మేకెదాటు డ్యామ్ ను కర్ణాటక నిర్మించి తీరుతుందా?

దశాబ్దాలుగా కావేరీ వివాదాన్ని పరిశీలిస్తున్న సీనియర్ జర్నలిస్ట్ టి. రామకృష్ణన్ 'ది ఫెడరల్'తో మాట్లాడుతూ, కొత్త ప్రాజెక్టులను చేపట్టేందుకు కర్ణాటకకు ఉన్న హక్కును నిర్దేశించే నిబంధనలను ఈ ప్రకటన విస్మరించిందని పేర్కొన్నారు. కేంద్ర మంత్రి వ్యాఖ్యలు కావేరీ జల వివాదాల ట్రిబ్యునల్ (CWDT) అవార్డులోని ఒక భాగంపై మాత్రమే ఆధారపడి ఉన్నాయని అన్నారు.

"మంత్రి వాస్తవ, చట్టపరమైన అంశాలను పరిమితంగా అర్థం చేసుకున్నారు. చట్టపరమైన స్థితికి ఒకే ఒక వ్యాఖ్యానం ఇచ్చారు. ఆయన ట్రిబ్యునల్ తుది తీర్పులోని 13వ నిబంధనపై ఆధారపడుతున్నారు. అయితే, దానిలోని తరువాతి భాగం, 'ట్రిబ్యునల్ ఆదేశానికి విరుద్ధం కాని రీతిలో' మాత్రమే కర్ణాటక ప్రాజెక్టులను నిర్మించగలదని స్పష్టంగా చెబుతోంది" అని రామకృష్ణన్ అన్నారు.

రామకృష్ణన్ ప్రకారం, జలాశయాలను నిర్మించుకోవడానికి, కావేరీ జలాల్లో తమకు కేటాయించిన వాటాను వినియోగించుకోవడానికి కర్ణాటకకు ఉన్న హక్కును ట్రిబ్యునల్ గుర్తిస్తుంది. అయితే, ఆ హక్కు షరతులతో కూడుకున్నది. ట్రిబ్యునల్ తీర్పు ప్రకారం రాష్ట్రానికి ఉన్న బాధ్యతలను అధిగమించలేదు.

అత్యంత ముఖ్యమైన షరతులలో ఒకటి, అంతర్రాష్ట్ర సరిహద్దు పాయింట్ అయిన బిలిగుండ్ల వద్ద తమిళనాడుకు ఏటా 177.25 వేల మిలియన్ క్యూబిక్ అడుగుల (TMC ft) నీటిని విడుదల చేసేలా కర్ణాటక చూసుకోవాల్సిన బాధ్యత అని ఆయన అన్నారు.

"కర్ణాటకలో ఎక్కడైనా ఆనకట్ట నిర్మించడానికి అనుమతి ఇవ్వడం వల్ల, ట్రిబ్యునల్ ఆదేశాలను పాటించాల్సిన బాధ్యత నుండి రాష్ట్రానికి విముక్తి లభించదు. అవార్డు కింద విధించిన ప్రతి బాధ్యతను అది ముందుగా గౌరవించాలి. అందువల్ల, మేకెదాటు ప్రాజెక్టుతో ముందుకు సాగడానికి కర్ణాటకకు అనియంత్రిత స్వేచ్ఛ ఉందని అవార్డుతో భావించడం సరికాదు," అని ఆయన అన్నారు.

ట్రిబ్యునల్ అవార్డులోని 11వ నిబంధనను కూడా రామకృష్ణన్ ప్రస్తావించారు. దాని ప్రకారం, దిగువ పరీవాహక రాష్ట్రాలకు నిర్ణీత సమయంలో జరిగే నీటి సరఫరాను ప్రభావితం చేసే ఎలాంటి చర్యను ఎగువ పరీవాహక రాష్ట్రాలు తీసుకోకూడదు.

"కర్ణాటక, కేరళలు ఎగువ పరీవాహక రాష్ట్రాలు. దిగువ ప్రాంతాలకు షెడ్యూల్ ప్రకారం జరిగే నీటి సరఫరాను ప్రభావితం చేసే ఎలాంటి చర్యలు వారు తీసుకోకూడదని ట్రిబ్యునల్ స్పష్టంగా చెబుతోంది. మేకెదాటు చట్టబద్ధతను విశ్లేషించేటప్పుడు ఆ నిబంధన చాలా కీలకం," అని ఆయన అన్నారు.

ఈ ప్రాజెక్టును చేపట్టేందుకు 2018 సుప్రీంకోర్టు తీర్పు కర్ణాటకకు ఎక్కువ స్వేచ్ఛను ఇచ్చిందన్న వాదనను కూడా ఆ నిపుణుడు ప్రస్తావించారు. ఆయన ప్రకారం, సుప్రీంకోర్టు ట్రిబ్యునల్ అవార్డును తిరిగి రాయలేదు, కేవలం పరీవాహక రాష్ట్రాల అప్పీళ్లను విన్న తర్వాత కొన్ని కేటాయింపులను మాత్రమే సవరించింది.

"ఈ తీర్పు ట్రిబ్యునల్ ముగింపులనే ప్రధానంగా పునరుద్ఘాటిస్తుంది. ఇది 2007 తుది అవార్డుకు వ్యతిరేకంగా ఉన్న నిర్దిష్ట ఫిర్యాదులతో మాత్రమే వ్యవహరించింది. కొన్ని నీటి కేటాయింపులను సవరించడం మినహా, ట్రిబ్యునల్ నిర్దేశించిన చట్టపరమైన నిబంధనలు చెల్లుబాటులోనే కొనసాగుతాయి," అని ఆయన వివరించారు.

కర్ణాటకకు తమిళనాడు అనుమతి అవసరమా కాదా అనే చర్చకు మూలాలు, పూర్వపు మైసూరు రాష్ట్రం, మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ మధ్య 1924లో కుదిరిన ఒప్పందంలో ఉన్నాయి.

ఆ ఒప్పందం ప్రకారం, కొన్ని జలాశయాలను నిర్మించే ముందు మైసూరు, మద్రాస్ అనుమతి పొందవలసి ఉండేది. మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ తన సొంత భూభాగంలోని ప్రాజెక్టులకు మైసూరు అనుమతిని కోరనందున, ఈ నిబంధన అన్యాయమైనదని కర్ణాటక చాలా కాలంగా వాదిస్తోంది.

"ఈ అనుమతి నిబంధన క్రమంగా కర్ణాటక అతిపెద్ద రాజకీయ ఫిర్యాదులలో ఒకటిగా మారింది," అని రామకృష్ణన్ అన్నారు. ట్రిబ్యునల్ తరువాత 1892, 1924 ఒప్పందాలు రెండింటినీ రద్దు చేసింది. దాని తుది తీర్పులోని క్లాజ్ 3, మునుపటి ఒప్పందాలు ఇకపై కావేరీ వ్యవస్థను నియంత్రించవని పేర్కొంది.

"అయితే, ఆ ఒప్పందాలు రద్దు చేసినంత మాత్రాన ప్రతి సూత్రం అదృశ్యమైనట్లు కాదు. అదేవిధంగా, క్లాజ్ 13లోని మొదటి భాగాన్ని, కావేరీ జలాలను తనకు నచ్చిన ఏ విధంగానైనా వినియోగించుకోవడానికి కర్ణాటకకు సంపూర్ణ స్వేచ్ఛను ఇస్తున్నట్లుగా అన్వయించలేము," అని ఆయన అన్నారు.

చారిత్రాత్మకంగా, కృష్ణరాజ సాగర్ (KRS) డ్యామ్ కాబిని డ్యామ్ వంటి ప్రధాన జలాశయాలు 1924 ఒప్పందం ప్రకారం మద్రాసు ప్రభుత్వం ఆమోదం పొందిన తర్వాత నిర్మించబడ్డాయి.

కర్ణాటక మాజీ ముఖ్యమంత్రి డి. దేవరాజ్ ఉర్స్ హయాంలో ఈ వివాదం తీవ్రమైంది. కొత్త ప్రాజెక్టుల కోసం కర్ణాటకకు ఇకపై తమిళనాడు ఆమోదం అవసరం లేదని ఆయన వాదించారు. హేమావతి, హారంగి, లక్ష్మణ తీర్థ, అర్కావతి, సువర్ణావతి వంటి ఆనకట్టలను కర్ణాటక ప్రతిపాదించినప్పుడు, ఈ జలాశయాల వల్ల దిగువ ప్రవాహాలపై ప్రభావం పడుతుందని వాదిస్తూ తమిళనాడు అభ్యంతరం తెలిపింది.

ఆ సమయంలో, కేంద్ర నిధులు మంజూరు చేయడానికి ముందు కర్ణాటక తప్పనిసరిగా తమిళనాడు అంగీకారం పొందాలని ప్రణాళికా సంఘం పేర్కొన్నట్లు సమాచారం. అయితే, కేంద్ర ఆర్థిక సాయం లేకుండా కూడా కర్ణాటక ముందుకు వెళ్తుందని దేవరాజ్ ఉర్స్ కేంద్రానికి తెలియజేశారని అంటారు. "ఆ అంగీకార నిబంధనే ఆ తర్వాత జరిగిన చాలా రాజకీయ చర్చలకు పునాదిగా నిలిచింది. నేడు ఆ ఒప్పందాలు రద్దు అయి ఉండవచ్చు, కానీ ట్రిబ్యునల్ తీర్పు కింద విధించిన విస్తృత బాధ్యతలను కర్ణాటక ఇప్పటికీ విస్మరించలేదు," అని రామకృష్ణన్ అన్నారు.

బెంగళూరుకు సుమారు 100 కిలోమీటర్ల దూరంలో, తమిళనాడు సరిహద్దుకు ఎగువన ఐదు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ప్రతిపాదిత మేకేదాటు జలాశయం, కర్ణాటక దీర్ఘకాలిక నీటి ప్రణాళికలో కీలకమైనది. కర్ణాటక ప్రకారం, ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రధానంగా రెండు ప్రయోజనాలను అందిస్తుంది. బెంగళూరులో పెరుగుతున్న తాగునీటి డిమాండ్‌ను తీర్చడం, నదీ ప్రవాహాలను నియంత్రించడానికి సమతుల్య జలాశయంగా పనిచేయడం.

ప్రస్తుతం, కర్ణాటకకు ఎగువన కేఆర్‌ఎస్, కాబిని జలాశయాలు ఉన్నాయి. కానీ నది తమిళనాడులోకి ప్రవేశించే ముందు పెద్ద నిల్వ నిర్మాణం ఏదీ లేదు. "సమతుల్య జలాశయం అదనపు వరద నీరు తమిళనాడులోకి ప్రవేశించే ముందు దానిని నియంత్రించడంలో సాయపడుతుంది, తద్వారా దిగువన వరద ప్రమాదాలను తగ్గిస్తుంది" అని కర్ణాటక వాదిస్తోందని రామకృష్ణన్ అన్నారు.

అయితే, తమిళనాడు ఆ వాదనలతో ఏకీభవించడం లేదు. రామకృష్ణన్ ప్రకారం, రాష్ట్ర వ్యతిరేకతకు ప్రాజెక్ట్ నిర్దేశిత లక్ష్యాల కంటే, భవిష్యత్తులో నీటి విడుదలపై ఉన్న ఆందోళనలే ప్రధాన కారణం. "అసలు సమస్య నీటి కొరత కాదు, విశ్వాస లోపం, నమ్మకం లేకపోవడమే " అని ఆయన అన్నారు. వర్షపాతం తక్కువగా ఉన్న సంవత్సరాల్లో, కర్ణాటక దిగువ ప్రాంతాలకు నీటి విడుదలను తగ్గిస్తూ, వీలైనంత ఎక్కువ నీటిని నిల్వ ఉంచుతుందని తమిళనాడు నిరంతరం వాదిస్తోంది.

దీనివల్ల, కరువు సంవత్సరాల్లో నీటి కొరతను పరీవాహక ప్రాంత రాష్ట్రాలన్నీ దామాషా ప్రకారం పంచుకునే ఒక అధికారిక సంక్షోభ పంపిణీ సూత్రాన్ని ఆ రాష్ట్రం పదేపదే డిమాండ్ చేస్తోంది. "కానీ అటువంటి సమయాల్లో ఒక్క చుక్క నీటిని కూడా వదులుకోలేమని కర్ణాటక తరచుగా చెబుతూ వస్తోంది" అని ఆయన పేర్కొన్నారు.

మెరుగైన వరద నియంత్రణ ద్వారా మేకేదాటు ప్రాజెక్టు వల్ల తమిళనాడుకు గణనీయంగా ప్రయోజనం చేకూరుతుందన్న కర్ణాటక వాదనను కూడా రామకృష్ణన్ తోసిపుచ్చారు. "కావేరిలో వరదలు కొత్తేమీ కాదు. వాటిని నిర్వహించడంలో తమిళనాడుకు విస్తృతమైన అనుభవం ఉంది. తరలింపు, విపత్తు ప్రతిస్పందన కోసం వ్యవస్థలను అభివృద్ధి చేసింది. కాబట్టి కర్ణాటక వరద నియంత్రణను ఒక ప్రయోజనంగా చూపిస్తుండగా, తమిళనాడు ఆ ప్రాజెక్టుకు మద్దతు ఇవ్వడానికి దానిని తగిన కారణంగా చూడటం లేదు," అని ఆయన అన్నారు.

మేకెదాటు చుట్టూ రాజకీయ వాక్చాతుర్యం మరోసారి తీవ్రమవుతున్న నేపథ్యంలో, ట్రిబ్యునల్ తీర్పును విడిగా కాకుండా సంపూర్ణంగా అర్థం చేసుకోవాలని రామకృష్ణన్ అన్నారు. "ఈ తీర్పు కర్ణాటకకు కొన్ని హక్కులను కల్పిస్తుంది. కానీ ఆ హక్కులు ట్రిబ్యునల్ నిర్దేశించిన బాధ్యతలు, షరతుల నుంచి విడదీయరానివి" అని ఆయన అన్నారు.