ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ
మోదీ బ్రాండ్ పతనం మొదలయ్యిందా?
56 ఇంచుల ఛాతిని యువత ఎలా వంచారు?
నిన్న మధ్యాహ్నం రెండు గంటల ప్రాంతంలో కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ రాజీనామా చేసి మాజీగా మారారు. ఆయనకు ప్రధాని నుంచి ఆదేశాలు రావడంతోనే హాఠాత్తుగా రాజీనామా చేశారు. నిరంతర ప్రజాభిప్రాయం, ఒత్తిడి, నిరసనల ముందు బలవంతులు సైతం తలవంచక తప్పదని ఇది సంకేతమిచ్చింది.
చాలా వారాలుగా ప్రజా అభిప్రాయం క్రమంగా బలపడుతున్న వేళ, దూకుడు వైఖరి అంతమంచిది కాదని, తనకు ప్రతికూల ఫలితాలు ఇస్తుందని మోదీ గ్రహించారు. నిస్సందేహంగా, ఆయన ప్రజా ప్రతిష్ట, 'బ్రాండ్ మోదీ' తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి. ఆయన రేటింగ్లు గంటగంటకూ పడిపోతున్నాయి.
ఓటమిని అంగీకరించిన ప్రధాని..
ప్రధానమంత్రిగా తన 12 ఏళ్ల పాలనలో, మోదీ ప్రజా ఒత్తిడికి, ప్రజల ఆందోళనలకు తలొగ్గిన సందర్భాలు కొన్ని మాత్రమే ఉన్నాయి. కానీ అవన్నీ ఆయన ఎంచుకున్న సమయంలో, ముందుగానే ప్రణాళిక ప్రకారం జరిగాయి. దీనికి విరుద్ధంగా, ఈసారి 15-30 ఏళ్ల వయస్సు వర్గానికి చెందిన కొందరు యువకులు, మోదీ తలపై తుపాకీ పెట్టడమే కాకుండా, ప్రధానమంత్రి ప్రతిష్టను, ఆయన ఆరాధనను నిరంతరం దెబ్బతీశారు.
ఢిల్లీలోని జంతర్ మంతర్ వద్ద, ఇంకా నివేదికల ప్రకారం దాదాపు 100 భారతీయ నగరాల్లో పదివేల సంఖ్యలో నిరసనకారులు ఇళ్లకు తిరిగి వెళ్తున్నారన్నది ఊరట కలిగించే విషయమే అయినా, మోదీకి సంక్షోభం ఇంకా పూర్తిగా ముగియలేదు. కానీ వారు విజయగర్వంతో అడుగులు వేస్తూ, గొంతులో ఆత్మవిశ్వాసంతో తిరిగి వెళ్తున్నారు.
ఇకపై, చాలా కాలం పాటు, ప్రత్యర్థులతో వ్యవహరించేటప్పుడు మోదీ తన సహజమైన అతి ఉత్సాహాన్ని, వ్యంగ్యాన్ని అదుపులో ఉంచుకోవలసి ఉంటుంది. ఆయన బొద్దింక జనతా పార్టీ (సీజేపీ) నాయకుడు అభిజీత్ దీప్కే మాటలను కూడా గుర్తుంచుకోవాలి. "ఇది మొదటి వికెట్. మేం ఇక్కడితో ఆగము. ఇది కేవలం ఆరంభం మాత్రమే" అన్నారు.
బలవంతుని పతనం...
అయితే, ఈ రౌండ్లో మోదీ ఓటమి ప్రభావం ఈ ఉదంతానికి మించి చాలా కాలం పాటు ఉంటుంది. ప్రధాన్ రాజీనామా బహిరంగమైన కొద్దిసేపటికే, దశాబ్దానికి పైగా క్రూరత్వానికి గురైన భారత్ లోని ప్రజాస్వామ్యానికి ఒక కొత్త ఉదయం వచ్చిందని స్పష్టమైంది. నిరంతర ప్రజా ఒత్తిడి, అహింసాత్మక నిరసనలు మోదీ లాంటి ప్రధానమంత్రిని సైతం తలవంచి వెనక్కి తగ్గేలా చేయగలవని చూపించడానికి ప్రధాన్ రాజీనామా ఇకపై ఒక ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది.
మోదీ తనను తాను బలవంతుడిగా ప్రదర్శించుకోవడం మొదలుపెట్టినప్పటి నుంచి, ఆయన 'బలవంతుడి' రాజకీయాలు ప్రజా ఒత్తిడికి లొంగని వ్యక్తిగా కనిపించడంపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి. ఒత్తిడి ఎదురైనప్పుడు, నిరసనకారులతో ఏమాత్రం కలవకపోవడమే మోదీ సహజసిద్ధమైన స్పందన అని అందరికీ తెలిసిందే.
దానికి బదులుగా, తన నిర్ణయాలే అంతిమమని నమ్మే 'బలమైన నాయకుడు'గా మద్దతుదారుల మధ్య తన ప్రతిష్టను పెంచుకోవాలని ఆయన ఎప్పుడూ భావించేవారు. కానీ మోదీ సోషల్ మీడియా యుద్ధానికి ఒక నమూనాను సిద్ధం చేసినప్పటి నుంచి, ఆయన నిరసనలకే పరిమితమయ్యారు.
జూలై 20న, ఢిల్లీలో నిరసనకారులపై పోలీసులు లాఠీఛార్జ్ చేసి, బాష్పవాయువు ప్రయోగించి, అనేక ఇతర క్రూరత్వాలకు పాల్పడినప్పుడు, ప్రధాన్ రాజీనామాను ఆమోదించడం ద్వారా ప్రధానమంత్రి మోదీ ప్రతిష్టకు భంగం కలగకుండా ప్రభుత్వం నిర్ణయించుకున్నట్లు కనిపించింది.
సీజేపీ పోరాటాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్తారా?
ప్రధాన్ రాజీనామా చేయాలన్న సీజేపీ ప్రాథమిక డిమాండ్ను మోదీ ప్రభుత్వం ఎట్టకేలకు అంగీకరించడం, ఆ సంస్థకు రాజకీయ చట్టబద్ధత అనే రక్షణ కవచాన్ని కూడా అందిస్తోంది. ప్రధాన్ను తొలగించడం తప్ప మరో మార్గం లేదని మోదీ ప్రభుత్వం గ్రహించడంతో కొత్త ఊపు అందుకున్న సీజేపీ, ఇప్పుడు పెద్ద కలలు కనడానికి, విద్యా వ్యవస్థను నాశనం చేసిన మరిన్ని ప్రాథమిక సమస్యలను లేవనెత్తడానికి ధైర్యం చేస్తుంది.
ఈ సమస్యలు 2014 నుంచి విద్యా బడ్జెట్ కేటాయింపులలో భారీ కోతల నుంచి, వైస్-ఛాన్సలర్లు, డైరెక్టర్లు, ఇతర ఉన్నతాధికారుల ద్వారా రుజువైనట్లుగా విశ్వవిద్యాలయాలు, సంస్థలలో వ్యవస్థాగత నియంత్రణల వరకు, హిందుత్వ బృందం రాజకీయ విశ్వాసాలను ప్రచారం చేసేందుకు పాఠ్యప్రణాళికలో మరింత ప్రభావవంతమైన మార్పుల వరకు విస్తరించవచ్చు.
తాజా విజయంతో ప్రోత్సాహం పొందిన సీజేపీ లేదా ఇతర ప్రతిపక్ష పార్టీలు, దేశవ్యాప్తంగా పెరుగుతున్న నిరసనల దృష్ట్యా, మోదీ పాలనలో విద్యా రంగంలో తీసుకున్న వివిధ నిర్ణయాలను పునఃపరిశీలిస్తాయా లేదా అన్నదే అసలు ప్రశ్న. మోదీకి ఉన్న సమస్య ఏమిటంటే, దశాబ్దానికి పైగా విరామం తర్వాత భారతదేశంలో నిరసనల పట్ల ఉన్న ఆకర్షణ, దానికి సంబంధించిన పదజాలం మళ్లీ పుంజుకున్నాయి.
మోదీకి ఉన్న ఆరాధనా భావానికి దెబ్బ...
ప్రధాన్ రాజీనామా, సంవత్సరాలుగా జాగ్రత్తగా నిర్మించుకున్న మోదీ ప్రతిష్టను, ఆరాధనా భావాన్ని తీవ్రంగా దెబ్బతీసింది. గత కొన్ని రోజులుగా, సోషల్ మీడియాలో మోదీని ఎగతాళి చేస్తూ, కించపరుస్తూ చేసిన వీడియోలు, మీమ్లు గతంలో ఊహించలేని స్థాయిలో వెల్లువెత్తాయి.
ఇకపై మోదీకి పని ఎక్కువ. ఆయన నిరసనకారులకు ఇచ్చిన హామీలను నెరవేర్చడమే కాకుండా, వారిని తిరిగి ఇంటికి పంపించాల్సి ఉంటుంది. అంతే కాదు. ఆయన విజేత విశ్వాసాన్ని, ఎగతాళిని, ఆగ్రహాన్ని కూడా పొందవలసి ఉంటుంది. ప్రతిపక్ష పార్టీలు, ముఖ్యంగా కాంగ్రెస్ కూడా మరోసారి ఆత్మవిశ్వాసంతో ఉన్నాయి. భవిష్యత్తులో రాజకీయాలు, ఎన్నికలలో సీజేపీ నాయకులు వారి మద్దతుదారుల రాజకీయ ఆశయాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
ముందున్నది కఠినమైన మార్గమేనా?
కాలక్రమేణా... రాజకీయ 'సాధారణ పరిస్థితి' తిరిగి వస్తుంది. ప్రభుత్వం పార్లమెంటులో తన శాసనపరమైన కార్యకలాపాలను పునఃప్రారంభిస్తుంది. అప్పుడే డీలిమిటేషన్, మహిళా రిజర్వేషన్, దేశవ్యాప్తంగా లోక్సభ, శాసనసభల విస్తరణపై ఉన్న త్రిముఖ బిల్లులకు పార్లమెంటు మద్దతును మరోసారి పొందాలనే మోదీ ఉద్దేశంపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతాయి.
ఆయన ఇంతకు ముందెన్నడూ ఇంతటి రాజకీయ అవమానాన్ని ఎదుర్కోలేదు కాబట్టి, గతంలో లాగా ప్రతిపక్షాన్ని అణచివేయడానికి మోదీ తన పిడికిలి శక్తిని తిరిగి పొందగల సామర్థ్యంపై చాలా ఆధారపడి ఉంటుంది. కానీ ఆయన పదవీకాలంలో మిగిలిన భాగం అందుకు వీలు కల్పించదు. మోదీకి రాజకీయాలు సాఫీగా సాగకుండా మరింత పోటీగా మారనున్నందున, రాబోయే నెలల్లో గమనించాల్సిన విషయాలు చాలా ఉంటాయి.
Next Story