‘మేకెదాటు’ ప్రాజెక్ట్ ఆ ఇద్దరికి తలనొప్పులు తెస్తుందా?

కర్ణాటక ఉప ముఖ్యమంత్రిగా, జలవనరుల శాఖ మంత్రిగా ఉన్నప్పుడు, ఆయన రూ. 9,000 కోట్ల ఈ ప్రాజెక్టు కు కేటాయించారు. బెంగళూర్ కు నీటి సరఫరాకు దీనిని దీర్ఘకాలికంగా ఉపయోగించుకుంటామని చెప్పారు. అయితే ఈ ప్రాజెక్ట్ పై తమిళనాడు ముందు నుంచి అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తోంది. ప్రస్తుత ముఖ్యమంత్రి జోసెఫ్ విజయ్ కు ఇది అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైనదడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

కర్ణాటక ఈ ప్రాజెక్టు ఆమోదం కోసం తీవ్రంగా ప్రయత్నిస్తున్నప్పటికీ, ఆయన ముఖ్యమంత్రిగా తొలిసారిగా వివాదాస్పద కావేరీ సమస్యను ఎదుర్కొంటున్నారు. నిజానికి, గత వారం హోసూర్ సమీపంలోని కర్ణాటక-తమిళనాడు సరిహద్దు వద్ద నిరసనలు జరిగాయి. దీంతో ట్రాఫిక్‌కు కూడా అంతరాయం కలిగింది.

రామనగర జిల్లాలోని మేకేదాటులో, కావేరి, అర్కావతి నదుల సంగమ స్థానంలో ఉన్న ఈ ప్రాజెక్ట్, బెంగళూరుకు 4.75 టీఎంసీల తాగునీటిని సరఫరా చేయడానికి, నదీ ప్రవాహాలను నియంత్రించడానికి, జలవిద్యుత్‌ను ఉత్పత్తి చేయడానికి ఒక బ్యాలెన్సింగ్ రిజర్వాయర్‌ను నిర్మించాలని ప్రతిపాదిస్తోంది. అయితే, ప్రాథమికంగా తాగునీటి ప్రాజెక్ట్‌గా భావించినప్పటికీ, తమిళనాడు బలమైన వ్యతిరేకత కారణంగా ఇది చాలామంది అభివర్ణించే "రెండవ కావేరి వివాదం"గా పరిణామం చెందింది.

ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రస్తుతం నిర్మాణానికి ముందు దశలో ఉంది. కర్ణాటక సవరించిన వివరణాత్మక ప్రాజెక్ట్ నివేదిక (డీపీఆర్)ను సమర్పించగా, తమిళనాడు సమీక్ష పిటిషన్లను కొట్టివేయడం ద్వారా సుప్రీంకోర్టు ఒక ముఖ్యమైన చట్టపరమైన అడ్డంకిని తొలగించింది. డీపీఆర్ సమర్పిస్తూ, ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తిగా కర్ణాటక భూభాగంలోనే ఉందని, ప్రస్తుత ఏర్పాట్ల ప్రకారం రాష్ట్రానికి కేటాయించిన నీటినే వినియోగిస్తోందని, కాబట్టి దీనిని వ్యతిరేకించేందుకు తమిళనాడుకు చట్టపరమైన ఆధారం లేదని శివకుమార్ వాదించారు.

లేకపోతే సముద్రంలోకి ప్రవహించే అదనపు వర్షాకాలపు నీటిని నిల్వ చేయడం ద్వారా ఈ జలాశయం తమిళనాడుకు ప్రయోజనం చేకూరుస్తుందని కర్ణాటక కూడా వాదించింది. చట్టపరమైన, రాజకీయ ఘర్షణలను తగ్గించడానికి, ఈ ప్రాజెక్ట్ కేవలం తాగునీటి ప్రయోజనాల కోసమేనని మరియు దీనివల్ల అదనపు సాగునీటి ప్రయోజనాలు ఏవీ చేకూరవని శివకుమార్ పదేపదే నొక్కి చెప్పారు.

ఈ జలాశయం వల్ల కనకపురలోని తమ కుటుంబ పూర్వీకుల భూమి మునిగిపోతుందని, విస్తృత ప్రజా ప్రయోజనం కోసం ఈ త్యాగం అవసరమని పేర్కొంటూ, ఆయన ఈ ప్రాజెక్ట్‌తో తనకున్న వ్యక్తిగత అనుబంధాన్ని తరచుగా ప్రముఖంగా ప్రస్తావించారు. జనవరి 2022లో, ఆయన కనకపుర నుంచి బెంగళూరు వరకు 139 కిలోమీటర్ల ప్రతిష్టాత్మకమైన “నీటి కోసం నడక” లేదా మేకేదాటు పాదయాత్రకు నాయకత్వం వహించి, ఈ ప్రాజెక్ట్‌ను కర్ణాటక హక్కులకు, బెంగళూరు భవిష్యత్ నీటి అవసరాలకు ప్రతీకగా మార్చారు.

అయితే, తమిళనాడు మాత్రం దీనిని గట్టిగా వ్యతిరేకిస్తూనే ఉంది. తమిళనాడు అభ్యంతరాలను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా, జలశక్తి మంత్రిత్వ శాఖ, కేంద్ర జల సంఘం కర్ణాటక ప్రతిపాదనను పరిశీలిస్తున్నాయని ఇటీవల విజయ్ ఆశ్చర్యం వ్యక్తం చేశారు.

తన ఢిల్లీ పర్యటన సందర్భంగా, ఈ ప్రాజెక్ట్ కావేరీ జల వివాదాల ట్రిబ్యునల్ తుది తీర్పును, సుప్రీంకోర్టు 2018 తీర్పును ఉల్లంఘిస్తోందని వాదిస్తూ, డీపీఆర్‌ను తిరస్కరించాలని అధికారులను ఆదేశించాలని ఆయన ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీని కోరారు.

ఈ ప్రాజెక్ట్ కోసం ప్రతిపాదిత భూమి పూజకు సంబంధించిన ఇటీవలి ప్రకటనలు, శివకుమార్ చేసిన వ్యాఖ్యలు, కావేరీ జలాలపై ఆధారపడిన తమిళనాడులోని లక్షలాది మంది రైతులలో ఆందోళన కలిగించాయని విజయ్ అన్నారు.

తమిళనాడు ప్రకారం, ట్రిబ్యునల్ తుది తీర్పు కింద అనుమతించబడిన ప్రాజెక్టులలో మేకేదాటు జలాశయం ఎప్పుడూ లేదు. కావేరీ బేసిన్‌ను ఇప్పటికే లోటు బేసిన్‌గా వర్గీకరించినందున, అందుబాటులో ఉన్న నీటిని తీరప్రాంత రాష్ట్రాలకు కేటాయించినందున, కొత్త పెద్ద నిల్వ జలాశయాన్ని సృష్టించడానికి అవకాశం లేదని తమిళనాడు వాదిస్తోంది. ఈ ప్రాజెక్టు వల్ల నదీ ప్రవాహాలపై కర్ణాటకకు మరింత నియంత్రణ లభిస్తుందని, కావేరీ డెల్టాలో నీటి లభ్యతపై ప్రతికూల ప్రభావం పడి, వ్యవసాయ జీవనోపాధులకు ముప్పు వాటిల్లుతుందని రాష్ట్రం ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తోంది.

ట్రిబ్యునల్ ప్రత్యేకంగా ఆమోదించి, సుప్రీంకోర్టు సమర్థించిన వాటికి మినహా, కావేరీ నది లేదా దాని ఉపనదులపై చేపట్టే ఏ కొత్త ప్రాజెక్టైనా, కట్టుబడి ఉండాల్సిన న్యాయపరమైన ఉత్తర్వులలో జోక్యం చేసుకోవడమే అవుతుందని తమిళనాడు నిరంతరం వాదిస్తూ వస్తోంది.

మే 31న తమిళనాడు కావేరీ రైతు సంఘం ప్రధాన కార్యదర్శి పి.ఆర్. పాండియన్ నేతృత్వంలో, ఆ సంఘం సభ్యులు మేకేదాటు ప్రాజెక్టుకు వ్యతిరేకంగా కృష్ణగిరి జిల్లాలోని హోసూర్ సమీపంలో ఉన్న జుజువాడి చెక్‌పోస్ట్ వద్ద కర్ణాటక సరిహద్దు వైపు పాదయాత్ర చేశారు. కావేరీ నీటి పంపిణీ వివాదం, ప్రతిపాదిత మేకేదాటు జలాశయంపై సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పుకు విరుద్ధంగా శివకుమార్ ఈ ప్రాజెక్టుపై వ్యాఖ్యలు చేశారని ఆరోపిస్తూ, ఆయనపై కోర్టు ధిక్కరణ చర్యలు ప్రారంభించాలని కూడా పాండియన్ డిమాండ్ చేశారు.

మేకెదాటు ప్రతిపాదనకు సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది. బెంగళూరులో పెరుగుతున్న తాగునీటి అవసరాలను తీర్చడానికి కర్ణాటక 2013లో ఈ ప్రాజెక్టును అధికారికంగా ప్రతిపాదించింది. కర్ణాటకకు అదనంగా 4.75 టీఎంసీల నీటిని కేటాయించిన సుప్రీంకోర్టు 2018 కావేరీ తీర్పు, ఆ రాష్ట్ర చట్టపరమైన స్థానాన్ని బలోపేతం చేసింది.

నవంబర్ 2025లో, తమిళనాడు సవాలు అకాలమైనదని సుప్రీంకోర్టు పేర్కొంది. డీపీఆర్‌ను పరిశీలించడానికి కేంద్ర జల సంఘం, కావేరీ జల నిర్వహణ అథారిటీకి అనుమతి ఇచ్చింది. తదనంతరం కర్ణాటక సవరించిన ప్రాజెక్ట్ నివేదికను ఖరారు చేసే దిశగా ముందుకు సాగింది. మే 26న, ప్రాజెక్టును నిలిపివేయాలని కోరుతూ తమిళనాడు దాఖలు చేసిన సమీక్ష పిటిషన్‌ను సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేసింది. ఈ చట్టపరమైన విజయాలు సాధించినప్పటికీ, ఈ ప్రాజెక్ట్ ఇప్పటికీ పెద్ద అడ్డంకులను ఎదుర్కొంటోంది. దీనికి కావేరీ జల నిర్వహణ అథారిటీ, పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ, ఇతర నియంత్రణ సంస్థల నుంచి అనుమతులు అవసరం.

ఈ జలాశయం కావేరీ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రంలోని దాదాపు 5,000 హెక్టార్ల అటవీ భూమిని ముంచివేస్తుంది కాబట్టి పర్యావరణపరమైన ఆందోళనలు గణనీయంగా ఉన్నాయి. కీలక తరుణం ఈ ప్రాజెక్ట్ ఇప్పుడు రాజకీయంగా సున్నితమైన సమయంలో వచ్చింది.

కర్ణాటక- తమిళనాడు రెండింటికీ సాపేక్షంగా కొత్త ముఖ్యమంత్రులు అధికారంలో ఉన్నారు. శివకుమార్ ఏళ్లుగా ఈ ప్రాజెక్టులోని ప్రతి అంశంలోనూ లోతుగా పాలుపంచుకుంటుండగా, విజయ్ తొలిసారి ముఖ్యమంత్రిగా ఈ సమస్యను పరిష్కరిస్తున్నారు.

కర్ణాటకలో కాంగ్రెస్ అధికారంలో ఉండగా, తమిళనాడు ప్రభుత్వ కూటమిలో పలువురు కాంగ్రెస్ నాయకులు ఉండటంతో ఈ పరిస్థితులు మరింత సంక్లిష్టంగా మారాయి. మేకేదాటు సమస్యపై ఈ ఇద్దరు నాయకులు ఒకరితో ఒకరు ఎలా వ్యవహరించాలని ఎంచుకుంటారనేది, కేవలం ప్రాజెక్టు భవిష్యత్తునే కాకుండా, కావేరీ జలాల విషయంలో కర్ణాటక-తమిళనాడు సంబంధాల తదుపరి అధ్యాయాన్ని కూడా తీర్చిదిద్దగలదు.