కరువు కాటుకు కాంగ్రెస్‌ విలవిల?

ఒకవైపు వర్షాభావం.. మరోవైపు పంట నష్టం.. ఇంకోవైపు సాగునీరు, విద్యుత్ కోసం రైతుల ఎదురుచూపులు! తెలంగాణలో కరువు పరిస్థితులు అన్నదాతల జీవితాలను అతలాకుతలం చేస్తున్నాయి. పెట్టిన పెట్టుబడి చేతికొస్తుందో లేదో తెలియని పరిస్థితి.. అప్పులు ఎలా తీర్చాలి? రబీ సాగు ఎలా చేపట్టాలి? అన్న ఆందోళన రైతులను వెంటాడుతోంది. ఈ పరిస్థితులు ఇప్పుడు రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వానికి కొత్త పరీక్షగా మారుతున్నాయి. రైతుల సమస్యలపై బీఆర్ఎస్, బీజేపీ ప్రభుత్వాన్ని నిలదీస్తుంటే.. కేంద్రం నుంచి ఆర్థిక సాయం కోసం రాష్ట్రం ఎదురుచూస్తోంది. మరి కరువు సెగ కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వానికి రాజకీయంగా నష్టం కలిగిస్తుందా? రైతుల కష్టాలను తీర్చడంలో ప్రభుత్వం ఎంతవరకు సక్సెస్ అవుతుంది?

తెలంగాణలో ఈ ఏడాది వర్షాభావ పరిస్థితులు వ్యవసాయ రంగంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయి. ప్రొఫెసర్ జయశంకర్ తెలంగాణ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం అంచనా ప్రకారం, 2026 వానాకాలం పంటల నష్టం సుమారు రూ.20,000 కోట్లకు చేరవచ్చు. వరి, పత్తి పంటలకు జరిగిన నష్టంతో పాటు సాగు విస్తీర్ణం తగ్గడం, కొన్ని భూములు సాగుకు దూరంగా ఉండటం కూడా ఈ అంచనాలో భాగంగా ఉన్నాయి.

పంట నష్టం అంటే కేవలం రైతు పొలంలో దిగుబడి తగ్గిపోవడం కాదు. రైతు పెట్టిన విత్తనాలు, ఎరువులు, పురుగుమందుల ఖర్చులు తిరిగి వచ్చే అవకాశం తగ్గుతుంది. వ్యవసాయ కూలీలకు పని దినాలు తగ్గవచ్చు. పంటల కోసం తీసుకున్న అప్పులు తీర్చడం కష్టమవుతుంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ట్రాక్టర్లు, ఎరువులు, విత్తనాలు, వ్యవసాయ పరికరాల వ్యాపారాలపై ప్రభావం పడుతుంది. తదుపరి రబీ సీజన్‌కు పెట్టుబడి సమకూర్చుకోవడం రైతులకు సవాలుగా మారుతుంది. అంటే కరువు ప్రభావం పొలంలోనే ఆగిపోదు. గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ అంతటా విస్తరిస్తుంది.

ఇక్క‌డ చూడాల్సిందేమిటంటే, పంట నష్టానికి గురైన రైతుకు ప్రభుత్వం అందించే పరిహారం ఎంత? అది రైతు పెట్టుబడి నష్టాన్ని పూడ్చగలుగుతుందా? తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఆర్థిక, గణాంకాల విభాగం వెల్లడించిన తాజా గణాంకాల ప్రకారం, 2026 అక్టోబర్ 12 నాటికి రాష్ట్రంలో జూన్ 1 నుంచి నమోదైన వర్షపాతం 615.8 మిల్లీమీటర్లు. సాధారణంగా ఈ వ్యవధిలో 786.4 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం నమోదవ్వాలి. అంటే సాధారణం కంటే 22 శాతం వర్షపాతం లోటు ఉంది. తెలంగాణలో భారీ సాగునీటి ప్రాజెక్టులు, లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ వ్యవస్థలు ఉన్నప్పటికీ వర్షాభావ పరిస్థితుల్లో రైతులకు అవసరమైన నీటిని అందించడంలో ఎందుకు ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నాయి? అనేది కీలకమైన ప్రశ్న.

ప్రాజెక్టుల్లో నీటి నిల్వలు, అందుబాటులో ఉన్న నీటిని వినియోగిస్తున్న తీరు, కాలువల ద్వారా సరఫరా, ఎత్తిపోతల పథకాల నిర్వహణను పరిశీలించాలి. ప్రత్యేకంగా కృష్ణా, గోదావరి బేసిన్లలోని ప్రాజెక్టుల పరిస్థితిని విడివిడిగా విశ్లేషిస్తే స్టోరీకి బలం చేకూరుతుంది.వానాకాలం పంట నష్టంతోనే సమస్య ముగిసిపోవడం లేదు. రాబోయే రబీ సీజన్‌కు నీటి లభ్యత మరో కీలక అంశంగా మారుతోంది. అక్టోబర్ 2026లో వెలువడిన వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం అంచనాల ప్రకారం, సాధారణంగా సుమారు 1.3 కోట్ల ఎకరాల్లో సాగయ్యే రబీ పంటల విస్తీర్ణం ఈసారి 70 లక్షల ఎకరాలకు తగ్గే ప్రమాదం ఉంది.

ఇక్క‌డే ప్రభుత్వానికి మూడు స్థాయుల్లో సవాళ్లు ఎదురవుతాయి.

1. రైతు ఆదాయం: వానాకాలంలో నష్టపోయిన రైతు రబీలోనైనా ఆదాయం సంపాదించుకోవాలనుకుంటాడు. కానీ నీరు అందుబాటులో లేకపోతే సాగు విస్తీర్ణాన్ని తగ్గించుకోవాల్సి రావచ్చు.

2. సాగునీటి నిర్వహణ: తాగునీరు, పంటలు, ఇతర అవసరాలకు మధ్య పరిమిత నీటిని ఎలా కేటాయించాలనేది ప్రభుత్వానికి పరీక్షగా మారుతుంది.

3. ప్రభుత్వ ఆర్థిక భారం: పంట నష్టపరిహారం, సాగునీటి నిర్వహణ, విద్యుత్ సరఫరా, రైతులకు ఉపశమన చర్యల కోసం అదనపు నిధులు అవసరమవుతాయి.

రైతులు వరి వంటి ఎక్కువ నీరు అవసరమయ్యే పంటల నుంచి తక్కువ నీటితో పండే పంటలకు మారాలంటే విత్తనాలు, మార్కెట్, కనీస మద్దతు ధర, కొనుగోలు వ్యవస్థ వంటి అంశాల్లోనూ భరోసా అవసరం. కేవలం పంట మార్చుకోవాలని సూచించడం సరిపోదు. ప్రత్యామ్నాయ పంట ద్వారా రైతుకు ఆదాయం వస్తుందనే నమ్మకం కల్పించాలి.

గత పదేళ్ల పాలనలో సాగునీటి ప్రాజెక్టులు, రైతుబంధు, వ్యవసాయ విద్యుత్ వంటి అంశాలను బీఆర్ఎస్ తన ప్రభుత్వ విజయాలుగా ప్రచారం చేసింది. ఇప్పుడు అదే అంశాలపై కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నిస్తోంది.

1. సాగునీటి ప్రాజెక్టులున్నా రైతులకు నీటి సమస్య ఎందుకు?

2. పంట నష్టపోయిన రైతులకు తగిన పరిహారం అందుతోందా?

3. వ్యవసాయ విద్యుత్ సరఫరా పరిస్థితి ఎలా ఉంది?

4. రైతులకు గతంలో ప్రకటించిన ప్రయోజనాలు, ప్రస్తుత ప్రభుత్వ చర్యల మధ్య తేడా ఏమిటి?

బీజేపీ ఈ అంశాన్ని రాష్ట్ర ప్రభుత్వ వైఫల్యంగా మాత్రమే కాకుండా కేంద్రం–రాష్ట్రం మధ్య బాధ్యతల చర్చగా కూడా ముందుకు తీసుకువెళుతోంది. రైతుల అసంతృప్తిని కాంగ్రెస్‌కు వ్యతిరేకంగా మలచడంక్షేత్రస్థాయి పర్యటనలతో రాజకీయ ప్రచారం.

తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి అక్టోబర్ 2026లో ఎల్‌నినో, వర్షాభావ పరిస్థితులపై అధికారులతో సమీక్ష నిర్వహించారు. తాగునీరు, సాగునీరు, వ్యవసాయం, విద్యుత్ సరఫరాపై ముందస్తు కార్యాచరణ రూపొందించాలని ఆదేశించారు. అందుబాటులో ఉన్న విద్యుత్‌ను పొదుపుగా వినియోగించాలని, విద్యుత్ కొరతను ఎదుర్కొనేందుకు అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవాలని కూడా సూచించారు. రైతులకు పంట చేతికొచ్చే వరకు నీటి కొరత లేకుండా చూడాలని అధికారులకు చెప్పారు. వర్షాలు తగ్గితే భూగర్భజలాలపై ఆధారపడే రైతులు బోర్ల వినియోగాన్ని పెంచాల్సి రావచ్చు. నీటిని ఎక్కువ లోతు నుంచి తోడాల్సి వస్తే విద్యుత్ వినియోగం పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. అదే సమయంలో విద్యుత్ సరఫరాపై ఒత్తిడి పెరిగితే సాగునీటి నిర్వహణ మరింత క్లిష్టమవుతుంది.

అయితే రాష్ట్రంలో వాస్తవంగా విద్యుత్ కొరత ఎంత ఉంది? వ్యవసాయానికి సరఫరా చేస్తున్న విద్యుత్ పరిమాణం ఎంత? కోతలు ఎక్కడ, ఎందుకు జరుగుతున్నాయి? అనే అంశాలకు విద్యుత్ శాఖ గణాంకాలు అవసరం. రాజకీయంగా ఇక్కడ కీలకమైన ప్రశ్న... రైతుకు ఉచిత విద్యుత్ అందించడం ఒక అంశమైతే, కరువు పరిస్థితుల్లో అవసరమైన సమయంలో నిరంతరాయంగా విద్యుత్ అందించడం మరో అంశం. ప్రభుత్వం ఈ రెండింటినీ ఎలా సమతుల్యం చేస్తోంది?

ఎల్‌నినో ప్రభావం, వర్షాభావ పరిస్థితులను ఎదుర్కొనేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆర్థిక సాయం అందించాలని కోరుతూ 2026 సెప్టెంబర్ 18న తెలంగాణ శాసనసభ తీర్మానం చేసింది. ఇందులో భాగంగా రాష్ట్రంలో కరువు పరిస్థితులను ఎదుర్కోవడంతోపాటు రైతులకు ఉపశమనం కల్పించేందుకు రూ.20,000 కోట్ల ప్రత్యేక ఆర్థిక ప్యాకేజీని మంజూరు చేయాలని కేంద్రాన్ని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కోరింది.

తెలంగాణలో కరువు సెగ పెరుగుతున్న కొద్దీ.. ప్రభుత్వంపై ఒత్తిడీ పెరగనుంది. రైతుల సమస్యలు పరిష్కారం కాకపోతే బీఆర్ఎస్, బీజేపీలకు ప్రభుత్వాన్ని నిలదీసే అవకాశం దక్కుతుంది. అయితే ఈ పోరులో అసలైన తీర్పు ఇచ్చేది రాజకీయ నాయకులు కాదు.. రైతులే! కరువు కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వానికి కఠిన పరీక్షగా మారుతుందా? తెలంగాణ రాజకీయాల్లో కరువు సెగ ఎలాంటి ప్రకంపనలు సృష్టించబోతోంది?