ఇరాన్ యుద్ధంలో పరిస్థితులు క్లిష్టంగా మారాయా?

సంప్రదింపుల గురించి ఇరు పక్షాలకు వారి వారి అంశాలపై అవగాహన ఉందని క్రమంగా స్పష్టమవుతోంది. సాధారణ దౌత్య పరిభాషలో, సంప్రదింపులు అంటే ఇద్దరు ప్రత్యర్థులు తమ వాదనలలో కొన్నింటిని వదులుకుని, ఎదుటి పక్షంతో మధ్యేమార్గంతో కలవడం.

సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, ఒక రాజీ. కానీ, ప్రస్తుత యుద్ధంలో, ట్రంప్ దృష్టిలో, అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ చిరకాల డిమాండ్‌ను ఇరాన్ మన్నించడం ఉత్తమం. అదేంటంటే, తన అణు కార్యక్రమాన్ని వదులుకోవడం. గత వారం ఇస్లామాబాద్‌లో జరిగిన మొదటి విడత సంప్రదింపులలో, ఇరాన్ లొంగిపోవడానికి స్పష్టంగా నిరాకరించింది. అయితే టెహ్రాన్ కు మాత్రం ఎలాంటి అవకాశం ఇవ్వకుండా జేడీ వాన్స్ నేతృత్వంలోని బృందం వాకౌట్ చేసింది. అలాగే ఇరాన్ కూడా తమ మంకు పట్టును వీడటానికి ఇష్టపడటం లేదు.

మొదట్లో ఇరాన్ చేసిన డిమాండ్ ను ట్రంప్ అంగీకరించారు. లెబనాన్ లోని తమ ప్రాక్సీ అయిన హెజ్బుల్లాపై దాడి చేస్తే చర్చ ప్రక్రియే ఉండదని మొదట టెహ్రాన్ ప్రకటించింది. దీనిపై వాషింగ్టన్, టెల్ అవీవ్ ను ఒప్పించి సీజ్ ఫైర్ కు తీసుకురాగలిగారు.

దీనికి ప్రతిస్పందనగా ఇరాన్ హార్ముజ్ జలసంధిని తెరిచింది. ఫిబ్రవరి 28న యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పటి నుంచి శాంతికి అత్యంత సమీపంగా వచ్చిన పరిణామాలు ఇవే. తరువాత పాకిస్థాన్ రాజధాని ఇస్లామాబాద్‌లో మొదటి విడత చర్చలకు మార్గం సుగమం చేశాయి. కానీ, ఇరాన్ తన అణు కార్యక్రమాన్ని నిలిపివేయాలన్న అమెరికా డిమాండ్లకు అంగీకరించే వరకు, ఇరాన్ ఓడరేవుల నుంచి రాకపోకలు సాగించే నౌకలపై హార్ముజ్ దిగ్బంధనాన్ని అమెరికా ఎత్తివేయబోదని ట్రంప్ ప్రకటించి పరిస్థితిని మళ్లీ మొదటికి తెచ్చారు.

యుద్ధ సమయంలో తాను పోరాటాన్ని ముగించాలనుకుంటున్నట్లు ట్రంప్ చాలాసార్లు ప్రకటించారు. తాము యుద్ధాన్ని ప్రారంభించలేదని, కానీ అమెరికాతో పూర్తిగా ట్రంప్ షరతులపై రాజీ పడటానికి సిద్ధంగా లేమని ఇరాన్ వాదన. అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజేష్కియన్‌తో సహా ఇరాన్ ఉన్నతాధికారులు, ట్రంప్ వాస్తవంగా కోరుకుంటున్నట్లుగా ఇరాన్ అమెరికాకు "లొంగిపోదని" చెప్పారు.

ఇజ్రాయెల్ వీలైనంత కాలం ఇరాన్‌పై బాంబు దాడులు కొనసాగించాలని కోరుకుంటుంది. కానీ అమెరికా ఆదేశాల ప్రకారం వాటిని నిలిపివేయవచ్చు కూడా. ఇలా యుద్ధం సమయంలో పలుమార్లు జరిగింది. మొదట ఇరాన్ లోని సౌత్ పార్స్ గ్యాస్ క్షేత్రంపై ఐడీఎఫ్ బాంబు దాడి ప్రణాళికలు రచించగా వాటిని ట్రంప్ నిలువరించారు. రెండోసారి హెజ్ బొల్లాపై దాడి సందర్భంగా జరిగింది.

53 రోజుల యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత బ్యాలెన్స్ షీట్ ను ఒకసారి పరిశీలిస్తే యుద్ధాన్ని ప్రారంభించిన ఇజ్రాయెల్ - అమెరికాలు ఇరాన్‌ను తమ ఇష్టానికి లొంగదీసుకోలేకపోయాయని తెలుస్తోంది. ఇస్లామిక్ ప్రభుత్వం అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దాడులను ప్రతిఘటిస్తూనే ఉంది. టెహ్రాన్ అణు కార్యక్రమం సజావుగా సాగుతోంది. సుమారు 400 కిలోల సుసంపన్నమైన యురేనియం దేశంలోనే సురక్షితంగా నిల్వ చేసినట్లు వెల్లడించింది. అంతేకాకుండా, ఇరాన్ తన వద్ద ఉన్న భారీ బాలిస్టిక్ క్షిపణుల ఆయుధాగారాన్ని శత్రువులు కనుగొనలేని చోట దాచిపెట్టింది.

అదే సమయంలో, అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ బాంబు దాడుల కారణంగా ఇరాన్ తన పౌర మౌలిక సదుపాయాలకు భారీ నష్టాన్ని చవిచూసింది. ప్రభుత్వ ఆస్తులు, ప్రైవేట్ గృహాలు ధ్వంసమయ్యాయి. కొన్ని వేల మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. దాని అణు మౌలిక సదుపాయాలు ఏ మేరకు ధ్వంసమయ్యాయో స్పష్టంగా తెలియకపోయినా, క్షిపణి దాడులు వాటిని దెబ్బతీశాయనడంలో సందేహం లేదు.

ట్రంప్ విషయంలో, ఇరాన్ సంకల్పాన్ని విచ్ఛిన్నం చేయడంలో విఫలమవడమే కాకుండా, యుద్ధం ప్రారంభించినప్పటి నుంచి అత్యంత దారుణమైన ప్రజాదరణ రేటింగ్‌లను కూడా ఆయన ఎదుర్కోవలసి వచ్చింది. తన సొంత మద్దతుదారులు, అమెరికా జనాభాలో అధిక భాగం ఆయనకు మద్దతు ఇవ్వడానికి నిరాకరిస్తుండటంతో, ట్రంప్‌పై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. ముఖ్యంగా అమెరికా మధ్యంతర ఎన్నికలు కేవలం కొన్ని నెలల దూరంలో మాత్రమే ఉన్నాయి.

ఈ ఎన్నికలలో రిపబ్లికన్న ఓటమి అతన్ని బలహీనమైన అధ్యక్షుడిగా(లేమ్ డక్) మారుస్తుంది. ఎందుకంటే రిపబ్లికన్లు అమెరికా కాంగ్రెస్‌లో తమ మెజారిటీని కోల్పోతారని అంచనాలు ఉన్నాయి. యుద్ధం ప్రస్తుత దశలో, ట్రంప్ ప్రకటించిన నిరవధిక కాల్పుల విరమణ చాలా ముఖ్యమైనది, ఎందుకంటే యుద్ధానికి అధికారికంగా ముగింపు పలకకుండానే పోరాటం ఆగిపోయే అవకాశాలు ఉన్నాయి.

ఇది మొత్తం మీద ప్రపంచానికి, యుద్ధంతో దెబ్బతిన్న పశ్చిమ ఆసియాకు మంచిదే అయినప్పటికీ, త్వరలో ఒక పరిష్కారం కుదరకపోతే, అది అనిశ్చితి వాతావరణాన్ని సృష్టించడం ఖాయం. ఎందుకంటే, చర్చలు లేదా మధ్యవర్తిత్వం ద్వారా పోరాటానికి అధికారిక ముగింపు రాలేదు. మరో మాటలో చెప్పాలంటే, ఈ శాంతి తాత్కాలికమైనది. ఇరుపక్షాల నుంచి జరిగే చిన్నపాటి రెచ్చగొట్టే చర్య కూడా మళ్లీ పోరాటానికి దారితీయవచ్చు.

ప్రస్తుత పరిస్థితులలో, యుద్ధంలో ఎవరు గెలిచారు లేదా ఓడిపోయారు అనే అంశంపై ఉన్న భారీ పందెం దృష్ట్యా, ప్రతిష్టంభన బహుశా తార్కిక పర్యవసానమే. ఉదాహరణకు.. ఇరాన్ తన అణు కార్యక్రమాన్ని వదులుకోవాలని పట్టుబట్టకుండా ఉండటానికి ట్రంప్ అంగీకరిస్తే, ఆయన పరువు కోల్పోతారు. అమెరికాకు ఇది దాని సామ్రాజ్యవాద ఆశయాలకు తాజా ఎదురుదెబ్బగా కనిపిస్తుంది.

ప్రపంచం, ముఖ్యంగా అమెరికన్ ఓటర్లు, అసలు ట్రంప్ ఇరాన్‌తో యుద్ధానికి ఎందుకు వెళ్లాల్సి వచ్చిందని ప్రశ్నిస్తారు. కాబట్టి, దీనికి తక్షణ ఎన్నికల పర్యవసానాలు ఉంటాయి. ట్రంప్ అణు సమస్యను పరిష్కరించడమే కాకుండా, అది తన పూర్వ అధ్యక్షుడు బరాక్ ఒబామా ఇరాన్‌తో కుదుర్చుకున్న ఒప్పందంలా ఉండకుండా చూసుకోవాలి.

ఎందుకంటే, 2018లో ఒబామా అణు ఒప్పందం నుండి హఠాత్తుగా బయటకు వచ్చినది ట్రంపే. కాబట్టి ఇప్పుడు, ఆ చర్యను అప్పటి నుంచి జరిగిన పరిణామాలను, జూన్ 2025 సంఘర్షణ ఇప్పుడు కొనసాగుతున్న యుద్ధంతో సహా సమర్థించుకోవాల్సిన ఒత్తిడిలో ఆయన ఉన్నారు.

ఇక ఇరాన్ విషయానికొస్తే, తన అణు కార్యక్రమాన్ని వదులుకోవాలన్న అమెరికా డిమాండ్‌కు అది తలొగ్గితే, అది ఒక ఓటమిగా పరిగణించబడుతుంది. ఇరాన్‌లో అణు సమస్య చుట్టూ ఇస్లామిక్ ప్రభుత్వం సృష్టించిన ప్రచారం పందెం దృష్ట్యా, దాని పర్యవసానాలు ఆ ప్రభుత్వాన్ని కూలదోయగల సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉండవచ్చు.

ఇస్లామాబాద్‌లో ఇటీవల జరిగిన మొదటి విడత చర్చల తర్వాత, అణు సమస్యపై తాత్కాలిక నిషేధానికి ఒక నిర్దిష్ట కాలపరిమితిని చేర్చినప్పుడు, ఒక చిన్న అవకాశం లభించింది. అమెరికా 20 ఏళ్ల గడువును కోరినట్లు సమాచారం. ఈ కాలంలో అణు కార్యక్రమాన్ని తాత్కాలికంగా నిలిపివేస్తారు. ఇరాన్ ఐదేళ్ల గడువుకు అంగీకరించినట్లు తెలుస్తోంది.

రహస్య చర్చలు జరుగుతుండగానే, అమెరికా నౌకాదళం ఒక ఇరాన్ సరుకు రవాణా నౌకపై దాడి చేసి దానిని స్వాధీనం చేసుకుంది. చర్చలు విఫలమయ్యాయి. రెండవ విడత చర్చలు లేకుండానే కాల్పుల విరమణ ముగిసింది. ఇంతలో, అమెరికా చర్య మరియు దిగ్బంధనానికి ప్రతిస్పందనగా ఇరాన్ హోర్ముజ్ జలసంధిని మూసివేసింది.

వాస్తవానికి, యుద్ధం బహిరంగ సముద్రాలకు మారినట్లు కనిపిస్తోంది. ఇరాన్ యుద్ధం శాఖగా లెబనాన్‌లో ఇజ్రాయెల్-హిజ్బుల్లా వివాదం విషయానికొస్తే, ఇజ్రాయెల్ దక్షిణ లెబనాన్‌లో ఎనిమిది కిలోమీటర్ల వరకు విస్తరించి ఉన్న ప్రాంతాన్ని భద్రతా అవరోధంగా పేర్కొంటూ ఆక్రమించింది.

ఈ విషయంపై లెబనాన్‌లో ఉద్రిక్తత కొనసాగుతోంది, అయితే ప్రస్తుతానికి హిజ్బుల్లా - ఇజ్రాయెల్ కూడా పోరాటాన్ని విరమించుకున్నాయి. అమెరికా పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో గస్తీ కాస్తుండగా, హార్ముజ్ జలసంధి గుండా ఏ నౌక కూడా ప్రయాణించకుండా ఇరాన్ చూసుకుంటోంది. ఇవన్నీ ఒక సంప్రదాయ ప్రతిష్టంభనకు దారితీస్తున్నాయి. ఈ సంఘర్షణ ఎలాగైనా ఒక క్షీణ యుద్ధంగా మారిపోయింది. ఇందులో పాల్గొన్న పక్షాలు తాము ప్రకటించిన స్థానాలకు గట్టిగా కట్టుబడి ఉన్నాయి.

మిగతా ప్రపంచానికి హార్ముజ్ జలసంధికి ఉన్న కీలకమైన విలువ లేకపోయి ఉంటే, ఈ ప్రతిష్టంభన కొనసాగి ఉండేది. ఇప్పుడు ప్రశ్న, సుదీర్ఘ పోరాటానికి ఇరాన్‌కు గానీ, అమెరికా - ఇజ్రాయెల్‌కు గానీ ధైర్యం ఉందా అనేది కాదు. అటువంటి ప్రతిష్టంభన విపత్కర ప్రభావాలను ప్రపంచం తట్టుకోగలదా లేదా అనేది ఇక ముందు ముందు చూడాలి.