రేవంత్ రెడ్డి యూఎస్ పర్యటనను విదేశాంగ శాఖ ఎందుకు నిరాకరించింది?

ప్రతిపక్ష పాలిత రాష్ట్రాలపై ఢిల్లీ వివక్ష చూపుతుందని ఆరోపించారు. తెలంగాణకు విద్యాసంస్థలను ఆకర్షించేందుకు ఉద్దేశించిన తన అమెరికా పర్యటనను కేంద్రం అడ్డుకుందని, కానీ రాష్ట్రంలో జరిగిన 'వైబ్రంట్ గుజరాత్' సదస్సును ప్రోత్సహించేందుకు గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి భూపేంద్ర పటేల్ అమెరికా పర్యటనకు వెళ్లినప్పుడు మాత్రం ఎలాంటి అభ్యంతరాలు చెప్పలేదని రేవంత్ రెడ్డి ఆరోపించారు.

రేవంత్ రెడ్డి తన పర్యటనలో న్యూయార్క్ వివాదాస్పద మేయర్ జోహ్రాన్ మమ్దానీ, అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్‌లను కలవనున్నట్లు వచ్చిన వార్తలపై స్పందిస్తూ, “వాన్స్, మమ్దానీలను కలవడానికి నాకు ఎలాంటి అనుమతి లేదు, దానికోసం నేను దరఖాస్తు కూడా చేసుకోలేదు” అన్నారు.

అంతేకాకుండా, “మమ్దానీ సంఘవిద్రోహి కాదు. ఆయన ఎన్నికైన మేయర్” అని ఆయన అన్నారు. ఈ విధంగా, మొత్తంగా చూస్తే, కాంగ్రెస్ పాలిత రాష్ట్రమైన తెలంగాణకు సీఎంగా ఉన్న రేవంత్ రెడ్డి, తనకు రాజకీయ అనుమతి నిరాకరించడాన్ని ప్రతిపక్ష పాలిత రాష్ట్రంపై వివక్షగా చిత్రీకరించేందుకు ప్రయత్నించారు.

అమెరికా పర్యటనకు రేవంత్ రెడ్డి వెళ్లకూడదన్న ఢిల్లీ నిర్ణయానికి కట్టుబడి, ఆయన సరైన పనే చేశారు. ఎందుకంటే, అధికారులు, రాజకీయ పదవుల్లో ఉన్నవారు, శాసనసభ్యులు, రాజ్యాంగబద్ధమైన అధికారులు అధికారిక లేదా వ్యక్తిగత పర్యటనలకైనా విదేశాలకు వెళ్లే ముందు రాజకీయ అనుమతి తీసుకోవడం తప్పనిసరి.

రేవంత్ రెడ్డికి అమెరికా పర్యటనకు అనుమతి నిరాకరించడంపై ప్రశ్నించగా, జూలై 21న విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ (MEA) ప్రతినిధి మాట్లాడుతూ.. “...ముఖ్యమంత్రుల పర్యటనలతో పాటు ఇతర ప్రముఖుల పర్యటనలను కూడా రాజకీయ అనుమతి మంజూరు చేసేందుకు విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ సమీక్షిస్తుంది.

అటువంటి సందర్భాలలో ప్రతిపాదించిన కార్యక్రమం వారు నిర్వహిస్తున్న పదవికి, పర్యటన ఉద్దేశానికి అనుగుణంగా ఉండాలి. ఈ ప్రత్యేక సందర్భంలో, అమెరికా విషయంలో అది అలా లేదు, అందువల్ల అనుమతి నిరాకరించాము, ఇవ్వలేదు” అని స్పష్టం చేశారు. అంటే ముందు విద్య సంస్థలను ఆకర్షించే పనిమీద అమెరికా వెళ్తున్నప్పటికీ, దాని వెనక వేరే విషయాలు ఉన్నాయని కేంద్రం గుర్తించినట్లు ఉంది.

కేంద్రంపై రేవంత్ రెడ్డి చేసిన ఆరోపణల నేపథ్యంలో, విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి ఇప్పుడు రేవంత్ రెడ్డి తన అమెరికా పర్యటన కోసం ఇచ్చిన ఉద్దేశాలు, కార్యక్రమం, సమావేశాల వివరాలను రికార్డులో నమోదు చేయడం మంచిది. వీటిలో, ఢిల్లీకి ఏది అభ్యంతరకరంగా అనిపించింది?

జరగబోయే లేదా ఖరారైన ఆయన సమావేశాలలో కొన్ని అవాంఛనీయమైనవిగా తేలితే, రేవంత్ రెడ్డిని కార్యక్రమాన్ని సవరించమని కోరి ఉండవచ్చు. నిస్సందేహంగా, ఒక ముఖ్యమంత్రి అటువంటి మర్యాదకు అర్హులు. ఒకవేళ అటువంటి సలహా ఇచ్చి ఉంటే, రేవంత్ రెడ్డి స్పందనపై విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి కూడా స్పష్టత ఇవ్వవచ్చు.

రేవంత్ రెడ్డి అమెరికా పర్యటనకు అనుమతి నిరాకరించడాన్ని కాంగ్రెస్ సహజంగానే నిరసించింది. "తెలంగాణను విద్య, ఆవిష్కరణ, నైపుణ్యాలు, పెట్టుబడులకు ప్రపంచ కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దడమే" రేవంత్ రెడ్డి పర్యటన ఉద్దేశ్యమని ఆ పార్టీ నొక్కి చెప్పింది.

ఈ ఉద్దేశ్యంతో, రాష్ట్రంలో కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేయడానికి తెలంగాణ వైపు చూడమని ప్రముఖ అమెరికా విద్యాసంస్థలను ప్రోత్సహించడానికి రేవంత్ రెడ్డి ఆ సంస్థలను సందర్శించాల్సి ఉంది. అందువల్ల, ఆయన పర్యటనను నిరోధించడం ద్వారా ప్రభుత్వం యువత ప్రయోజనాలకు వ్యతిరేకంగా వ్యవహరించిందని ఆ పార్టీ ఆరోపించింది. ఈ ఆరోపణపై ప్రభుత్వం ఇంకా స్పందించలేదు. మమ్దానీపై రేవంత్ రెడ్డి చేసిన వ్యాఖ్య విషయానికి వస్తే, ఆయన ఎన్నికైన మేయర్ అన్నది నిజమే అయినప్పటికీ, భారతదేశ పశ్చిమ ఆసియా విధానాన్ని ఆయన తీవ్రంగా విమర్శిస్తున్నారు.

విదేశాంగ విధానం కేంద్ర ప్రభుత్వ పరిధిలోకి వస్తుంది. కాబట్టి దేశంలోని ఏ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి అయినా, ఏ విషయంలోనైనా భారత విధానాలను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించే విదేశీ ఎన్నికైన అధికారిని కలవడం ఎంతమాత్రం సముచితం కాదు.

మమ్దానీ నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వ దేశీయ విధానాలను, ముఖ్యంగా మైనారిటీలకు వ్యతిరేకంగా ఉన్న విధానాలను వ్యతిరేకిస్తున్నారన్నది కూడా వాస్తవం. కానీ భారత రాజకీయ నాయకులు దేశీయ రాజకీయాలను విదేశాలకు తీసుకువెళ్లకపోవడమే వివేకం. అందువల్ల, మమ్దానీ వంటి వ్యక్తి భారత రాజకీయాలపై పక్షపాత దృక్పథం కలిగి ఉంటే, ఏ ముఖ్యమంత్రి అయినా ఆయనను కలవకుండా ఉండాలి.

అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రిని కలవడానికి సిద్ధంగా ఉన్నప్పుడు, వాన్స్-రేవంత్ రెడ్డి సమావేశాన్ని వ్యతిరేకించడానికి ఢిల్లీకి విశ్వసనీయమైన ఆధారం ఏదీ దొరకలేదు.

ప్రస్తుత వివాదం నేపథ్యంలో, కేంద్ర ప్రభుత్వం రాజకీయ అనుమతులను ఎలా కోరుతుంది, ఎలా ఇస్తుందో పాఠకులు తెలుసుకోవడం ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. రాజకీయ అనుమతులకు విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ (MEA) బాధ్యత వహిస్తుంది.

అనుమతులు కోరుకునేవారు MEAను సంప్రదించాల్సి ఉంటుంది. మంత్రిత్వ శాఖలోని ఒక నిర్దిష్ట 'విభాగం' వాటిని పరిశీలిస్తుంది. అలా చేసే క్రమంలో, భద్రతకు సంబంధించిన అంశాలతో సహా, పర్యటనకు సంబంధించిన వివిధ అంశాలపై భారత మిషన్లు/పోస్టుల అభిప్రాయాలను కోరుతుంది. సంబంధిత ప్రాదేశిక విభాగం అభిప్రాయాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు.

రాజకీయ అనుమతులను పర్యవేక్షించే కార్యదర్శి స్థాయిలో అధికారులకు అనుమతులు ఇస్తారు. ఇతర సందర్భాల్లో, కార్యదర్శి సిఫార్సుతో ఫైలును కేంద్ర విదేశాంగ మంత్రికి పంపుతారు. సహజంగానే, కార్యదర్శి సంబంధిత మిషన్, విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ అభిప్రాయాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు.

ఈ పర్యటన ఒక కార్యక్రమంలో పాల్గొనడం కోసమా అని పరిశీలించడంతో పాటు, దరఖాస్తుదారునికి ఆ కార్యక్రమం స్వభావం, అనుకూలతను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. పర్యటన ఇతర కారణాల వల్ల అయితే, సందర్శించబోయే దేశంతో సంబంధాలతో సహా మొత్తం దౌత్యపరమైన అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు.

విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ కారణాలు, సీజేఐ అంగీకారం. రాజకీయ అనుమతి కోసం వచ్చిన దరఖాస్తులలో అత్యధిక సంఖ్యలో ఆమోదం పొందుతాయి. అయితే, కొన్ని సందర్భాల్లో, దేశీయ రాజకీయ కారణాల వల్ల కాకుండా కనీసం గతంలో అలా ఉండేది.

వాస్తవమైన కారణాల వల్ల అవి తిరస్కరించబడతాయి. అనుమతులు ఇవ్వని కొన్ని కేసులు ఈ రచయిత వ్యక్తిగత పరిజ్ఞానంలో ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్నింటిని గుర్తు చేసుకోవడం సముచితం.

ఒక కేసులో, అప్పటి భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (సీజేఐ), అటార్నీ జనరల్ (ఏజీ), అధికారిక న్యాయ వర్గానికి చెందిన ఇతర సీనియర్ సభ్యులు, అమెరికాలోని ఒక విశ్వవిద్యాలయంలో ఒక బృందం నిర్వహించే న్యాయ సెమినార్‌కు హాజరయ్యేందుకు అనుమతి కోరారు.

అమెరికాలోని సంబంధిత భారత కాన్సులేట్, ఆ కార్యక్రమం చిన్నదిగా ఉంటుందని, నిర్వాహకులు అంతగా ప్రాచుర్యం లేని బృందమని, హాజరయ్యే ప్రేక్షకుల సంఖ్య చాలా పరిమితంగా ఉంటుందని నివేదించింది.

సీజేఐ, ఏజీ ఇతరులు పాల్గొనేంత ముఖ్యమైనది ఆ కార్యక్రమం కాదని అది అభిప్రాయపడింది. ఈ విషయం సీజేఐకి సంబంధించినది కావడంతో, విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ (MEA) కాన్సులేట్ నివేదికను కేంద్ర న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా సీజేఐకి పంపాలని నిర్ణయించింది.

కాన్సులేట్ నివేదిక కారణంగా, సీజేఐ, ఇతరులు ఈ సమావేశానికి హాజరు కావాలని సిఫార్సు చేయడం సాధ్యం కాదని విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ అభిప్రాయపడింది. అయినప్పటికీ, అది ముందుజాగ్రత్తగా ఆ నిర్ణయాన్ని సీజేఐకే వదిలివేసింది.

విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ సూచన మేరకు, సీజేఐ ఇతరులు తమ పర్యటనను రద్దు చేసుకున్నారు. ఈ సందర్భంలో, విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ చర్య అడ్డుపడేదిగా కాకుండా, నిష్పక్షపాతంగా ఉంది. ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) తెలివిగా ఆ విషయాన్ని ముందుకు తీసుకువెళ్లలేదు.

అంతగా ప్రాచుర్యం లేని భారతీయ సామాజిక సంస్థల ఆహ్వానాలను అంగీకరించాలనుకున్న గవర్నర్ల ఉదంతాలు ఉన్నాయి. ఈ సందర్భాలలో కూడా రాజకీయ అనుమతులు నిరాకరించబడ్డాయి. ఆ రోజుల్లో, అప్పటి విదేశాంగ మంత్రి ఎస్.ఎం. కృష్ణ సమర్థించిన, వృత్తిపరమైన స్థాయిలో విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ అభిప్రాయం ఏమిటంటే, గవర్నర్లు తమ రాజ్యాంగ విధులకు తమను తాము అంకితం చేసుకోవాలి తప్ప, విహారయాత్రల వంటి వాటిపై విదేశాలకు వెళ్లే అవకాశాల కోసం చూడకూడదు.

ఒక సందర్భంలో.. పాకిస్తాన్ ఆక్రమిత జమ్మూ కాశ్మీర్ (PoJK) ప్రతినిధులను ఆహ్వానించిన ఒక సమావేశానికి ఇద్దరు లోకాయుక్తాలు వెళ్లాలనుకున్నారు. వారిని వెళ్లవద్దని సలహా ఇచ్చారు. దానికి ప్రతిస్పందనగా, విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ సలహాకు దారితీసిన చట్టం నిబంధనలు ఏమిటో వారు తెలుసుకోవాలనుకున్నారు.

భారతదేశ విదేశీ సంబంధాల నిర్వహణకు విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ (MEA) బాధ్యత వహిస్తుందని, PoJK ప్రతినిధి హాజరయ్యే కార్యక్రమంలో భారత రాజ్యాంగ అధికారులు పాల్గొనకూడదని అది ఒక నిర్ణయం తీసుకుందని, ఎందుకంటే అది జాతీయ ప్రయోజనాలకు విరుద్ధమని వారికి తెలియజేసింది.

లోక్ ఆయుక్తలు చివరకు వాస్తవాన్ని గ్రహించారు. కొన్నిసార్లు విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ సరైన కారణాలతో రాజకీయ అనుమతిని నిరాకరిస్తుందని ఈ కేసులు చూపిస్తున్నాయి. అయితే రేవంత్ రెడ్డి అమెరికా పర్యటనకు అనుమతి నిరాకరించడానికి పూర్తి, విశ్వసనీయమైన వివరణ ఇస్తే తప్ప, ఆ విషయంలో విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ గురించి అలా చెప్పలేము.

(ది ఫెడరల్ అన్ని వర్గాల అభిప్రాయాలను, గౌరవాలను గౌరవిస్తుంది. వ్యాసంలోని సమాచారం, ఆలోచనలు లేదా అభిప్రాయాలు రచయితవి. అవి తప్పనిసరిగా ది ఫెడరల్ అభిప్రాయాలను ప్రతిబింబించవు)