బీజేపీలో వారసత్వ పోరు ఉధృతమవుతోందా?

ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ సమీప భవిష్యత్తులో పదవి నుంచి వైదొలగనప్పటికీ, ఈ వాస్తవాన్ని అంగీకరించాల్సిందే. 2029కి ముందు జరిగే ఊహించని పరిణామాలు మాత్రమే ముఖ్యమంత్రి పదవి ఖాళీకి దారితీయగలవు. ప్రస్తుతానికి చూస్తుంటే, తదుపరి పార్లమెంటరీ ఎన్నికలు ఎప్పుడు జరిగినా, అందులో బీజేపీ ఓటమి ఖాయంగా కనిపిస్తోంది.

బీజేపీలో "మోదీ తర్వాత ఎవరు" అనే ప్రశ్న ప్రైవేట్‌గా గానీ, బహిరంగంగా గానీ చర్చకు రానప్పటికీ, ప్రతి నాయకుడు, ముఖ్యమైన కేడర్ నిరంతరం ప్రత్యామ్నాయాలను బేరీజు వేసుకుంటూనే ఉన్నారు. వారసత్వాలు ఎప్పుడూ ఆ పార్టీ తీసుకురాలేదు. బీజేపీ కూడా ఆ కోవకు చెందినది కాదు, కానీ ఇక్కడ కూడా, అధికారం ఒక పటిష్టమైన పార్టీ కమిటీ లేదా బోర్డు చేతిలో కాకుండా, వాస్తవంగా మోదీ చేతిలోనే ఉంది.

2014 ఎన్నికలకు ముందు, పార్టీ ప్రధానమంత్రి అభ్యర్థి కావాలని ఆశించిన వారి మధ్య తీవ్రమైన పోటీ నెలకొంది. వారిలో రాజ్‌నాథ్ సింగ్, నితిన్ గడ్కరీ, సుష్మా స్వరాజ్, అరుణ్ జైట్లీ, ఎల్.కె. అద్వానీల మధ్య కూడా జరిగింది. 2013 ప్రారంభంలో న్యూఢిల్లీలో జరిగిన ఒక పార్టీ సమావేశంలో మోదీ వేదికపైకి నడిచి వచ్చినప్పుడు ఆయనకు లభించిన కరతాళధ్వనులు, ఇది ఏకపక్ష పోరుగా మారిందని స్పష్టం చేశాయి.

కార్యకర్తల తిరుగుబాటుకు భయపడి, ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ అధిపతి మోహన్ భగవత్ కూడా ఆయన బాటలోనే నడిచారు. ఆధునిక ప్రజాస్వామ్యాలలో, వారసత్వం సాధారణంగా మూడు నమూనాలలో ఒకదానిని అనుసరిస్తుంది. సంస్థాగతమైనది, అంటే యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో వలె అంతర్గత ఎన్నికల ద్వారా, యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో వలె ప్రాథమిక వ్యవస్థ, వంశపారంపర్య లేదా కేంద్రీకృత యంత్రాంగం, ఇందులో దేశంలోని చాలా పార్టీలు ఉంటాయి. వంశపారంపర్యేతర పార్టీలకు ఒక చిన్న 'ఆదేశ సంప్రదింపుల' బృందం ఉంటుంది.

ఇందులో బీజేపీ చివరి వర్గంలోకి వస్తుంది. ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ అగ్ర నాయకత్వం ఇప్పటివరకు ఆ చిన్న వలయంలోనే భాగంగా ఉంది.

75 ఏళ్ల చర్చలో భాగంగా 2014లో, అద్వానీ ఇతర పార్టీ పెద్దలను తన మంత్రివర్గం నుంచి దూరంగా ఉంచడానికి మోదీ అనధికారికంగా '75 నియమాన్ని' సృష్టించారు. 2025 సమీపిస్తున్న కొద్దీ, సంఘ్ పరివార్‌లో ఊహాగానాలు పెరిగాయి. మోదీ, భగవత్ ఇద్దరూ కొద్ది రోజుల వ్యవధిలోనే 75 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకోబోతున్నారు.

2024 ప్రారంభంలో, రామ మందిర ప్రారంభోత్సవం జరిగిన వెంటనే, మోదీ అత్యంత వ్యక్తిగత కేంద్రీకృత ఎన్నికల ప్రచారాన్ని చేపట్టడంతో ఇద్దరి మధ్య సంబంధాలు దెబ్బతిన్నాయి. ఆ దశలో, భగవత్ పలు సందర్భాల్లో '75 ఏళ్లకు పదవీ విరమణ' అనే విషయాన్ని ప్రస్తావించారు. కానీ 2025 మార్చి నాటికి, మోదీ నాగ్‌పూర్‌లో ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ అధిపతితో రాజీపడ్డారు. ఆ తరువాత మళ్లీ ఆ ప్రస్తావన రాలేదు. ఇద్దరూ ఈ విషయంపై మౌనం పాటించారు.

2025 సెప్టెంబర్‌లో 75 ఏళ్లు నిండినప్పటికీ మోదీ పదవీ విరమణ చేయరని, తన పదవీ కాలాన్ని పూర్తి చేస్తారని అమిత్ షా ప్రకటించాల్సి వచ్చింది. ఇటీవలి వరకు, మోదీ వారసులలో రెండు వర్గాలు ఉండేవి. పాతతరం -- 2014 తర్వాతి తరం.

పెద్దవారిలో, రాజ్‌నాథ్ సింగ్, గడ్కరీ, శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ ఇప్పటికీ బరిలో ఉన్నారు. వారికి ఆ పదవిపై గట్టి అవకాశం రావాలంటే, ఆ ఖాళీ త్వరగా ఏర్పడాలి.

మోదీ ఎంత ఎక్కువ కాలం నాయకత్వంలో ఉంటారో, అంతగా ఈ పోటీ యువతరానికే పరిమితమవుతుంది. మోదీ ప్రధాని కాకముందే, షా ఆయనకు అత్యంత సన్నిహితుడిగా కనిపించారు. పార్టీ అధ్యక్షుడిగా ఐదేళ్ల తర్వాత, 2019లో ఆయనను హోం మంత్రిగా ప్రభుత్వంలోకి తీసుకోవడంతో ఈ విషయం మరోసారి ధృవీకరించబడింది.

మోదీ అనంతర రాజకీయ పోటీలో యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఆయనకు మొదటి ప్రత్యర్థిగా నిలిచారు. గోరఖ్‌నాథ్‌కు చెందిన ఈ మహంత్ బీజేపీలోకి సమాంతర మార్గంలో ప్రవేశించారు. మోదీకి ప్రతిఘటన శక్తిని సృష్టించేందుకు 2017లో ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ పన్నిన రాజకీయ ఎత్తుగడలో ఆయన నియామకం జరిగింది.

మోదీ, ఆదిత్యనాథ్‌ల మధ్య సంబంధాలు అంత మంచిగా లేవు. అయినప్పటికీ 2022 నుంచి, ఆదిత్యనాథ్ ముఖ్యంగా కోవిడ్ సమయంలో, తన వ్యక్తిత్వాన్ని మొదట్లోలా బహిరంగపరచడం మానుకున్నారు. మోదీ అనంతర యుగంలో తన సమయం కోసం వేచి ఉండాలని కూడా ఆదిత్యనాథ్ నిర్ణయించుకున్నారు.

ఆయన షా, దేవేంద్ర ఫడ్నవిస్ అత్యంత సమీప ప్రత్యర్థులుగా ఉన్నారు. వారు హోరాహోరీగా తలపడాల్సి ఉంటుంది. ముగ్గురూ ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ మద్దతు కోరతారు. దీంతో దాని నాయకులు ఒక కఠినమైన నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది. ఫడ్నవిస్‌కు సహజంగానే రెండు ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి: ఒకటి, ఆయన నాగ్‌పూర్ వాసి. రెండవది, ఆయనకు అభివృద్ధివాది అనే ఇమేజ్ ఉంది. అందువల్ల ప్రతిపక్షంతో ఏకీభవించని హిందుత్వేతర ఓటర్లకు ఆయన మరింత ఆమోదయోగ్యంగా ఉండవచ్చు.

మోదీకి ఉన్నటువంటి సర్వతోముఖ లక్షణాలు వీరి ఇమేజ్‌లో లేకపోవడం ఈ ముగ్గురికీ ఉన్న పరిమితి. ఫడ్నవిస్ హిందుత్వకు బలమైన సమర్థకుడే అయినప్పటికీ, షా మరియు యోగి ఆదిత్యనాథ్ బహిరంగంగా ప్రదర్శించే కరడుగట్టిన హిందుత్వ సమర్థకుల ఇమేజ్ ఆయనకు లేదు. మోదీ కూడా అలాంటివారే, కానీ ఆయన తన రూపాన్ని పైకి మితవాదంగా మార్చుకునే సామర్థ్యం కూడా కలిగి ఉన్నారు.

వారసత్వ పోటీలో ఉన్న మిగతా ఇద్దరు, హిమంత బిశ్వ శర్మ, సువేందు అధికారి కూడా, కాంగ్రెస్ తృణమూల్ కాంగ్రెస్ నుంచి వచ్చిన పార్శ్వ ప్రవేశకులే. వీళ్లిద్దరూ ఎన్నడూ ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌లో లేనందున, రాజు కంటే ఎక్కువ విధేయతను ప్రదర్శించే సహజ స్వభావం వీళ్లకు ఉంది.

అందుకే, వీళ్లిద్దరూ నిరంతరం తీవ్రమైన హిందుత్వను అనుసరిస్తున్నారు. వీరిద్దరిలో, 'మరింత' ప్రధాన స్రవంతి రాష్ట్రానికి ముఖ్యమంత్రిగా ఉండటం అధికారికి ప్రయోజనంగా ఉంది. కానీ, మోదీ అండ లేకుండా, ముఖ్యంగా కాలక్రమేణా హిందుత్వ ఉత్సాహం తగ్గుముఖం పడితే, వారు తమ రాష్ట్రాల వెలుపల మద్దతు పొందలేకపోవచ్చు.

బీజేపీ సంప్రదాయబద్ధంగా వ్యక్తిత్వ-ఆధారిత నాయకత్వాన్ని (అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయ్,మోదీ) ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ బలమైన సైద్ధాంతిక వెన్నెముకతో సమతుల్యం చేస్తుంది. మోదీ ఆవిర్భావం తరాల మార్పు ఫలితంగా జరిగినట్లే, తదుపరి వారసత్వం కూడా అదే మార్గాన్ని అనుసరించే అవకాశం ఉంది. ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ మద్దతు లేకుండా ఏ వారసుడు ఎదగలేడు కాబట్టి, మోదీ తర్వాత షాకు మెరుగైన అవకాశం ఉంది. ప్రజాదరణ సూచికలో యోగి ఆదిత్యనాథ్ లేదా మిగతా ఇద్దరి చేతిలో ఓడిపోవడాన్ని ఆయన భరించలేరు.

వారసులవ్వాలని ఆశించే వారందరూ పార్టీ మూల సూత్రాల (హిందుత్వ, జాతీయ భద్రత) గట్టి రక్షకులుగా కనిపించాలి. సంస్థాగతంగా బలమైన వ్యక్తిగా ఉండటం, అలాగే జాతీయ రాజకీయాలను నడిపించడంలో నేర్పరి కావడం షాకు ప్రయోజనంగా ఉంది.

మిగతావారు ప్రధానంగా పార్టీ అధిపతులుగానే మిగిలిపోయారు. మోదీ వారసత్వాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి అత్యంత సరైన వ్యక్తిగా పరిగణించబడటం కూడా షాకు ఒక ప్రయోజనంగా ఉంది.

యోగి ఆదిత్యనాథ్ 'కఠిన వైఖరి' ఆకర్షణను ప్రదర్శిస్తారు. అయితే, మహంత్ శర్మ, అధికారిల నుంచి సవాలును ఎదుర్కొంటున్నారు. 2021లో అస్సాంలో పగ్గాలు చేపట్టిన శర్మ, అధికారి కంటే ముందంజలో ఉన్నారు. ఆయన తన రాష్ట్రం కంటే పెద్ద ప్రాంతాన్ని కూడా గెలిపించారు.

ప్రచార సమయంలో స్పష్టమైనట్లుగా, అధికారి హిందుత్వను దూకుడుగా ప్రచారం చేస్తారని భావిస్తున్నారు. బీజేపీకి హిందువులందరూ అండగా ఉంటారని ఆయన పదేపదే పునరుద్ఘాటించారు. 2014 నుంచి, మోదీ హిందూ మెజారిటీవాద వాదనను విజయవంతంగా ప్రధాన స్రవంతిలోకి తీసుకువచ్చారు.

ఇది కాబోయే వారసులకు అదే రంగంలో పోటీ చేసేందుకు వీలు కల్పిస్తుంది. బీజేపీలోని అంతర్గత పోరాటాలు బహిరంగంగా బయటపడవు. ఈ అప్రకటిత వైరం రాను రాను అందరికీ తెలిసిపోతుంది. ముఖ్యంగా మోదీ కొనసాగింపుపై ప్రశ్నలు తలెత్తినప్పుడు, అప్పుడప్పుడు అది బహిరంగంగా బయటపడవచ్చు.