలకు రాజ్యాంగ రక్షణలను గౌరవిస్తున్నాయా అనే విషయాలను ఒక అర్థవంతమైన మదింపు తప్పక పరిశీలించాలి.

ఆవిర్భవిస్తున్న ఈ వ్యవస్థలో కేంద్ర కుటుంబ చట్టాలు, అనేక రాష్ట్ర యూనిఫామ్ సివిల్ కోడ్‌లు (UCCలు), గిరిజన సాంప్రదాయ చట్టాలు, ప్రతి కోడ్‌లోనూ విభిన్న మినహాయింపులు ఉండవచ్చు. రాష్ట్ర సరిహద్దులు దాటి వెళ్లే, వివాహం చేసుకునే లేదా ఆస్తిని కలిగి ఉండే వ్యక్తులు, తత్ఫలితంగా, "ఒకే దేశం, ఒకే చట్టం" అనే వాగ్దానం సూచించిన దానికంటే మరింత సంక్లిష్టమైన చట్టపరమైన పరిస్థితిని ఎదుర్కోవచ్చు.

2029 నాటి నిబద్ధత వివక్షాపూరిత వ్యక్తిగత చట్టాల సంస్కరణను వేగవంతం చేయగలదు. దీని విశ్వసనీయత అంతిమంగా, 21 అసెంబ్లీలు ఒకే పేరుతో చట్టాన్ని ఆమోదించే వేగంపై కాకుండా, ఫలితంగా వచ్చే కోడ్‌ల నాణ్యత, అనుకూలతపై ఆధారపడి ఉంటుంది.