దేవెగౌడతో ప్రధాని మోదీ
బీజేపీ- జేడీ(ఎస్) బంధానికి బీటలు వారాయా?
దేవెగౌడకు రాజ్యసభ సీటును నిరాకరించిన బీజేపీ
కర్ణాటకలో బీజేపీ- జేడీ(ఎస్) కూటమిలో లుకలుకలు మొదలైనట్లే కనిపిస్తున్నాయి. మాజీ ప్రధాని హెచ్ డీ దేవెగౌడకు రాజ్యసభ సభ్యత్వాన్ని బీజేపీ నిరాకరించడమే ఇందుకు కారణం. ఇది సహజంగానే జేడీ(ఎస్) వర్గాలలో నిరాశను రేకెత్తించింది. 93 ఏళ్ల వయసులోనూ దేవెగౌడ దేశంలో అత్యంత చురుకైన వయోవృద్ధ రాజకీయ నాయకులలో ఒకరిగా ఉన్నారు.
ఒకవేళ బీజేపీ మరో రాజ్యసభ పదవీకాలానికి ఆయన అభ్యర్థిత్వానికి మద్దతు ఇచ్చి ఉంటే, ఆయన మరో ఆరేళ్లపాటు పార్లమెంట్ సభ్యుడిగా కొనసాగి, బహుశా 99 ఏళ్ల వయసు వరకు సేవ చేసి ఉండేవారు. కర్ణాటక రాజకీయాల్లో చురుకైన పాత్ర పోషిస్తున్న నాయకుడికి, పార్లమెంటులో కొనసాగే అవకాశం రాజకీయ ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంది.
ప్రయత్నం విఫలం..
దేవెగౌడ కుటుంబం సన్నిహిత వర్గాల సమాచారం ప్రకారం, ఆ సీనియర్ నాయకుడు రాజ్యసభలో కొనసాగాలని అనుకున్నారు. జేడీఎస్ కార్యకర్తలు కూడా పార్టీలోని అత్యున్నత నాయకుడికి ఎన్డీఏ భాగస్వామి అవకాశం కల్పిస్తుందని ఆశించారు. అయితే, ఆ అంచనాలు ఇప్పుడు ఆవిరయ్యాయి.
విచిత్రమేమిటంటే, 2020లో కాంగ్రెస్ మద్దతుతోనే దేవెగౌడ ప్రస్తుత రాజ్యసభ పదవీకాలం సాధ్యమైంది. ఆ సమయంలో జేడీఎస్, కాంగ్రెస్ రాజకీయ భాగస్వాములుగా ఉండేవి. ప్రస్తుతం జేడీ(ఎస్)- బీజేపీ కలిసి సాగుతున్నాయి. అయినప్పటికీ దేవెగౌడకు రాజ్యసభ సభ్యత్వం ఇవ్వడానికి కమల దళం నిరాకరించింది.
ఈ పరిణామం ప్రత్యేకంగా ముఖ్యమైనది, ఎందుకంటే బీజేపీతో పొత్తు వల్ల జేడీఎస్ గణనీయంగా లబ్ధి పొందింది. 2024లో కర్ణాటకలో ఆ పార్టీ కేవలం రెండు లోక్సభ సీట్లను గెలుచుకున్నప్పటికీ, ఈ పొత్తు హెచ్డి కుమారస్వామికి కేంద్ర మంత్రివర్గంలో స్థానం దక్కేలా చేసింది.
అందువల్ల జేడీఎస్లోని చాలామంది, దేవెగౌడకు మరో రాజ్యసభ పదవీకాలం కోసం బీజేపీ మద్దతు ఇస్తుందని ఆశించారు. దీనికి బదులుగా, బీజేపీ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం, తమ కూటమి భాగస్వామి అత్యంత గౌరవనీయ నాయకుడికి సర్దుబాటు చేసే విషయంలో కూడా, జాతీయ పార్టీ తన సొంత రాజకీయ ప్రాధాన్యతలపై రాజీ పడటానికి సిద్ధంగా లేదనే దానికి స్పష్టమైన సంకేతంగా జేడీఎస్లోని కొన్ని వర్గాలలో పరిగణించబడుతోంది.
కూటమిపై కొత్త పరిశీలన
ఈ నిరాశ దేవెగౌడ కుటుంబానికే పరిమితం కాలేదు. కర్ణాటక వ్యాప్తంగా, ముఖ్యంగా పాత మైసూరు ప్రాంతంలో, జేడీఎస్ కార్యకర్తలు ఈ పరిణామంపై నిరాశ వ్యక్తం చేశారు. చాలా మంది పార్టీ కార్యకర్తలకు, దేవెగౌడ కేవలం మరో సీనియర్ రాజకీయ నాయకుడు మాత్రమే కాదు, పార్టీకి భావోద్వేగ, సైద్ధాంతిక పునాది.
బీజేపీ-జేడీఎస్ కూటమి రాజకీయ అవసరం నుంచే పుట్టింది. 2023 అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు ముందు వొక్కలిగ వర్గంలోకి చొచ్చుకుపోవడంలో బీజేపీ విఫలమైన తర్వాత, పాత మైసూరు ప్రాంతంలో తన ఉనికిని బలోపేతం చేసుకోవడానికి జేడీఎస్ను వ్యూహాత్మక మిత్రపక్షంగా ఎంచుకుంది. వొక్కలిగ వర్గమే జేడీఎస్కు ప్రధాన మద్దతుదారులుగా ఉన్నారు. ఇది దక్షిణ కర్ణాటకలో బీజేపీ విస్తరణ ప్రణాళికలకు ఆ పార్టీని ఒక ముఖ్యమైన వ్యూహంగా మార్చింది.
జేడీఎస్కు కూడా ఈ కూటమి రాజకీయంగా ప్రయోజనకరంగా ఉంది. అసెంబ్లీలో ఆ పార్టీ బలం కేవలం 19 మంది ఎమ్మెల్యేలకు పడిపోయింది, అదే సమయంలో కాంగ్రెస్ నాయకుడు, ప్రస్తుత ముఖ్యమంత్రి డీకే శివకుమార్ వొక్కలిగ ఓటర్లలో తన ప్రభావాన్ని క్రమంగా విస్తరిస్తున్నారు. బీజేపీతో చేతులు కలపడం ద్వారా, శివకుమార్, సిద్దరామయ్యల కాంగ్రెస్ నాయకత్వం వెనుక వొక్కలిగ, అహింద ఓట్లు ఏకీకృతం కాకుండా నిరోధించాలని జేడీఎస్ ఆశించింది.
అయితే, పేరు వెల్లడించడానికి ఇష్టపడని ఒక జేడీఎస్ నాయకుడు, ఈ పొత్తు క్షేత్రస్థాయిలో ఎన్నడూ పూర్తిస్థాయి సజావైన భాగస్వామ్యంగా మారలేదని పేర్కొన్నారు. మాండ్య, హాసన్, రామనగర, మైసూరు, తుమకూరు, బెంగళూరు రూరల్ వంటి అనేక వొక్కలిగ ప్రాబల్య జిల్లాల్లో, బీజేపీ - జేడీఎస్ కార్యకర్తలు సమర్థవంతంగా కలిసి పనిచేయడానికి ఇబ్బంది పడ్డారు. నాయకత్వం ఐక్యతను ప్రదర్శించడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ, పరస్పర అనుమానాలు, అభిప్రాయా బేధాలు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి.
అనుమానం ఇంకా పెరగవచ్చు?
జేడీఎస్ అధినేతకు రాజ్యసభ సీటును నిరాకరించడం పార్టీలోని కొన్ని వర్గాలలో ఆ అసంతృప్తిని మరింత పెంచే అవకాశం ఉంది. దేవెగౌడ స్థాయి నాయకుడికి బీజేపీ చోటు కల్పించలేనప్పుడు, జాతీయ పార్టీకి తన పొత్తు భాగస్వామిపై నిజంగా ఎంత గౌరవం ఉందనే దానిపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయని చాలా మంది జేడీఎస్ కార్యకర్తలు భావిస్తున్నారు. ఈ నిర్ణయం క్షేత్రస్థాయిలో బీజేపీ మరియు జేడీఎస్ కార్యకర్తల మధ్య విశ్వాస లోటును మరింత పెంచుతుందని పలువురు పార్టీ అంతర్గత వర్గాలు భావిస్తున్నాయి.
దేవెగౌడ కుటుంబానికి సన్నిహితంగా ఉండే ఒకరి ప్రకారం, ఈ నిరాశ మాజీ ప్రధానికి వ్యక్తిగతమైనది కూడా. ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, హోం మంత్రి అమిత్ షాలతో సత్సంబంధాలు కొనసాగిస్తూ, ఇటీవలి సంవత్సరాలలో ఎన్డీఏకు దగ్గరైనప్పటికీ, తన రాజకీయ జీవితపు చివరి దశలో చురుకైన పార్లమెంటేరియన్గా కొనసాగాలన్న ఆయన ఆశయం నెరవేరలేదు.
రాజకీయ పరిణామాలు ఈ కూటమికి మాత్రమే పరిమితం కాకపోవచ్చు. జేడీఎస్లో పెరుగుతున్న అసంతృప్తి పరోక్షంగా కాంగ్రెస్కు, ముఖ్యంగా దేవెగౌడ కుటుంబం వెలుపల అత్యంత ప్రభావవంతమైన వొక్కలిగ నాయకుడిగా ఎదిగిన ముఖ్యమంత్రి డీకే శివకుమార్కు ప్రయోజనం చేకూర్చవచ్చు. ఒకవేళ జేడీఎస్ కార్యకర్తలలోని కొన్ని వర్గాలు బీజేపీ కూటమి విలువను ప్రశ్నించడం ప్రారంభిస్తే, పాత మైసూరు ప్రాంతంలో కాంగ్రెస్ తన ప్రభావాన్ని మరింత విస్తరించుకోవడానికి అవకాశాలు లభించవచ్చు.
ప్రస్తుతానికి, బీజేపీ-జేడీఎస్ కూటమి చెక్కుచెదరకుండా ఉంది. ఇందులో ఇమిడి ఉన్న రాజకీయ పర్యవసానాల దృష్ట్యా, ఏ పక్షం కూడా ఈ భాగస్వామ్యాన్ని బహిరంగంగా సవాలు చేస్తుందని భావించడం లేదు. అయినప్పటికీ, దేవెగౌడకు రాజ్యసభ టిక్కెట్ నిరాకరించడం జేడీఎస్ శ్రేణులలో నిస్సందేహంగా ఒక మచ్చను మిగిల్చింది.
ఈ సంఘటన దేవెగౌడ అద్భుతమైన రాజకీయ ప్రస్థానంలో చివరి పార్లమెంటరీ అధ్యాయంగా నిలుస్తుందా, లేక కర్ణాటక వొక్కలిగ రాజకీయాల్లో ఒక పెద్ద రాజకీయ పునరేకీకరణకు నాంది పలుకుతుందా అనేది వేచి చూడాలి. అయితే, స్పష్టంగా తెలిసింది ఏమిటంటే, బీజేపీ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం 93 ఏళ్ల మాజీ ప్రధానిని మాత్రమే కాకుండా, తమ పార్టీ వ్యవస్థాపకుడికి పార్లమెంటులో చివరిసారిగా అవకాశం దక్కాలని భావించిన వేలాది మంది జేడీఎస్ కార్యకర్తలను కూడా నిరాశపరిచింది.
కుమారస్వామి రంగంలోకి దిగారా?
ఆసక్తికరంగా, మాజీ ప్రధాని హెచ్డి దేవెగౌడకు రాజ్యసభ టికెట్ ఇవ్వకూడదన్న బీజేపీ నిర్ణయంపై నిరాశ ఉన్నప్పటికీ, కేంద్ర మంత్రి హెచ్డి కుమారస్వామి బీజేపీ-జేడీ(ఎస్) కూటమిని చెక్కుచెదరకుండా ఉంచడానికి నిశ్చయించుకున్నట్లు కనిపిస్తోంది. ఎన్డీఏ మద్దతుతో మూడోసారి కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి కావాలనే ఆశలను కొనసాగిస్తున్న కుమారస్వామి, ఈ భాగస్వామ్యంలో ఎలాంటి ఒత్తిడి రాకుండా నిరోధించడానికి ఆసక్తిగా ఉన్నారని రాజకీయ పరిశీలకులు భావిస్తున్నారు.
వర్గాల సమాచారం ప్రకారం, దేవెగౌడకు రాజ్యసభలో స్థానం లభించదని తెలిసిన వెంటనే, కుమారస్వామి కర్ణాటక శాసన మండలి ఎన్నికలకు జేడీఎస్ అభ్యర్థిని ప్రకటించి ఒక అనూహ్య రాజకీయ ఎత్తుగడ వేశారు. ఈ నిర్ణయం, ఏకగ్రీవంగా జరుగుతుందని భావించిన ఎన్నికను హోరాహోరీ పోరుగా మార్చేసింది. కాంగ్రెస్ నలుగురు అభ్యర్థులను, బీజేపీ ఇద్దరిని బరిలోకి దింపగా, విజయం సాధించడానికి అవసరమైన సంఖ్యాబలం మొదట్లో ఈ రెండు పార్టీలకూ ఉంది.
అయితే, జేడీ(ఎస్) అభ్యర్థి రంగప్రవేశం చేయడంతో సమీకరణాలు మారిపోయాయి. బీజేపీ మద్దతుపై ఆధారపడిన జేడీఎస్ అభ్యర్థి మరికొన్ని అదనపు ఓట్లను ఆశించే అవకాశం ఉంది, ఇది క్రాస్-ఓటింగ్కు దారితీయవచ్చు. కాంగ్రెస్ కూడా తన అదనపు అభ్యర్థి కోసం ప్రత్యర్థి శిబిరాల మద్దతు కోరే అవకాశం ఉంది.
వర్గాల సమాచారం ప్రకారం, ఈ ప్రకటన చేయడానికి ముందు కుమారస్వామి ఢిల్లీలోని బీజేపీ నాయకుల అనుమతిని పొందారు. ఇటీవలి ఎదురుదెబ్బలు తగిలినా ఈ కూటమి రాజకీయంగా సజీవంగానే ఉందని ఇది సూచిస్తోంది.
ఆరు దశాబ్దాల రాజకీయ ప్రస్థానం...
93 ఏళ్ల వయసులో, మాజీ ప్రధాని హెచ్డి దేవెగౌడ రాజకీయ జీవితం ఆరు దశాబ్దాలకు పైగా సాగింది. ఈ కాలంలో ఆయన పలుమార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యారు, ఆరుసార్లు లోక్సభలో పనిచేశారు. రెండుసార్లు రాజ్యసభలో కర్ణాటకకు ప్రాతినిధ్యం వహించారు. మరింత ముఖ్యంగా, దాదాపు మూడు దశాబ్దాలుగా, దేవెగౌడ రాజకీయ ప్రాముఖ్యత లేని స్థానంలో అరుదుగా ఉన్నారు.
1994లో కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి అయినప్పటి నుంచి, ఆయన 1996లో ప్రధానమంత్రిగా పనిచేశారు. ఆ తర్వాత లోక్సభ ఎంపీగా చురుకుగా ఉన్నారు. ఎన్నికల ఎదురుదెబ్బల తర్వాత రాజ్యసభ ద్వారా పార్లమెంటులోకి తిరిగి వచ్చారు.
1999లో హాసన్ లోక్సభ ఎన్నికల్లోనూ, 2019లో తుమకూరు ఎన్నికల్లోనూ ఓడిపోయినప్పటికీ, జాతీయ రాజకీయాల నుంచి ఆయన విరామం తాత్కాలికమే. 2019 ఓటమి తర్వాత, జేడీ(ఎస్)కు సొంతంగా తగినంత సంఖ్యాబలం లేనప్పటికీ, ఆయన కాంగ్రెస్ మద్దతుతో 2020లో రాజ్యసభ ద్వారా పార్లమెంటులోకి తిరిగి వచ్చారు.
కొన్ని చిన్న విరామాలు మినహా, దేవెగౌడ ఎమ్మెల్యేగా, ముఖ్యమంత్రిగా, ప్రధానమంత్రిగా, లోక్సభ ఎంపీగా, రాజ్యసభ ఎంపీగా, లేదా జాతీయ పార్టీ నాయకుడిగా నిరంతరం అధికారం లేదా పలుకుబడి ఉన్న పదవులను అధిష్టించి, కర్ణాటక, భారతంలో అత్యంత సుదీర్ఘకాలం కొనసాగిన రాజకీయ నాయకులలో ఒకరిగా నిలిచారు. కానీ ఈసారి, అధికార పీఠాలలో ఆయన స్థానం ముగియబోతున్నట్లు కనిపిస్తోంది.
హెచ్డి దేవెగౌడ 1960వ దశకం ప్రారంభంలో ఎన్నికల రాజకీయాల్లోకి ప్రవేశించారు. ఆయన 1962లో హోళెనరసిపుర నియోజకవర్గం నుంచి కర్ణాటక శాసనసభకు తొలిసారిగా ఎన్నికయ్యారు. 2026 నాటికి, ఆయన రాజకీయ జీవితం సుమారు 64 సంవత్సరాలుగా కొనసాగుతోంది, అంటే ఆయన ఆరు దశాబ్దాలకు పైగా ఎన్నికల రాజకీయాల్లో చురుకుగా ఉన్నారు. ఇప్పుడు, ఆయనకు మరో రాజ్యసభ పదవిని ఇచ్చేందుకు బీజేపీ నిరాకరించడంతో, ఆయన అద్భుతమైన రాజకీయ ప్రస్థానం తుది దశకు చేరుకుంటున్నట్లు కనిపిస్తోంది.
Next Story